Question 1

A Agrupación Ío agasalla mapas do ceo para celebrarmos o Día de Rosalía

Accepted Answer

O 24 de febreiro celebramos o Día de Rosalía en conmemoración do aniversario do nacemento da nosa escritora máis universal, Rosalía de Castro, que desde decembro de 2019 dá nome a unha estrela na constelación do Serpentario. Con este motivo, a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío distribúe dous mil mapas do firmamento que podemos ver en Galicia nos que se explica, ademais, como ver con prismáticos a estrela Rosalíadecastro. Contamos coa colaboración da Agrupación Cultural Alexandre Bóveda, que nos axudou na produción dos mapas, e da asociación de librarías da Coruña LIBAC, a través das cales os repartiremos. As persoas que visiten calquera das 13 librarías asociadas no Día de Rosalía poderán levar de agasallo o noso mapa, unha boa maneira de iniciarse no coñecemento do ceo.
As librarías que forman parte da asociación LIBAC son: Librería Cascanueces (Rúa do Orzán, 14), El Faro de los Tres Mundos (Rúa Rosalía de Castro, 15), Librería Xiada (Avenida de Fisterra, 76), Librería Azeta (Praza José González, 1), Librería Couceiro (Ronda de Outeiro, 132), A Carapuchiña Feroz (Rúa Fanny Garrido, 12), Librería Moito Conto (Rúa San Andrés, 35), Librería Lume (Fernando Macías, 3), Librería Formatos (Avenida Fernández Latorre, 5), Berbiriana (Rúa Cordelería, 30), Santos Ochoa (Rúa Teresa Herrera, 3), Metropolis Comics (Rúa Río de Monelos, 16) e Alita Comics (Rúa de Orzán, 94). Fóra da asociación, tamén participa nesta iniciativa Librería Nobel (Padre Feijoo, 1).

Question 2

Los anuncios que entran (salvajemente) por los ojos

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 3

El bueno, el feo y el malo

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 4

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía: Febreiro #1

Accepted Answer

Boletín de Divulgación da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía (IAU OAO)
Febreiro #1
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) A IAU OAO e a rede NOC celebran ás mulleres e ás nenas na astronomía
2) Propón unha persoa que faga comunicación da astronomía ao premio Klumpke-Roberts
3) Bolsas de educación e divulgación da Royal Astronomical Society
4) Únete á Rede Africana de Mulleres en Astronomía
5) Aberto o prazo de propostas para participar en “Frontiers in Education: aprender ciencia en actividades extraescolares”
6) Investigación: O papel dos astrónomos e as astrónomas na educación
7) A Fundación Space for Art solicita arte espacial de nenos e nenas
8) Unha noite en liña con astronomía e arte
9) Repositorio de actividades e recursos en liña &#8211; Edición COVID-19
10) Boletín da Oficina IAU para a Divulgación de Astronomía noutros idiomas
11) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
Chega o noso primeiro grande evento do ano: a celebración do Día Internacional das Mulleres e as Nenas na Ciencia. A partir do 11 de febreiro, a Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía (IAU OAO) porá o foco nas mulleres e nenas na astronomía por medio dunha serie de entrevistas con figuras femininas desta ciencia, mentres que moitos e moitas NOC organizarán eventos para recoñecer as achegas das mulleres e as nenas. Indicamos máis adiante unha ligazón con información para que poidades participar.
Este boletín dá conta tamén dunha serie de oportunidades de desenvolvemento profesional na divulgación da astronomía, desde unha oportunidade de traballo en rede até unha convocatoria aberta para publicar nunha revista, así como algúns recursos xerais para o público, como unha convocatoria de arte internacional.
Desexámosvos os ceos máis despexados e boa saúde,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
1) A IAU OAO e a rede NOC celebran as mulleres e as nenas na astronomía
Do 11 de febreiro ao 8 de marzo de 2021, a Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía (IAU OAO) e as persoas encargadas da Coordinación Nacional de Divulgación da IAU (NOC) celebrarán un mes enteiro de mulleres na astronomía. Compartiremos entrevistas con mulleres inspiradoras da astronomía durante todo o mes e a nosa rede NOC organizará eventos en todo o mundo. Esta celebración coincide co Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia o 11 de febreiro e o Día Internacional da Muller o 8 de marzo.
Para saberdes máis: https://www.iau.org/public/women-and-girls-in-astronomy/
2) Propón unha persoa que faga comunicación da astronomía ao premio Klumpke-Roberts
Están abertas as candidaturas ao premio Klumpke-Roberts, que recoñece as persoas cunha contribución destacada ao longo da vida para a comprensión e recoñecemento público da astronomía. Concedido pola Sociedade Astronómica do Pacífico, este premio acepta candidaturas de calquera lugar do mundo. As candidaturas deberán presentarse antes do 1 de marzo de 2021.
Máis información: https://astrosociety.org/who-we-are/awards/klumpke-roberts-award.html
3) Bolsas de educación e divulgación da Royal Astronomical Society
Achégase a data límite do 15 de febreiro para concorrerdes ás bolsas de educación e divulgación da Royal Astronomical Society. Estas subvencións puntuais de 5.000 libras esterlinas teñen como obxectivo o financiamento de proxectos específicos que acheguen a astronomía ao público.
Máis información: https://ras.ac.uk/awards-and-grants/outreach/education-outreach-small-grants-scheme
4) Únete á Rede Africana de Mulleres en Astronomía
A Rede Africana de Mulleres en Astronomía (AfNWA) convida a que se una a esta nova rede a calquera muller en África que traballe en astronomía e os campos relacionados. AfNWA pretende conectar e aumentar a visibilidade de todas as mulleres que traballan na astronomía e arredor da astronomía no continente. A rede está aloxada na African Astronomical Society (AfAS), mais non é precisa a afiliación a esta sociedade para unirse a AfNWA.
Máis información: https://www.africanastronomicalsociety.org/afnwa
Grazas ao equipo da AfNWA por compartir con nós esta noticia.
5) Aberto o prazo de propostas para participar en “Frontiers in Education: aprender ciencia en actividades extraescolares”
A revista Frontiers in Education acepta artigos para un próximo número relacionado coa aprendizaxe de ciencias fóra da educación formal. Entre os asuntos deste número está a educación informal, a comunicación científica, a divulgación científica, o compromiso científico e a ciencia participativa. Os textos deben enviarse antes do 2 de marzo de 2021 e hai tarifas de publicación (hai exencións dispoñíbeis).
Máis información: https://www.frontiersin.org/research-topics/15616/learning-science-in-out-of-school-settings
6) Investigación: O papel dos astrónomos e as astrónomas na educación
Os nosos colegas de Leiden e o NOIRlab da NSF publicaron un novo artigo, &#8220;Astronomers Engaging with the Education Ecosystem: A Best-Evidence Synthesis&#8221;. O artigo trata sobre o papel dos astrónomos e as astrónomas en diferentes sistemas educativos, fai unha revisión das mellores prácticas e explica como a astronomía pode contribuír aínda máis ao desenvolvemento dunha sociedade científicamente alfabetizada e inclusiva.
Podedes lelo nesta ligazón: http://www.annualreviews.org/eprint/4FQTAJVSAQQCFPA4MA6V/full/10.1146/annurev-astro-032620-021943
Grazas a Pedro Russo por compartir con nós esta noticia.
7) A Fundación Space for Art solicita arte espacial de nenos e nenas
A Fundación Space for Art convida a nenos e nenas de calquera lugar do mundo a que contribúan coas súas creacións artísticas ao seu próximo proxecto: un traxe espacial chamado BEYOND. As propostas pódense enviar por correo electrónico á fundación ou publicarse na páxina de Facebook da fundación. As inscricións deben presentarse antes do 1 de maio de 2021.
Máis información: https://www.spaceforartfoundation.org/projects
Grazas a Miracle Chibuzor Marcel por compartir esta nova.
8) Unha noite con astronomía e arte en liña
O astrónomo español José Antonio Caballero e o músico Antonio Arias produciron hai un pouco un espectáculo en liña que mestura astronomía, poesía e música coa colaboración dunha organización de noticias da Illa de La Palma, nas Illas Canarias. O evento en español mostra o ben que a ciencia e a arte se complementan.
Podedes velo aquí: https://www.youtube.com/watch?v=UZbRaiuJuZM
Grazas a Amelia Ortiz-Gil por compartir con nós este recurso.
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Recursos
&#8220;Compartimos a mesma lúa&#8221;
Historias de todo o mundo para que os nenos e nenas celebren a nosa conexión cultural coa Lúa
Ligazón: https://www.wesharethesamemoon.org/
Curso en liña &#8220;Lúas do noso sistema solar&#8221;
Curso gratuíto en liña sobre lúas no sistema solar de The Open University
Ligazón: https://www.futurelearn.com/courses/moons
Ligazón: https://www.open.edu/openlearn/ocw/mod/oucontent/view.php?id=6910
AstroCTEM
Leccións e actividades sobre astronomía e outros campos CTEM
Ligazón: http://www.astrostem.org/
Podedes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín da Oficina IAU para a Divulgación de Astronomía noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe: https://stargazersbh.wixsite.com/bsac/iau
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queredes traducir o noso boletín ao voso idioma, por favor escribídenos a public@oao.iau.org.
11) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Estamos sempre na busca de noticias sobre divulgación astronómica en todo o mundo para incluílas no seguinte boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía. Se tedes algún evento astronómico, ofrecedes un posto ou oportunidade de traballo, un recurso educativo ou calquera outra cousa que poida ser de interese para a comunidade da divulgación astronómica, enviádenos un correo a public@oao.iau.org con máis información.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podedes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 5

Hicimos la luz... y perdimos la noche

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 6

Meses do inverno fríos

Accepted Answer

Nas entregas anteriores desta sección puxen o foco no ceo das primeiras horas da noite, por seren estas as máis cómodas e comúns para a observación. Mais paga a pena examinar o outro extremo da noite, xusto nos minutos previos ao comezo do crepúsculo matutino, para deleitármonos con outras rexións do firmamento que nos anticipan o verán. Mentres polo oeste se retiran as últimas estrelas emblemáticas do inverno, como Capella no Auriga ou Castor e Pollux nos Xemelgos, o Carro da Osa Maior érguese a grande altura sobre o horizonte, con Alkaid apuntando o cénit. O Carro, sempre presente nas nosas noites, non só nos permite localizar facilmente a Polar, como contei en outubro, prolongando a liña que une Merak e Dubhe; tamén podemos valernos del para recoñecer a segunda estrela máis brillante do ceo galego, Arcturus, na constelación do Boieiro, á cal se chega proxectando o cabezallo do Carro tal e como se indica no mapa. E aínda máis aló, seguindo esa curva imaxinaria, daremos con Spica, a espiga, na constelación zodiacal da Virxe, que pecha o “top 10” por orde de brillo na nosa latitude. A luz que nós recibimos dunha estrela depende do brillo intrínseco que ten esta, isto é, das súas características propias, mais tamén da distancia que nos separa dela. Unha estrela máis afastada pareceranos menos luminosa ca outra semellante que estea máis perto, igual que acontece con calquera outra fonte de luz. Arcturus vémola notabelmente máis brillante ca Spica, mais hoxe sabemos que a segunda é moito máis luminosa ca a primeira, só que está sete veces máis lonxe: Arcturus a 36,7 anos luz, Spica a 260 (un ano luz son 9,46 billóns de quilómetros, un 9 seguido de doce ceros).
A carón do Boieiro vemos o diadema que dá forma á Coroa Boreal e máis ao leste Hércules, unha das constelacións máis recoñecíbeis malia non conter estrelas de primeira nin segunda magnitude. Sobre o horizonte leste asoma Altair, na Aguia, e cobraron xa altura suficiente Vega e Deneb, na Lira e o Cisne, os outros dous vértices do “triángulo de verán”, un asterismo agora só ao alcance dos máis madrugadores que nos meses de xullo e agosto presidirá as medianoites.

Polo sueste loce o Serpentario; no mapa sinalei cun círculo amarelo unha das súas estrelas, Marfik, non moi rechamante, quizais imposíbel de ver no ceo máis contaminado das cidades. Nun ceo escuro é doado distinguir as dúas estreliñas máis xuntas que están debaixo dela, e con elas como referencia, case diría que mirándoas directamente, Marfik aparecerá de esguello nos nosos ollos, facéndomos uso da utilísima visión lateral ou periférica que tanto xogo dá en astronomía. Unha vez atopemos Marfik estaremos en condicións de procurar a estrela Rosalíadecastro, nome polo que puxamos desde a Agrupación Ío e que finalmente a Unión Astronómica Internacional aceptou como oficial en decembro de 2019.
Localización da estrela Rosalíadecastro con Marfik como referencia. Imaxe: Marta Cortacans.
Con magnitude 7,89, Rosalíadecastro -o nome da estrela escríbese así, todo xunto- non é visíbel a ollo nu, mais si é un obxecto accesíbel con prismáticos e por suposto tamén con telescopio. A imaxe pequena explica cal é entre as estrelas que aparecen no campo visual duns binoculares arredor de Marfik. Situada a 240 anos luz, é unha anana amarela parecida ao noso Sol e conta cun exoplaneta que dá voltas ao seu redor, o agora chamado Ríosar, un xigante gasoso algo maior ca Xúpiter. Ríosar xira moi perto de Rosalía, a oito millóns de quilómetros, e por iso tarda só 4,1 días en completar a súa órbita.
O mapa está calculado para as 6:00 do sábado 13 de febreiro na Coruña, mais é válido para toda Galiza. Cada semana o ceo “adianta” media hora, aproximadamente, co cal serviría tamén para as 6:30 do 6, as 5:30 do 20 ou as 5:00 do 27. A imaxe pequena amosa a visión aproximada, con prismáticos, da contorna da estrela Marfik, na constelación do Serpentario. Rosalíadecastro é a estrela destacada cun círculo amarelo nesa imaxe.
* * * * *
Publicado orixinalmente na sección “O ceo do mes” do caderno “Aprender” do Nós Diario, número 16, sábado 30 de xaneiro de 2021. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupación Astronómica Coruñesa Ío).

Question 7

Las estrellas como guía

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 8

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Xaneiro #2

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Xaneiro #2
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) Anunciáronse os resultados da convocatoria de propostas IAU OAD 2020
2) Aberto o Concurso de Fotografía IAU OAE
3) Novas NOC: clases de astronomía en liña para estudantes en Perú
4) Recadación de fondos de Sterren Schitteren Voor Iedereen
5) Desafío estudantil Misión a Marte
6) AAVSO lanza unha serie de seminarios web para astrónomos e astrónomas amadores
7) FameLab abre a convocatoria 2021
8) Conferencia 2020+1 de Comunicación Pública de Ciencia e Tecnoloxía
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
As nosas oficinas irmás fixeron recentemente moitos anuncios emocionantes. A Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento da IAU (IAU OAD) anunciou os proxectos que recibirán financiamento a través da súa convocatoria anual de propostas mentres que a Oficina de Astronomía para a Educación da IAU (IAU OAE) abriu o seu concurso de astrofotografía. Neste boletín achegamos máis información sobre estes temas.
Tamén incluímos algúns proxectos producidos pola comunidade e oportunidades de desenvolvemento profesional. O noso coordinador nacional de divulgación no Perú desenvolve un programa extraescolar virtual para estudantes do país, mentres que os nosos socios do programa Telescopios para todas as persoas están a recadar fondos para o programa de 2021. Docentes e estudantes poden unirse a unha conta atrás sobre Marte, patrocinada pola NASA. Os astrónomos e astrónomas amadores poden unirse a unha serie de conferencias en liña e as persoas que fan divulgación científica poden adquirir novas competencias grazas a dúas oportunidades que tratamos no boletín.
Recordámosvos que se ofrecedes algún posto ou tedes un proxecto ou recurso para as persoas que fan divulgación da astronomía, podedes compartilo connosco en public@oao.iau.org.
Desexámosvos boa saúde e todo o mellor no novo ano,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) Anunciáronse os resultados da convocatoria de propostas IAU OAD 2020
A Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento da IAU (IAU OAD) anunciou os resultados da súa convocatoria de propostas de 2020, con 21 proxectos seleccionados para recibir financiamento en 2021. Estes proxectos tratarán variados desafíos globais valéndose de innovacións relacionadas coa astronomía.
Para saber máis: https://iau.org/news/announcements/detail/ann21006/
2) Aberto o Concurso de Fotografía IAU OAE
A Oficina de Astronomía para a Educación da IAU (IAU OAE) abriu o seu concurso de astrofotografía. Outorgaranse premios en metálico ás persoas gañadoras e as súas imaxes estarán dispoñíbeis como recurso educativo aberto para docentes e estudantes de todo o mundo. As fotos deben enviarse antes do 15 de abril de 2021.
Máis información aquí: https://iau.org/news/announcements/detail/ann21004
3) Novas NOC: clases de astronomía en liña para estudantes en Perú
O noso coordinador nacional de divulgación (NOC) para Perú, Víctor Vera, convida a estudantes de 3º a 5º grao de escolas secundarias estatais do país a recibir unha serie de clases extraescolares de astronomía. Estas clases virtuais gratuítas admitirán un número limitado de estudantes e o rexistro pecha o 29 de xaneiro.
Máis información aquí: https://sites.google.com/unmsm.edu.pe/space/ask-an-astronomer
4) Recadación de fondos de Sterren Schitteren Voor Iedereen
Sterren Schitteren Voor Iedereen (As estrelas brillan para todas as persoas, SSVI), parceiro da Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU (IAU OAO) no programa Telescopios para todas as persoas, está a recadar fondos para cubrir os custos administrativos, como por exemplo o envío, do seu proxecto de distribución de telescopios a comunidades con necesidades especiais. Ponte en contacto con SSVI no correo electrónico info@armandpien.be para saber como podes colaborar.
5) Desafío estudantil Misión a Marte
NASA JPL propón cada semana desafíos estudantís de cara á chegada do todoterreo Perseveranza a Marte en febreiro. Docentes, pais e nais poden inscribirse cos alumnos ou alumnas para acceder a plans de educación e actividades gratuítas, eventos en directo e diversas formas divertidas de aprender sobre a aterraxe. Calquera estudante do mundo pode participar.
Máis información aquí: https://www.jpl.nasa.gov/edu/mission-to-mars-student-challenge/
6) AAVSO lanza unha serie de seminarios web para astrónomos e astrónomas amadores
A American Association of Variable Star Observers (AAVSO) acolle unha serie de seminarios en liña gratuítos e abertos ao público. Aínda que está deseñado para astrónomos e astrónomas amadores, calquera persoa pode participar.
Máis información aquí: https://www.aavso.org/2021-webinars
Grazas a Stella Kafka por compartir con nós esta noticia.
7) FameLab abre a convocatoria 2021
FameLab é un concurso para profesionais STEM co obxectivo de que melloren as súas habilidades comunicativas e compartan o seu traballo nunha competición internacional. Abríronse as inscricións para a sección do Reino Unido, que inicia a formación a principios de febreiro. As convocatorias noutros países iranse abrindo nos próximos meses.
Para saber máis: https://www.cheltenhamfestivals.com/science-/famelab/
8) Conferencia 2020+1 de Comunicación Pública de Ciencia e Tecnoloxía
A conferencia de comunicación pública de ciencia e tecnoloxía (PCST), na cal as persoas que se dedican profesionalmente á investigación ou a comunicación da ciencia comparten o seu traballo e investigación, celebrarase en liña do 25 ao 27 de maio de 2021. A inscrición remata o 30 de abril de 2021.
Máis información: https://www.abdn.ac.uk/events/conferences/pcst/
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Recursos
Construír un modelo a escala da actividade do sistema solar
Instrucións en lingua portuguesa para construír un modelo do sistema solar preparadas polo Planetario de Porto
Ligazón: http://planetario.up.pt/pt/recursos/SistSolarEscala
Manual de “astronomía con todos os sentidos”
Actividade sensorial en lingua española para coñecer o sistema solar feita polo Planetario de Medellín
Ligazón: https://planetariomedellin.org/sites/planetariomedellin.org/files/Cartilla%20Astronomi%CC%81a%20con%20todos%20los%20sentidos.pdf
Como facer unha actividade sobre o sistema solar
Instrucións en inglés para construír un modelo de sistema solar
Ligazón: https://www.flipsnack.com/ivojokin/how-to-make-model-of-the-solar-system-and-jupitr-and-galilean-sa.html/
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe: https://stargazersbh.wixsite.com/bsac/iau
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2021!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós en 2021! Se estás organizando actividades a grande escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 9

La amenaza Starlink

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 10

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Xaneiro #1

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Xaneiro #1
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) Información sobre o programa da Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU 2021
2) Información actualizada sobre a Asemblea Xeral da IAU
3) Última chamada: envío de resumos á edición especial do CAPjournal
4) IAU publica &#8220;Springboard to Action&#8221; sobre equidade, inclusión e diversidade en astronomía
5) Publicado o informe do obradoiro de ceos escuros e tranquilos
6) Novas NOC: I Concurso de Ciencia e Astronomía Espacial en Serra Leoa
7) Novas NOC: Tradución ao árabe de folletos da IDA
8) Calendario 2021 de mulleres que fixeron astrofísica nuclear
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
Feliz ano! Encántanos que moitos dos nosos programas do ano pasado continúen este novo ano. Nos próximos meses abriremos as solicitudes para o Programa de visitantes de divulgación da IAU e o programa Telescopios para todas as persoas. O noso programa de visitantes dá a benvida a persoas na nosa oficina para apoiaren ou produciren novos proxectos dentro da Oficina de Divulgación Astronómica da IAU (OAO). O programa Telescopios para todas as persoas, feito en colaboración con Sterren Schitteren Voor Iedereen (SSVI, Stars Shine for Everyone), envía telescopios a grupos ou individuos que achegan a astronomía a colectivos con necesidades especiais. Recibimos moitos correos electrónicos preguntándonos cando se abrirán en 2021 (prometemos que será en breve), polo que sabemos que moitos de vós tedes o mesmo interese ca nós por estes programas.
Tamén temos o pracer de proseguir co noso programa Coñece os astrónomos e astrónomas da IAU, que permite que docentes, persoas dedicadas á educación non formal e grupos de astronomía amadora manteñan un encontro cun astrónomo ou astrónoma. Cando abrimos a inscrición do programa, recibimos unha morea de solicitudes. Os membros da IAU están encantados de falar sobre astronomía, polo que se o teu grupo está interesado en levar a calquera dos nosos membros a manter un encontro virtual convosco, por favor enche o formulario ou envía un correo electrónico a meet.astronomers@oao.iau.org .
Tamén segue en marcha Estrelas que inspiran, proxecto de longa data que apoia as prácticas de divulgación inclusivas entre os e as profesionais da divulgación en colaboración co Grupo de traballo da IAU sobre astronomía para a equidade e a inclusión, que continuará proporcionando recursos sobre accesibilidade para a súa utilización en diferentes eventos, así como apoio no desenvolvemento da exposición itinerante Estrelas que inspiran.
A revista Comunicar Astronomía co Público (CAPjournal) ten dous números previstos para este ano, incluída unha edición especial sobre comunicación de astronomía dentro das restricións debidas á COVID-19. Este é tamén o ano da Conferencia Comunicar Astronomía co Público (Conferencia CAP). Axiña teremos máis actualizacións sobre ambas.
A programación en curso adicional estará apoiada por eventos específicos ao longo do ano. O primeiro destes eventos celebrará as mulleres e as nenas na astronomía. Dende o 11 de febreiro, o Día Internacional das Mulleres e as Nenas na Ciencia, até o 8 de marzo, Día Internacional da Muller, desenvolveremos programas para recoñecermos o papel das mulleres no avance da ciencia e animarmos as nenas a consideraren carreiras en astronomía. A nosa oficina internacional e os coordinadores e as coordinadoras nacionais de divulgación realizarán eventos ao longo dese período. En breve teremos máis información dispoñíbel.
Despois destacaremos a importancia do ceo escuro e tranquilo ao redor do noso programa asociado, o Día Internacional da Luz da UNESCO, o 16 de maio. Temos como obxectivo promover o pensamento científico e concienciar sobre a importancia dos ceos escuros para todas as persoas. Prestade atención á información que vaiamos dando sobre isto. Durante todo o ano tamén te animamos a participar en Globe At Night, unha campaña de ciencia cidadá para rexistrar a visibilidade de diferentes constelacións e así rastrexar a contaminación luminosa. Enviarémosvos recordatorios a través do noso Facebook e Twitter.
Este ano recuperamos o evento &#8220;100 horas de astronomía&#8221;. Do 1 ao 4 de outubro celebraremos a astronomía sen parar e animamos a calquera grupo interesado na astronomía a que nos acompañe durante este evento. Agardamos que este evento permita a participación da maior cantidade de xente posíbel en actividades sobre o ceo e lles permita unha comprensión básica do universo.
Finalmente, sempre estamos intentando que medre a nosa rede NOC. Se organizas eventos de astronomía nacionais para o público e non temos un ou unha NOC para o seu país, por favor fainos unha proposta. Aquí hai máis información.
E se desexas máis información sobre algún dos nosos programas e eventos, consulta o sitio web da Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU.
Desexámosvos boa saúde e todo o mellor no novo ano,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) Información sobre o programa da Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU 2021
A Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU (IAU OAO) lanzou o folleto de 2021 que destaca os programas da oficina para este ano.
Podes lelo aquí: https://www.iau.org/static/oao/iau-outreach-brochure-2021-trifold.pdf
2) Información actualizada sobre a Asemblea Xeral da IAU
Os encontros de negocio da XXXI Asemblea Xeral da Unión Astronómica Internacional (IAU) celebraranse en agosto de 2021, provisionalmente do día 23 ao 26 en horario de tarde CET (UTC + 1). Algunhas sesións tratarán a admisión de Membros Nacionais e Membros Honorarios, a incorporación de novos membros do comité e presidentes e vicepresidentes de divisións, a elección do Comité Executivo 2021-2024 e as Resolucións.
Publicarase máis información despois da reunión do Comité Executivo da IAU en abril. Os membros da IAU recibiron un correo electrónico con detalles adicionais.
3) Última chamada: envío de resumos á edición especial do CAPjournal
A revista Comunicar Astronomía co Público (CAPjournal) acepta resumos para o número especial &#8220;Comunicación da astronomía en tempo de confinamento&#8221;. Envía o resumo antes do 18 de xaneiro para que poida ser considerado.
Máis información aquí: https://www.iau.org/news/announcements/detail/ann20033/
4) IAU publica &#8220;Springboard to Action&#8221; sobre equidade, inclusión e diversidade en astronomía
A Unión Astronómica Internacional (IAU) lanzou recomendacións para mellorar a diversidade, a equidade e a inclusión en astronomía co documento &#8220;Springboard to Action&#8221; (Trampolín para a acción). As recomendacións baséanse nas discusións do Simposio 358 da IAU &#8220;Astronomía para a equidade, a diversidade e a inclusión: unha folla de ruta cara á acción no marco do centenario da IAU&#8221;.
Máis información: https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau2101/?lang
5) Publicado o informe do obradoiro de ceos escuros e tranquilos
Xa está en liña o informe do obradoiro &#8220;Ceos escuros e tranquilos para a ciencia e a sociedade&#8221;. O informe describe como a actividade humana afectou o estado da investigación astronómica e ofrece recomendacións aos gobernos locais para a preservación do ceo escuro e tranquilo. Presentarase ás Nacións Unidas en febreiro de 2021.
Máis información: https://iau.org/news/announcements/detail/ann21002/
6) Novas NOC: I Concurso de Ciencia e Astronomía Espacial en Serra Leoa
O noso Coordinador Nacional de Divulgación (NOC) para Serra Leoa, Alimamy Conteh, organiza o primeiro encontro para crear unha &#8220;comunidade espacial&#8221; para estudantes e profesionais xoves con interese na astronomía e o espazo en Serra Leoa. A reunión terá lugar do 21 ao 22 de xaneiro. Tamén están a recadar fondos para apoiar a reunión.
Máis información: https://spacegeneration.org/event/space-science-and-astronomy-competition
Podes achegar diñeiro para a reunión aquí: https://gofundme.com/f/jezgx-1st-space-science-and-astronomy-competition-in-sl?
Grazas a Alimamy Conteh por compartir con nós esta noticia.
7) Novas NOC: Tradución ao árabe de folletos da IDA
A nosa coordinadora nacional de divulgación (NOC) para Bahrein, Myriam Alqassab, e os membros do Bahrain Stargazers Astronomy Club traduciron ao árabe os folletos sobre ceos escuros da International Dark-Sky Association. Estes folletos están dispoñíbeis de balde no sitio web de Bahrain Stargazers.
Máis información: https://stargazersbh.wixsite.com/bsac/news
Grazas a Myriam Alqassab por compartir con nós esta noticia.
8) Calendario 2021 de mulleres que fixeron astrofísica nuclear
ChETEC creou un calendario 2021 que se pode imprimir que destaca as &#8220;mulleres que fixeron astrofísica nuclear&#8221;. O calendario está dispoñíbel en 24 idiomas.
Máis información aquí: http://www.chetec.eu/news/calendar-of-women-scientists-who-made-nuclear-astrophysics-many-language-versions-available
Grazas a Martin Pawley por compartir con nós esta noticia.
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Recursos
Scope
Proxecto de ciencia cidadá para clasificar estrelas segundo o seu espectro
Ligazón: http://scope.pari.edu/
SuperWASP Variable Stars
Proxecto de ciencia cidadá para clasificar estrelas variábeis usando os datos do consorcio SuperWASP
Ligazón: https://www.zooniverse.org/projects/ajnorton/superwasp-variable-stars
Rad@Home
Programa de investigación de ciencia cidadá para a astronomía
Ligazón: https://www.radathomeindia.org/
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe: https://stargazersbh.wixsite.com/bsac/iau
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2021!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós! Se estás organizando actividades a gran escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 11

Concurso internacional de debuxo e reportaxe sobre contaminación luminosa

Accepted Answer

O noso planeta, visto desde a Estación Espacial Internacional, parece unha árbore de Nadal. Esta iluminación, visíbel desde o espazo, é contaminación luminosa provocada por farois e proxectores que iluminan cara arriba ou aos lados, facendo que o ceo nocturno sexa menos escuro.
A contaminación luminosa é un problema global que debe ser combatido polas seguintes razóns: dilapida enerxía e diñeiro; contribúe ao cambio climático; afecta os seres vivos e a calidade de vida das persoas; e impide as observacións astronómicas e que as persoas vexan as estrelas.
O proxecto internacional Dark Skies Rangers promóveo en Portugal o NUCLIO &#8211; Núcleo Interactivo de Astronomia cos seguintes obxectivos:
&#8211; Divulgar as causas e consecuencias da contaminación luminosa;
&#8211; Sensibilizar sobre a importancia da utilización de iluminación exterior enerxeticamente eficiente e que dirixa a luz cara abaixo;
&#8211; Promover a diminución da contaminación luminosa e a preservación do ceo nocturno;
&#8211; Promover o interese pola astronomia.
Na procura destes obxectivos, o NUCLIO organiza dous concursos internacionais: Concurso de Debuxo Dark Skies Rangers e Concurso de Reportaxe Dark Skies Rangers. Os concursos contan co apoio da Direção-Geral da Educação, ABAE – Programa Eco-Escolas, Galileo Teacher Training Program e Our Space Our Future.
No concurso de debuxo, cuxo regulamento pode lerse en portugués aquí, pode participar o alumnado con idade entre os 5 e 10 anos. O debuxo debe ser inédito e realizado individualmente en formato A4, e se inclúe texto, este debe estar en portugués ou inglés. O debuxo pode facerse con ferramentas dixitais. Cada escola pode enviar varios debuxos, sempre que sexa un só por aula ou grupo. O prazo para participar remata o 28 de maio de 2021.
O concurso de reportaxe, cuxo regulamento pode lerse en portugués nesta ligazón, vai dirixido a alumnado de ensino básico e secundario, equivalente á primaria, secundaria e bacharelato no modelo español. As persoas que participen deben crear unha reportaxe sobre a contaminación luminosa, de acordo cos obxectivos do concurso. A reportaxe debe ser inédita, escrita en portugués ou inglés e realizada individualmente ou en grupo e en calquera caso sempre coordinados por un profesor ou profesora. A reportaxe pode ter calquera destas formas:
&#8211;Artigo: pode ser unha descrición escrita, entrevista ou investigación. O texto debe ser ilustrado con polo menos unha imaxe (fotografía, gráfico ou infografía), acompañada dunha lenda cun máximo de 20 palabras. O título non debe ter máis de 10 palabras e debe vir seguido dun resumo da reportaxe cun máximo de 50 palabras. O texto escrito, excluíndo as ilustracións, non debe exceder as 1000 palabras.
&#8211;Fotografía: até un máximo de 6 fotos orixinais, acompañadas dunha lenda esclarecedora e de cariz científico, cun máximo de 20 palabras. As fotografías deben ter formato de imaxe (jpeg, bmp, png, tif ou gif), con boa definición. A reportaxe debe vir acompañada dunha memoria descritiva cun máximo de 150 palabras, explicativa de como se realizou o traballo, e un resumo cun máximo de 50 palabras.
&#8211;Vídeo: debe durar como máximo 3 minutos e pode ter formato de documental ou entrevista. O vídeo debe ser publicado no YouTube, Vimeo ou outra rede social. Debe posuír un título cun máximo de 10 palabras e un resumo cun máximo de 50 palabras. Estará acompañado dunha memoria descritiva cun máximo de 150 palabras, explicativa de como se realizou o traballo.
A reportaxe debe indicar as fontes de información (referencias) consultadas polos alumnos. O prazo para participar remata o 13 de xuño de 2021.

Question 12

Depende de nosotros

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 13

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Decembro #2

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Decembro #2
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) Adiada a Asemblea Xeral da IAU 2021
2) A Fundación Kavli fortalece os programas e encontros de participación pública da IAU
3) Lanzamento do número de decembro de 2020 do Catalizador IAU
4) Dispoñíbel en liña a gravación do IAUS367
5) Novas NOC: Dispoñíbel gravación da reunión das persoas gañadoras de telescopios SSVI
6) Novas NOC: Recursos en español para a conxunción de Xúpiter e Saturno
7) Globe at Night: vídeos de divulgación da rede de control de brillo do ceo (GaN-MN)
8) Lanzouse o Xornal de Educación Astronómica
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
Dicir deste 2020 que foi un ano movido sería un eufemismo. Todas as persoas pasamos por moito, algunhas máis que outras. Todas e todos nós tivemos que sacrificarnos e atopar novas formas de vivir. Nese contexto, grazas por deixardes que a nosa oficina formase parte da vosa viaxe neste último ano.
Para nós, pasaron moitas cousas nos últimos 12 meses. Como a maioría no mundo, esforzámonos por adaptarmos o noso traballo para que a xente puidese seguir aprendendo sobre astronomía no medio da pandemia da COVID-19. Coas outras oficinas da IAU e as contribucións da comunidade, creamos unha &#8220;Chamada á acción&#8221;, que até agora reuniu centos de recursos astronómicos en liña e para facer na casa para persoas de case todas as idades. A Oficina de Divulgación de Astronomía da IAU tamén creou os premios en liña Astronomy @ Home para recoñecer o traballo realizado polos comunicadores e comunicadoras de astronomía a nivel mundial a medida que se adaptaron aos efectos da pandemia. Tamén adiantamos a nova edición do programa Coñece os astrónomos e as astrónomas da IAU para que a xente nova e a comunidade astronómica amadora puidesen interactuar con astrónomos e astrónomas profesionais de todo o mundo.
O ano pasado tamén iniciamos os Eventos de divulgación global da IAU, proxectos anuais que destacan diferentes temas de especial preocupación para a IAU. Estes proxectos inclúen o mencionado programa Coñece os astrónomos e as astrónomas da IAU, así como o de Concienciación sobre o ceo escuro e tranquilo, para informar a máis xente sobre a importancia do acceso universal ao ceo, e Estrelas que inspiran, para aumentar as prácticas inclusivas na divulgación da astronomía, para que nenos e nenas, pais e nais e docentes vexan o valor de facer carreira na astronomía.
Este ano tamén continuamos con algúns proxectos do centenario da IAU. A segunda edición do Calendario de Divulgación IAU compartiu máis de 300 eventos da comunidade de divulgación da astronomía. Prestade atención ao formulario actualizado para o calendario de 2021. O programa Telescopios para todas as persoas, feito en parzaría con Sterren Schitteren Voor Iedereen (SSVI, As estrelas brillan para todas as persoas), recibiu máis de 150 solicitudes e puido levar telescopios a 17 comunidades arredor o mundo.
Lanzamos dous números da revista Comunicar Astronomía co Público (CAPjournal). Unha foi unha edición especial sobre Astronomía para o Desenvolvemento, en colaboración coa nosa oficina irmá, a Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento IAU/SAAO. A outra foi unha edición especial sobre as iniciativas de divulgación do centenario da IAU, feita en colaboración coa principal entidade organizadora da celebración, a secretaría IAU100. Aínda aceptamos resumos para a edición especial sobre a comunicación da astronomía co público durante a pandemia, polo que, por favor, valora a posibilidade de enviar a túa proposta se adaptaches o traballo de divulgación da astronomía ás novas circunstancias.
Este ano a nosa oficina deu a benvida a 20 persoas na nosa rede de Coordinación de Divulgación Nacional (NOC), que agora ten máis de 130 persoas. Os e as NOC apoiaron charlas, concursos en liña, concursos de fotografía e moitos outros programas seguros para axudarnos nestes momentos difíciles. Consulta o noso Facebook e Twitter para obter máis información sobre os seus proxectos. Ademais, case 40 NOC participaron no Plan de Financiamento NOC, que financiou catro proxectos en catro continentes a cargo de 15 coordinadores e coordinadoras nacionais de divulgación. Estamos desexando rematar a edición 2020/2021 nos próximos meses.
Ademais uníronse virtualmente á nosa oficina as doutoras Fatoumata Kebe e Kelly Blumenthal, a través do Programa de visitantes da OAO, que respectivamente achegaron á nosa oficina o compromiso comunitario e a investigación divulgativa.
Neste último número do ano, queremos darlles as grazas ao voluntariado dos nosos programas o seu compromiso e perseveranza para compartir astronomía e ciencia, aos nosos asesores e asesoras pola súa orientación e á moita xente que participou na nosa programación. Non podemos facer estes proxectos en solitario así que agradecemos a vosa axuda para facermos a nosa programación así de vibrante.
Desexámosvos boa saúde e todo o mellor no novo ano,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) Adiada a Asemblea Xeral da IAU 2021
A Unión Astronómica Internacional (IAU) pospuxo a XXXI Asemblea Xeral a agosto de 2022 de acordo co Comité Organizador Local da asemblea. As datas exactas e as decisións detalladas sobre o programa da reunión anunciaranse máis tarde. As reunións trienais de negocio para membros da IAU celebraranse en liña no verán de 2021.
Máis información aquí: https://iau.org/news/pressreleases/detail/iau2009/
2) A Fundación Kavli fortalece os programas e encontros de participación pública da IAU
A Fundación Kavli concedeu 220.000 dólares á Unión Astronómica Internacional (IAU) para os programas de participación pública e reunións científicas entre 2021 e 2024. Estas subvencións financiarán un novo programa de formación para a captación de público, a conferencia Comunicar Astronomía co Público 2021, que se celebrará en liña (CAPconference), e tres simposios interdisciplinarios Kavli-IAU entre 2022 e 2024.
Para saber máis: https://iau.org/news/pressreleases/detail/iau2010
3) Lanzamento do número de decembro de 2020 do Catalizador IAU
Publicouse o último número do Catalizador IAU (IAU Catalyst), un boletín de novidades do Comité Executivo, do Grupo Científico e as Oficinas da IAU.
Máis información: https://iau.org/news/announcements/detail/ann20044/
4) Dispoñíbel en liña a gravación do IAUS367
Se non puideches asistir ao Simposio 367 da IAU &#8220;Educación e patrimonio na era do Big Data en astronomía&#8221;, as gravacións das charlas dos catro días están dispoñíbeis na páxina de Youtube do simposio.
Podes velas aquí: https://www.youtube.com/channel/UCrDZ4rKiYSzGc7ZfN9_OcCA/featured
5) Novas NOC: Dispoñíbel gravación da reunión das persoas gañadoras de telescopios SSVI
Xa está dispoñíbel a gravación do SSVI Telescope Holders Meeting, organizado pola nosa NOC de Tunisia Mayssa El Yazidi. Este encontro reuniu a organización e as persoas premiadas no proxecto Telescopios para todas as persoas, unha colaboración entre a Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU (OAO), Sterren Schitteren Voor Iedereen (SSVI, As estrelas brillan para todas as persoas) e UNAWE.
Podes vela aquí: https://fb.watch/2dtaTNHHuT/
6) Novas NOC: Recursos en español para a conxunción de Xúpiter e Saturno
A nosa NOC en España, Amelia Ortiz Gil, xunto con varias organizacións astronómicas con base principalmente en Europa, compilaron información e transmisións en directo de todo o mundo da conxunción de Xúpiter e Saturno o 21 de decembro. A xente pode compartir as súas fotos da conxunción co público enviando por correo electrónico a súa foto e nome a Joaquin Alvaro da Europlanet Society (jalvaro@astrocuenca.es).
Máis información aquí: https://federacionastronomica.es/index.php/actividades-y-eventos/conjuncion-jupiter-saturno
Grazas á nosa NOC Amelia Gil Ortiz por compartir con nós esta nova.
7) Globe at Night: vídeos de divulgación da rede de control de brillo do ceo (GaN-MN)
Os nosos socios de Globe at Night – Rede de Monitorización do Brillo do Ceo (GaN-MN) produciron unha serie de vídeos para que o público coñeza o seu traballo supervisando o impacto da contaminación luminosa.
Podedes velos aquí: https://www.youtube.com/playlist?list=PLVMMmS6vmh62g6kxcpJOgutTNfarBCKRN
8) Lanzouse o Xornal de Educación Astronómica
A Comisión C1 da IAU lanzou o Xornal de Educación Astronómica (AEJ, polas siglas en inglés de Astronomy Education Journal) e acepta o envío de artigos para a súa publicación. Esta revista en liña pretende ser unha plataforma mundial clave de publicación tanto para o persoal investigador como para profesionais no campo da educación astronómica, investigación e metodoloxía. Actualmente acéptanse propostas tanto para as seccións revisadas por pares como para as non revisadas por pares.
Máis información aquí: www.astroedjournal.org
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Recursos
Technovation
Desafíos de deseño de foguetes e avións
Ligazón: https://www.curiositymachine.org/challenges/?theme=Aerospace#challenges
Creador de satélites
Deseña un satélite cun simulador
Ligazón: http://satellitebuilder.org.uk/
Cursos de formación EUMETSAT
Cursos de formación para usuarios de datos vía satélite
Ligazón: https://training.eumetsat.int/
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe: https://stargazersbh.wixsite.com/bsac/iau
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2021!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós! Se estás organizando actividades a gran escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 14

Fotones sin fronteras

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 15

Cuando empezamos a perder el cielo

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 16

Nas negras noites de inverno

Accepted Answer

Mercurio, Venus, Marte, Xúpiter e Saturno son os cinco planetas do sistema solar que se poden ver a simple vista e, en consecuencia, coñécense ben desde a antigüidade. Os outros dous planetas do noso barrio, Urano e Neptuno, foron identificados despois da invención do telescopio. En 1781 o músico reconvertido en observador do ceo William Herschel descubriu Urano, un triunfo que lle outorgou a condición de “astrónomo do rei” George III. Houbo que agardar máis por Neptuno, que foi visto polo alemán Johann Gottfried Galle o 23 de setembro de 1846. Galle foi na súa busca escrutando unha zona concreta do firmamento na cal, segundo as contas do francés Urbain Le Verrier, debía haber un corpo descoñecido que provocaba perturbacións gravitacionais na órbita de Urano: a física e as matemáticas anticipáronse á pura observación.
O brillo de Urano chega a estar por debaixo da magnitude 6 e iso convérteo, en teoría, nun obxecto no límite da visibilidade a ollo espido en óptimas condicións, cando se encontra en oposición e en noites verdadeiramente escuras, sen contaminación luminosa, das que xa quedan poucas. Cuns prismáticos normais ver Urano é un exercicio moito menos excepcional; o problema é identificalo con claridade, sen confundilo con algunha outra estrela de parecida luminosidade. Convén aproveitar as ocasións nas que este planeta visita no ceo algún outro obxecto doado de recoñecer que poidamos tomar como referencia. Este mes de xaneiro temos unha desas oportunidades. Os días 19, 20, 21 e 22 de xaneiro Urano estará a menos de dous graos de separación angular de Marte, unha distancia equivalente ao grosor de dous dedos maimiños co brazo estendido. Marte xa non destaca na noite tanto como no outono, mais non ten perda: o seu brillo será nesas datas comparábel ao da estrela Rigel, mais tinguido pola característica cor encarnada. Anda pola constelación do Carneiro, a carón do Touro, bastante máis evidente en ceos urbanos. Se apuntamos a Marte cuns binoculares poderemos distinguir perto del un puntiño un pouco ao sur, tal e como amosa a imaxe que acompaña este texto.

Xúpiter e Saturno vanse diluíndo no crepúsculo vespertino para desaparecer durante unhas semanas; recuperarémolos pola mañás moi a finais de febreiro. Venus domina o horizonte sueste ao amencer, cada día a menor altura e menos tempo antes da saída do Sol. Antes da medianoite, o hexágono do inverno érguese sobre o horizonte sur; polo oeste van de retirada os Peixes e a Balea mentres polo leste asoma o León, con Regulus como estrela máis brillante. Logo do solpor viamos o Carro debaixo da Polar; ao longo da noite irá xirando para chegar ao abrente enriba dela, con Mizar a menos dunha cuarta do cénit. O Boieiro e Hércules estarán entón xa no ceo, igual ca o Serpentario da estrela Rosalíadecastro.
O 2 de xaneiro a Terra pasou na súa órbita arredor do Sol polo perihelio, o punto no que nos encontramos máis perto da estrela, a só 147 millóns de quilómetros, cinco menos do que estaremos en xullo. Iso supón que o Sol amosaba ese día o seu maior tamaño aparente visto desde a Terra, aínda que a diferenza entre o tamaño máximo e mínimo é indistinguíbel polo noso cerebro. Felizmente, aos medios de comunicación sensacionalistas non se lles deu aínda por crear expectación falando de “supersoles” e case mellor non lles imos dar ideas.
O mapa do ceo está calculado para as 23:00 do sábado 2 de xaneiro na Coruña, mais é válido para toda Galiza. Cada semana o ceo “adianta” media hora, aproximadamente, co cal serviría tamén para as 22:30 do 9, as 22:00 do 16, as 21:30 do 23 e as 21:00 do 30.
A imaxe pequena amosa a visión aproximada, con prismáticos, do planeta Marte o día 20 de xaneiro. Urano sitúase nesas datas a menos de 2º ao sur do planeta vermello, polo cal será unha boa oportunidade para localizalo con facilidade co planeta como referencia.
* * * * *
Publicado orixinalmente na sección “O ceo do mes” do caderno “Aprender” do Nós Diario, número 15, sábado 2 de xaneiro de 2021. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupación Astronómica Coruñesa Ío).

Question 17

Felices festas

Accepted Answer

As festas de inverno son a celebración do triunfo do Sol sobre a escuridade, da luz que pouco a pouco gañará sobre as tebras, da fertilidade sobre a aridez. Que este ano sexa tamén de celebración da alegría sobre a tristeza, do coñecemento sobre a ignorancia.
Non deixes de mirar as estrelas. Vémonos en 2021!

Deixámosvos un pequeno agasallo: a conversa con Jocelyn Bell, descubridora dos púlsares, coa astrofísica da Universidade de Vigo Ana Ulla. Podes vela en versión orixinal con subtítulos en galego e castelán ou dobrada ao castelán (coa axuda desinteresada de Trémola Teatro). Unha colaboración da Agrupación Ío e os Museos Científicos Coruñeses para o XXIV Congreso Estatal de Astronomía.

Question 18

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Decembro #1

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Decembro #1
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) IAU100 gaña o premio de comunicación NWO
2) Recordatorio: aberta a presentación de traballos para o CAPjournal Tempo de Confinamento
3) Socio da OAD gaña o premio Global Climate Action das Nacións Unidas
4) Recursos NOC sobre a eclipse de Sol na América do Sur
5) Novas NOC: Obradoiro básico de astronomía en liña para estudantes de universidade en Bangladés
6) Novas NOC: “Abraiantes Conversas Amadoras” na India
7) Traducen ao galego os nomes das constelacións aprobados pola IAU
8) Recadación de fondos do Centro Astro-Cultura Kwasan
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
Estamos encantados de saber que a Secretaría IAU100, unha asociación entre a Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU (OAO) e o grupo Astronomía & Sociedade da Universidade de Leiden, foi recoñecida cun premio do Consello Holandés de Investigación polas celebracións IAU100. Queremos agradecerlles á rede de NOCs, aos voluntarios, voluntarias e participantes a súa contribución que fixo do centenario da IAU todo un éxito. Neste boletín hai máis detalles. Falando de premios, queremos felicitar a Global Himalayan Expedition, socios da Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento da IAU, por gañar un merecido premio das Nacións Unidas. Damos máis información no boletín.
Tamén destacamos os recursos dos nosos e nosas NOC para a eclipse total de Sol do 14 de decembro, eventos próximos e pasados apoiados pola rede de NOCs, un novo recurso para galegofalantes e unha recadación de fondos para un observatorio docente no Xapón.
Como nota final, foi desgarrador coñecer o colapso do telescopio de Arecibo. Este telescopio, situado en Porto Rico, tivo un grande impacto na investigación de radioastronomía e na popularización da astronomía en todo o mundo. Axudou a levar a moita xente da illa e do Caribe á investigación na astronomía e a astronomía é mellor grazas á contribución do telescopio.
Desexámosvos os ceos máis despexados e boa saúde,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) IAU100 gaña o premio de comunicación NWO
A Secretaría IAU100 foi galardoada co Premio de Comunicación do Consello Holandés de Investigación (NWO, polas siglas en inglés) polo seu alcance e impacto internacional na promoción da astronomía a través da IAU100, a celebración do centenario da Unión Astronómica Internacional.
Máis información: https://iau.org/news/announcements/detail/ann20043/
2) Recordatorio: aberta a presentación de traballos para o CAPjournal Tempo de Confinamento
A revista Comunicar Astronomía co Público (CAPjournal) acepta resumos para o número especial sobre o tema &#8220;Comunicación de astronomía nun tempo de confinamento&#8221;. Calquera persoa que estivera achegando a astronomía ao público durante esta pandemia é benvida para compartir as ideas e leccións aprendidas a través deste número.
Para saber máis: https://www.iau.org/news/announcements/detail/ann20033/
3) Socio da OAD gaña o premio Global Climate Action das Nacións Unidas
Global Himalayan Expedition (GHE), socio da nosa oficina irmá, a Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento da IAU (OAD), gañou un premio Global Climate Action das Nacións Unidas en 2020. GHE é unha das primeiras organizacións do mundo en combinar o poder do turismo coa tecnoloxía, achegando enerxía solar ás persoas en comunidades remotas. Queremos felicitar a GHE por este impresionante recoñecemento.
Podes ler máis información aquí: https://www.iau.org/news/announcements/detail/ann20042/
4) Recursos NOC sobre a eclipse de Sol na América do Sur
A eclipse solar total percorrerá diversas zonas de América do Sur o 14 de decembro de 2020 e recollemos información sobre os eventos e recursos relacionados coa eclipse dos nosos coordinadores e coordinadoras nacionais de divulgación (NOC) e os organismos científicos da IAU. Na páxina web podes atopar ligazóns para ver como participar nesta eclipse.
Máis información: https://iau.org/public/noc/eclipse/
5) Novas NOC: Obradoiro básico de astronomía en liña para estudantes de universidade en Bangladés
O noso NOC Bangladés Farseem Mohammedy acolleu recentemente o XIII Obradoiro Anual de Astronomía Abdul Jabbar para introducir a astronomía a 27 estudantes universitarios. O obradoiro contou co apoio conxunto da Sociedade Astronómica de Bangladés (BAS), a Sociedade para a Divulgación da Ciencia de Bangladés (SPSB), Universe Awareness e o Museo Nacional de Ciencia e Tecnoloxía de Bangladés.
Participaron 14 conferenciantes de todo o mundo, incluída a nosa coordinadora de divulgación internacional Lina Canas, o NOC Portugal João Retrê e, a través do noso programa Meet the IAU Astronomers, o membro da IAU Juan Hernández Santisteban.
Máis información no vídeo da Sociedade Astronómica de Bangladesh aquí: https://fb.watch/27L_4Wz0cc/
6) Novas NOC: “Abraiantes Conversas Amadoras” na India
O noso NOC India, Samir Dhurde, apoiou unha serie titulada “Awesome Amateur Talks” (“Abraiantes Conversas Amadoras”), charlas en directo de astrónomos e astrónomas afeccionados de todo o mundo. O público é benvido a asistir ás reunións virtuais previa inscrición.
Máis información aquí: http://scipop.iucaa.in/calendar.html
7) Traducen ao galego os nomes das constelacións aprobados pola IAU
Un grupo de astrónomos afeccionados, entre eles o tradutor en galego do noso boletín, traduciu ao galego os 88 nomes de constelacións aprobados pola IAU, unha lingua da rexión de Galicia na Península Ibérica. Agardan que o feito de contar con estas traducións aumente e estandarice o vocabulario científico da astronomía entre falantes de galego.
Máis información aquí: https://academia.gal/inicio/-/asset_publisher/hP88/content/a-real-academia-galega-aproba-os-nomes-normalizados-das-constelacions
Grazas a Martin Pawley por compartir con nós esta nova.
8) Recadación de fondos do Centro Astro-Cultura Kwasan
O Observatorio Kwasan de Quioto, Xapón, busca doazóns para preservar o observatorio de 91 anos con fins educativos e divulgativos. Estas doazóns permiten que o observatorio poida seguir funcionando a pesar do recorte orzamentario, para que os e as estudantes e o público poidan seguir aprendendo sobre astronomía e observando cos telescopios refractores de 45 e 18 cm do observatorio.
Máis información aquí: https://www.kickstarter.com/projects/kwasan/establishing-kwasan-astro-culture-center
Grazas a Mathieu Isidro por compartir esta nova.
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Telescopios PICTOR
Radiotelescopios de código aberto de uso gratuíto.
Ligazón: https://pictortelescope.com/#top
RadioJOVE
Un proxecto de ciencia cidadá con radiotelescopios.
Ligazón: http://radiojove.gsfc.nasa.gov/
Radio Galaxy Zoo: LOFAR
Un proxecto de ciencia cidadá para axudar os astrónomos e as astrónomas a identificar buratos negros e galaxias formadoras de estrelas supermasivas.
Ligazón: https://www.zooniverse.org/projects/chrismrp/radio-galaxy-zoo-lofar
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe: https://stargazersbh.wixsite.com/bsac/iau
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2020!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós! Se estás organizando actividades a gran escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 19

Xa podes descargar o calendario 2021 de mulleres que fixeron astrofísica nuclear

Accepted Answer

De onde veñen os elementos químicos, do carbono e o osíxeno ao ferro e o chumbo, que forman o noso mundo e nos forman a nós mesmos? Como dixo William Fowler cando recibiu o premio Nobel en 1983, &#8220;todas e todos nós somos verdadeira e literalmente po de estrelas&#8221;. Isto débese a que grande parte dos materiais de que estamos feitos produciuse dentro das estrelas, onde as altas temperaturas e densidades provocan as reaccións de fusión nuclear que producen elementos cada vez máis pesados.
A busca da orixe dos elementos químicos combina física nuclear teórica e experimental, astronomía observacional, modelado astrofísico e teoría cosmolóxica porque exixe o coñecemento tanto das propias reaccións nucleares como dos sitios astrofísicos onde estas se producen. É a chamada &#8220;Astrofísica Nuclear&#8221;.
As mulleres científicas foron unha parte esencial do desenvolvemento da astrofísica nuclear, xa que fixeron enormes contribucións en forma de observacións astronómicas, identificacións visuais e espectroscópicas, clasificacións e catálogos de estrelas, predición e descubrimento de obxectos estelares, deseño e construción de instrumentación, descubrimentos teóricos e experimentais de materiais nucleares, explicacións físicas, derivacións matemáticas e interpretacións químicas de todas as cousas &#8211; na galaxia e máis alá.
Para celebrarmos estas achegas ao longo do próximo ano 2021, lembramos en formato calendario doce mulleres destacadas que axudaron a desenvolver a astrofísica nuclear. Como explica Christine Hampton, que deseñou o calendario, &#8220;queremos presentar modelos a seguir para animar a mocidade a escoller a astrofísica nuclear como carreira e educar a todas as persoas sobre o importante impacto que as mulleres tiveron e seguen a ter no desenvolvemento de astrofísica nuclear&#8221;.

&#8220;Mediante un excelente traballo en equipo promovido pola acción COST ChETEC, traducimos o calendario a 24 idiomas diferentes&#8221;, agrega Maria Lugaro, a coordinadora do proxecto. &#8220;Deste xeito poderá gozar del a xente de moitos países&#8221;. A versión en lingua galega foi preparada pola astrofísica da Universidade de Vigo Ana Ulla Miguel e o noso compañeiro da Agrupación Ío Martin Pawley. O calendario en galego pode descargarse premendo aquí (PDF, 18 MB). Podedes atopar as versións noutros idiomas nesta ligazón.
Os patrocinadores principais do proxecto son COST ChETEC Action (CA161167, Chemical Elements as Tracers of the Evolution of the Cosmos), o Joint Institute for Astrophysicics (JINA-CEE) nos Estados Unidos e a Rede Internacional IReNA de Astrofísica Nuclear. Para calquera consulta sobre o proceso de creación do calendario, as persoas de contacto son Maria Lugaro (maria.lugaro [AT] csfk.mta.au) para Europa e Christine Hampton (hamptonc999 [AT] gmail.com) para os Estados Unidos.

Question 20

Chega decembro e a chuvia abunda

Accepted Answer

O 21 de decembro ás 11:02, hora local, o Sol, na constelación do Seteiro, pasa polo solsticio de inverno, o cal marca o comezo desta estación no hemisferio norte e do verán no hemisferio sur. Na Coruña, o Sol sae ese día ás 9:03 non lonxe do sueste e ponse nove horas despois un pouco máis aló da dirección suroeste. O mediodía, cando o Sol acada a altura máxima, acontece arredor das 13:30, e esa altura, xusto é dicilo, non é moita, apenas 23 graos, que equivale a algo máis dunha cuarta co brazo estendido, tres veces menos da elevación que o Sol chega a ter no noso verán: en inverno, abofé, seca peor a roupa. A noite pecha, cando xa non queda nin o máis mínimo resto de luz solar no ceo, arranca a iso das oito menos cuarto e esténdese até as sete e vinte: once horas e media de absoluta (e necesaria) escuridade natural. Son tantas as horas de noite que algunhas estrelas que desaparecen polo oeste ao solpor podemos velas reaparecer polo leste antes do amencer, como pasa con Vega e Deneb, nas constelacións da Lira e o Cisne.
O hexágono do inverno preside as nosas noites. Chamamos así ao asterismo que forman seis estrelas de seis constelacións diferentes: Capella no Auriga, Aldebarán no Touro, Rigel en Orión (a súa cor azulada contrasta ben co ton vermello de Betelgeuse, no ombro do xigante), Sirio, a estrela máis brillante das noites do país, no Can Maior, Proción no Can Menor e, para rematar, calquera dos xemelgos, Castor ou Póllux (Póllux ten un pouco máis de brillo). En vésperas de Nadal a iso das dez da noite xa saíron todas elas, mais paga a pena agardar até despois de medianoite para velas culminar sobre o horizonte sur e ficarmos abraiados coa inmensa beleza desa rexión do firmamento.

Os Xemelgos dan nome a unha das mellores chuvias de estrelas do ano, as Xemínidas. Neste caso a chuvia non está producida polas partículas que deixou na súa órbita arredor do Sol un cometa, como adoita ser habitual, senón un asteroide, o 3200 Faetón. Esas partículas, do tamaño dun gran de area ou máis pequenas, atravesan a atmosfera terrestre e, ao viaxaren a grande velocidade, quéntanse moito ao rozar co aire producindo o característico trazo luminoso das estrelas fugaces, que na Terra Cha chamamos “filantes”. Cando as partículas son algo máis grandes, o fío de luz pode persistir durante varios segundos: no latín da astronomía amadora, eses meteoros máis rechamantes levan o nome de “bólidos”. 2020, algo tiña que ter de bo, será un espléndido ano para vermos Xemínidas, quen teña onde facelo sen incumprir as restricións, claro, pois a máxima actividade, prevista para a noite do 13 ao 14, cadra cunha noite sen Lúa. Mellor canto máis avanzada a noite, para que o radiante situado nos Xemelgos, isto é, a zona da que parecen, por perspectiva, proceder os meteoros, estea máis alto. O paso das estrelas fugaces é sempre imprevisíbel, así que convén ter paciencia, agardar a que os ollos se afagan á escuridade e ter á vista o maior campo posíbel da bóveda celeste.
Xúpiter e Saturno estarán a só 0,1º de separación o 21 de decembro. Imaxe: Martin Pawley a partir de Stellarium.
O primeiro día do inverno tráenos un agasallo especial: a maior aproximación aparente dos planetas Xúpiter e Saturno desde 1623. Os dous corpos irán xuntándose ao longo de decembro, mais ese día 21 a súa separación angular será de só seis minutos de arco, a quinta parte do largo dunha Lúa Chea. Precisaremos un horizonte suroeste despexado para estirar todo o posíbel a observación do fenómeno, desde a tardiña e até o final do crepúsculo.
O mapa do ceo está calculado para as 22:00 do luns 21 de decembro na Coruña, mais é válido para toda Galiza. Cada semana o ceo “adianta” media hora, aproximadamente, co cal serviría tamén para as 23:00 do 7, as 22:30 do 14 ou as 21:30 do 28.
A imaxe pequena amosa unha visión moi ampliada das posicións de Xúpiter, Saturno e os seus satélites durante a conxunción do día 21. Desaparecen do horizonte contra as oito, polo cal non aparecen xa no mapa mensual.

* * * * *
Publicado orixinalmente na sección “O ceo do mes” do caderno “Aprender” do Nós Diario, número 14, sábado 5 de decembro de 2020. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupación Astronómica Coruñesa Ío).

Question 21

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Novembro #2

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Novembro #2
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) CAPjournal #28 &#8211; Lanzamento da edición especial IAU100
2) Emisión gratuíta en liña do Simposio IAU 367
3) Novas NOC: Concurso de debuxo en Togo
4) Rexistra o evento do Día da Astronomía nas Escolas para a eclipse de decembro
5) Guía en liña gratuíta: Astronomía de moitas culturas
6) Recursos “Pregúntalle a un astrónomo ou unha astrónoma”
7) LightSound e Orchestar
8) Concurso de ensaio científico Científic@s por un día 2020-2021
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
Ao achegármonos ao final do ano, o noso equipo estivo especialmente ocupado arroupando os nosos proxectos de 2020. O máis recente é o número especial do CAPjournal sobre as celebracións do centenario da IAU. O noso equipo invitou á secretaría IAU100 a unirse á edición deste número especial e revisar algúns dos proxectos de divulgación da celebración da astronomía en 2019. O IAU100 foi realmente un evento global e queremos aproveitar esta oportunidade para dar as grazas de novo a todas as persoas que nos acompañaron nas celebracións.
Neste número tamén queremos chamar a atención sobre a próxima eclipse total de sol en decembro (compartiremos máis recursos na próxima edición do boletín), o Simposio 367 da IAU e animarvos a vós e aos e as estudantes a participar no concurso de ensaio &#8220;Científic@s por un día&#8221; 2020 -2021.
Desexámosvos os ceos máis despexados e boa saúde,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) CAPjournal #28 &#8211; Lanzamento da edición especial IAU100
Xa saíu o número 28 da revista Comunicar Astronomía co Público (CAPjournal). Esta edición especial está dedicada ás celebracións IAU100 e conta coa secretaría IAU100 como equipo editor convidado. A revista inclúe unha análise detallada do enfoque e a metodoloxía empregada para a coordinación xeral da iniciativa IAU100, así como o que aconteceu “por detrás das cortinas” en proxectos IAU100 de éxito como o IAU100 NameExoWorlds e a exposición IAU &#8220;Arriba e máis aló&#8221;.
Para saber máis: https://www.iau.org/news/announcements/detail/ann20040/
2) Emisión gratuíta en liña do Simposio IAU 367
O simposio IAUS367: Educación e Patrimonio na era da Astronomía de Macrodatos transmitirá boa parte do seu programa de balde en Youtube. O simposio céntrase no futuro da educación astronómica nesta nova era da investigación astronómica. O simposio celebrarase entre o 8 e o 12 de decembro de 2020.
Máis información: http://sion.frm.utn.edu.ar/iaus367/index.php/science-programme/
3) Novas NOC: Concurso de debuxo en Togo
O noso NOC Togo Doh Koffi Addor e o parceiro de Telescopes4All Sterren Schitteren Voor Iedereen (“As estrelas brillan para todas as persoas”, SSVI) anunciaron os nomes das persoas gañadoras do concurso nacional de debuxo. O concurso creouse para involucrar os nenos e nenas na astronomía dun xeito seguro durante a pandemia.
Máis información: http://ssvi.be/drawing-competition.html?fbclid=IwAR2TK_4l9wr9HSocJMCxrH-mkz3nMwPN_jwXX0z31XiBT1ymr18a8eLUesI
4) Rexistra o evento do Día da Astronomía nas Escolas para a eclipse de decembro
Os e as docentes, investigadores e investigadoras que acollan eventos para a eclipse solar do 14 de decembro poden rexistrar o seu evento no calendario Día da Astronomía nas Escolas, organizado pola Comisión IAU C1 Educación Astronómica e Desenvolvemento. Como inspiración, a Comisión C1 tamén recolleu recursos didácticos sobre eclipses no seu sitio web.
Para saber máis: https://iau-dc-c1.org/eclipse-2020/
5) Guía en liña gratuíta: Astronomía de moitas culturas
A Sociedade Astronómica do Pacífico lanzou a guía de recursos “Astronomy of Many Cultures” (Astronomía de moitas culturas). A guía compila recursos sobre astronomía e sobre astrónomos e astrónomas de diferentes culturas, con especial foco nas culturas non brancas.
Podes lela aquí: http://bit.ly/astrocultures
6) Recursos “Pregúntalle a un astrónomo ou unha astrónoma”
Moitos astrónomos e astrónomas adoran responder as preguntas do público, e hai moitos grupos que permiten que a xente remita preguntas astronómicas. Se tes unha pregunta breve sobre astronomía, proba con algúns dos grupos que indicamos baixo estas liñas:
Universidade de Cornell: http://curious.astro.cornell.edu/
NASA’s Goddard Space Flight Center: https://imagine.gsfc.nasa.gov/ask_astro/index.html
Observatorio Nacional de Radioastronomía: https://public.nrao.edu/ask/
Persoas voluntarias asociadas ás Universidades de Texas e o Observatorio McDonald: https://askanastronomer.org/
Se coñeces algún programa semellante no teu país, por favor, fáinolo saber por correo electrónico a public@oao.iau.org.
7) LightSound e Orchestar
Investigadores e investigadoras da Universidade de Harvard crearon dous sistemas que permiten que as persoas cegas ou con baixa visión escoiten fenómenos relacionados coa luz, coma as eclipses. Estes sistemas, LightSound e Orchestar, teñen instrucións gratuítas dispoñíbeis en liña.
Para saber máis: http://astrolab.fas.harvard.edu/LightSound-IAU100.html
8) Concurso de ensaio científico &#8220;Científic@s por un día&#8221; 2020-2021
A NASA celebra unha vez máis o concurso de ensaio científico “Científic@s por un día” 2020-2021. O certame da NASA está aberto a estudantes, que deben ter un profesor ou profesora de apoio. Pídese que investiguen tres lúas de Urano, Ariel, Oberón e Titania, e que escollan cal sería o mellor lugar para visitar cunha sonda espacial algún día. O regulamento completo e outros detalles da competición internacional están no sitio web.
Máis información: https://rps.nasa.gov/scientist-for-a-day/?fbclid=IwAR2JnHgmSaVPJiAZ3ALB_R7Rg6otAAu6uGqFOlKv1ZA17KIaaNX-gd1pytE
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Eventos
AstroZoom
Que: Conferencias públicas de introdución á astronomía en lingua parsi.
Cando: Periodicamente. Ver ligazón.
Onde: https://www.astrozoom.ir
Asociación Tunesina Astronómica Xuvenil 
Que: Conferencias e sesións de preguntas e respostas en diversos idiomas.
Cando: periodicamente. Ver ligazón.
Onde: https://www.facebook.com/TunisianAssociationOfYoungAstronomers/
Recursos
Astronarium
Que: Programa de televisión producido pola Sociedade Astronómica Polaca e a Televisión Polaca co apoio do Ministerior Polaco de Ciencia.
Cando: Episodios pasado dispoñíbeis en Youtube.
Onde: https://www.youtube.com/AstronariumPL
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe: https://stargazersbh.wixsite.com/bsac/our-team
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2020!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós! Se estás organizando actividades a gran escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 22

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Novembro #1

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Novembro #1
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) &#8220;Hackathón&#8221; coa OAD IAU
2) Concurso de escritura &#8220;Atrapa unha estrela&#8221; en Europa
3) Semana Nacional de Astronomía Virtual no Reino Unido
4) Recursos educativos POLAR STAR
5) Conferencia global &#8220;Baixo un mesmo ceo&#8221;
6) 4º Simposio sobre actividades en ciencias espaciais
7) Guía en liña gratuíta &#8220;Vidas negras en astronomía&#8221;
8) Reunión da Sociedade Astronómica do Pacífico sobre Educación Astronómica
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
A medida que nos achegamos ao final do ano, imos concluíndo algúns dos nosos proxectos, como os premios de astronomía en liña, e preparamos os do ano que vén. Iremos facendo anuncios sobre a finalización destes proxectos nas semanas vindeiras. Entre tanto, a comunidade da comunicación da astronomía segue en movemento con novas oportunidades en liña para desenvolver habilidades e establecer ligazóns con outras persoas.
Neste boletín damos conta de diversos simposios e conferencias, moitos dos cales se celebran en liña e son gratuítos ou de baixo custo. Hai ademais algúns concursos rexionais para estudantes e profesionais xoves con datas límite próximas, que son oportunidades perfectas para adquirir competencias en investigación e programación. Por último, damos conta dalgúns recursos sobre a diversidade na investigación astronómica.
Desexámosvos os ceos máis despexados e boa saúde,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) &#8220;Hackathon&#8221; coa OAD IAU
A Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento da IAU (OAD) en colaboración con Desenvolvemento en África con &#8220;Big Data&#8221; en Radio Astronomía (DARA), o Consello Asesor da Xeración Espacial (SGAC) e o Instituto interuniversitario de astronomía intensiva de datos (IDiA) están a organizar unha competición virtual de &#8220;hackathon&#8221; de 3 días para estudantes e mozos e mozas profesionais de todos os países africanos. As solicitudes deberán presentarse antes do 13 de novembro ás 23:59 GMT e requiren un rexistro gratuíto en SGAC.
Máis información aquí: https://spacegeneration.org/af-sgw2021-home/af-sgw2020-side-activities
Grazas a Ram Venugopal e o equipo da OAD por compartir con nós esta noticia.
2) Concurso de escritura &#8220;Atrapa unha estrela&#8221; en Europa
Os e as estudantes de países europeos que vivan en calquera parte do mundo poden presentarse ao concurso de escritura astronómica &#8220;Catch a Star&#8221; (Atrapa unha estrela) 2020. Poden enviar traballos até o 23 de decembro de 2020 grupos de até tres estudantes cun líder de grupo non estudantil.
Máis información aquí: https://www.eaae-astronomy.org/catch-a-star/welcome-to-catch-a-star-2020/
3) Semana Nacional de Astronomía Virtual no Reino Unido
O Reino Unido celebra a súa Semana Nacional de Astronomía do 14 ao 22 de novembro e case todos os eventos serán virtuais. A semana deste ano ten Marte como tema central, cun aspecto diferente do planeta cada día, como &#8220;A vida en Marte&#8221;.
Máis información aquí: https://astronomyweek.org.uk/
4) Recursos educativos POLAR STAR
O programa POLAR STAR busca traer as últimas novidades sobre o espazo e a ciencia polar xunto con proxectos CTEAM (ciencia, tecnoloxía, enxeñería, arte e matemáticas). As actividades científicas e as ferramentas didácticas están dispoñíbeis no sitio web de POLAR STAR.
Máis información aquí: http://polar-star.ea.gr/
5) Conferencia global &#8220;Baixo un mesmo ceo&#8221;
Este ano a conferencia anual da International Dark-Sky Association será virtual. A conferencia global &#8220;Baixo un mesmo ceo&#8221; está aberta a calquera persoa interesada en iluminación responsábel e acceso ao ceo nocturno. A conferencia celebrarase do 13 ao 14 de novembro. A inscrición é gratuíta mais é obrigatoria.
Máis información aquí: https://conference.darksky.org/ 
Grazas a Vivian White da Sociedade Astronómica do Pacífico por compartir con nós esta noticia.
6) 4º Simposio sobre actividades en ciencias espaciais
O Simposio sobre Actividades Educativas Espaciais (SSEA) reúne estudantes de universidade e profesionais da educación e campos afíns para discutir as súas experiencias organizando, executando ou participando en actividades educativas relacionadas co espazo. O simposio celebrarase do 21 ao 23 de abril de 2021 en formato en liña e presencial. Acéptanse resumos até o 1 de decembro de 2020.
Máis información aquí: https://sseasymposium.org/
7) Guía en liña gratuíta &#8220;Vidas negras en astronomía&#8221;
&#8220;Black lives in astronomy&#8221; (Vidas negras en astronomía) é unha guía chea de recursos que falan e están feitos por astrónomos e astrónomas negros dos Estados Unidos. A guía está deseñada para docentes e estudantes, para empregaren voces negras auténticas nos seus materiais de ensino e aprendizaxe.
Podes acceder á guía aquí: http://bit.ly/blackastro
Grazas á Sociedade Astronómica do Pacífico por esta noticia.
8) Reunión da Sociedade Astronómica do Pacífico sobre Educación Astronómica
O Encontro da Sociedade Astronómica do Pacífico sobre Educación Astronómica celebrarase do 3 ao 5 de decembro de 2020. O encontro virtual reúne a persoas de todo o mundo que estean traballando na educación e divulgación da astronomía. A inscrición pecha o 2 de decembro de 2020 e hai bolsas de apoio dispoñíbeis.
Máis información, aquí: https://astrosociety.org/get-involved/events/asp2020-a-virtual-conference/
Grazas a Andrew Fraknoi e Vivian White por compartir esta nova.
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Recursos &#8211; Especial ciencia cidadá
AstroQuest
Axuda a científicos e científicas en Australia a comprender as galaxias e a súa evolución.
Ligazón: https://astroquest.net.au/
Einstein@Home
Cede tempo do teu computador para diversos proxectos de investigación astronómicos.
Ligazón: https://einsteinathome.org/
Gravity Spy
Axuda os científicos e científicas de LIGO a detectar ondas gravitacionais.
Ligazón: https://www.zooniverse.org/projects/zooniverse/gravity-spy
RadioJOVE
Observa e analiza emisións naturais de radio de Xúpiter, o Sol e a nosa galaxia.
Ligazón: http://radiojove.gsfc.nasa.gov/
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe: https://stargazersbh.wixsite.com/bsac/our-team
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2020!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós! Se estás organizando actividades a gran escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 23

A luz pura das noites de novembro

Accepted Answer

Hai unhas semanas entramos no horario de inverno, que nos deixa aos galegos e galegas cunha hora civil menos afastada -mais segue estándoo, e moito- da hora solar. O 21 de novembro, data de referencia para o mapa, o Sol sae na Coruña arredor das 8:35 e ponse pouco despois das seis da tarde. A nosa estrela acada ese día a máxima altura, que se corresponde co mediodía solar, ás 13:19, 79 minutos despois do mediodía civil. Galiza comparte horario con Berlín, mais alí o mediodía solar si cae próximo ao momento en que as agullas do reloxo sinalan o número 12.
Seguen minguando os días e medrando as noites e así xa antes das oito do serán temos noite pecha: non queda no ceo nin o máis mínimo remanente de luz solar. A diferenza do comezo do verán, cando a observación do firmamento nos obriga, literalmente, a agardar que cambie o día, durante os próximos meses experimentaremos o privilexio de non ter que trasnoitar para gozar do ceo estrelado. Mesmo dispoñemos de tres horas completas antes da hora de recollida que impón a normativa da loita contra a COVID-19, sen contar as oportunidades que cada un teña logo de observar desde a xanela da súa casa. Aínda coa contaminación luminosa das vilas e cidades, especialmente absurda coas restricións que trae a pandemia, convén recordar que no ceo sempre hai algo que contemplar e as fiestras da casa son unha estupenda plataforma de iniciación. E non só a simple vista, a ollo nu; é momento, tamén, de tirar proveito astronómico dos binoculares, quen os teña.
Os prismáticos máis comúns, os 10&#215;50, isto é, de dez aumentos e con lentes de cincuenta milímetros de diámetro, descóbrennos un universo novo cando miramos con eles en dirección ao ceo. Aos astrónomos e astrónomas amadores é frecuente que nos pregunten “que telescopio é mellor mercar para ir aprendendo” e a resposta nosa adoita ser sempre a mesma: os primeiros pasos na observación é mellor dalos só cos ollos e máis tarde valéndonos da axuda duns prismáticos. Uns prismáticos para iniciarse han ser, con certeza, máis baratos ca o máis ruín dos telescopios, eses que se ofrecen nas grandes superficies como agasallo científico para festas e comuñóns e que acaban as máis das veces enterrados nun faiado. Os prismáticos, ademais, manéxanse de maneira intuitiva, non requiren moita aprendizaxe; é doado recoñecermos que a imaxe ampliada que nos dan se corresponde claramente cunha zona do ceo que vemos a ollo espido. E os binoculares, ademais, son (relativamente) lixeiros, fáciles de levar connosco, o cal é importante se temos en conta que a miúdo teremos que desprazarnos fuxindo das luces na busca de ceos escuros, de máis calidade. Como xa contei no caderno de setembro, cuns prismáticos localizamos ben a mancha difusa coa que identificamos a galaxia de Andrómeda, mais tamén podemos ver os satélites de Xúpiter, un planeta presente no ceo a primeira hora da noite na constelación do Seteiro, igual ca Saturno; percorrermos a Lúa, en particular o “terminador”, a fronteira entre a zona iluminada e a zona escura, para apreciarmos as formas da súa superficie, con cráteres e montañas, ou entretérmonos co cúmulo das Pléiades, no Touro.
Imaxe: Martin Pawley a partir de Heavens Above.
Xa aprendemos o mes pasado a atopar a Polar trazando unha liña imaxinaria desde a caixa do Carro. Se prolongamos ese trazo chegamos a outra das constelacións circumpolares, que no noso país non desaparecen nunca baixo o horizonte: Casiopea, inconfundíbel pola súa forma de W ou de M, segundo se mire. Paga a pena seguir as posicións do Carro e Casiopea ao longo dunha mesma noite e de varias noites.
O mapa do ceo está calculado para as 22:15 do sábado 21 de novembro na Coruña, mais é válido para toda Galiza. Cada semana o ceo “adianta” media hora, aproximadamente, co cal serviría tamén para as 22:45 do 14 ou as 21:45 do 28.
Casiopea está resaltada con fondo amarelo; os nomes das súas estrelas principais indícanse na imaxe destacada.
* * * * *
Publicado orixinalmente na sección “O ceo do mes” do caderno “Aprender” do Nós Diario, número 13, sábado 7 de novembro de 2020. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupación Astronómica Coruñesa Ío).

Question 24

A Agrupación Astronómica Coruñesa Ío trae á Coruña a exposición que celebra cen anos de astronomía

Accepted Answer

-A exposición poderá verse durante as próximas semanas na contorna da Casa das Ciencias, no Parque de Santa Margarita.
Coa colaboración do Concello da Coruña e os Museos Científicos Coruñeses, a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío trae por primeira vez a Galicia unha exposición que conmemora o centenario da Unión Astronómica Internacional (IAU, polas siglas en inglés), entidade fundada en 1919 que agrupa os astrónomos e astrónomas profesionais de todo o planeta. Entre as moitas actividades coas que celebrou o seu primeiro século de vida, ademais da campaña “NameExoWorlds” que lle acabou dando a unha estrela o nome de Rosalía de Castro, a IAU produciu unha ambiciosa exposición, “Arriba e máis aló”, que repasa algúns dos principais fitos científicos no campo da astronomía e a cosmoloxía. Ao longo dos doce paneis que a forman imos descubrindo, década a década, os descubrimentos máis destacados que transformaron para sempre a nosa visión do cosmos: a comprobación experimental da Teoría da Relatividade, a expansión do universo, a orixe dos elementos químicos, a carreira espacial ou, en época máis recente, as achegas do telescopio espacial Hubble e a detección de ondas gravitacionais. O último panel contrapón o coñecemento que había en 1919 co que temos cen anos despois: pasamos dun universo cunha única galaxia coñecida a outro poboado por douscentos mil millóns de galaxias. Cambiaron, tamén, as preguntas que nos facemos. Xa non cuestionamos, como en 1919, se sería posíbel viaxar un día ao espazo ou se tiña razón Einstein, mais desde entón xurdiron moitas outras cuestións: Hai máis dun universo? Atoparemos algún día vida extraterrestre? Que é a materia e a enerxía escura?
Orixinalmente producida en inglés pola IAU en parzaría con Science Now, a Agrupación Ío presenta agora a versión galega da exposición, o que reafirma o noso compromiso coa normalización lingüística dos contidos científicos do que son boa mostra os moitos materiais divulgativos que producimos nos últimos anos.
Cultura científica segura
As medidas de control da pandemia da COVID-19 impoñen, en favor da saúde pública, limitacións ao desenvolvemento de actividades culturais. Conscientes de que a promoción da cultura científica é hoxe máis importante ca nunca, na Agrupación Ío adaptámonos ao difícil contexto actual e optamos por sacar a ciencia á rúa nas mellores condicións de seguridade. Así, os paneis da exposición estarán situados durante os próximos meses no exterior da Casa das Ciencias, no Parque de Santa Margarita, para facilitar a visita a todas as persoas interesadas.

Question 25

A Real Academia Galega aproba os nomes normalizados das constelacións

Accepted Answer

A Real Academia Galega dá un paso máis na mellora do vocabulario técnico da astronomía coa aprobación dunha proposta normalizada e oficial dos nomes das oitenta e oito constelacións recoñecidas pola Unión Astronómica Internacional. A listaxe é froito da colaboración entre o Seminario de Terminoloxía e o equipo composto por Salvador Bará, profesor da área de Óptica da Universidade de Santiago de Compostela; Martin Pawley, da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío; e o físico Dosi Veiga, impulsor de Ceos Galegos. O presidente da Academia, Víctor F. Freixanes, o coordinador do Seminario de Terminoloxía, o académico Manuel González; e o director de Cultura do Concello da Coruña, Rómulo Sanjurjo, presentaron hoxe o resultado deste traballo na Casa das Ciencias nun acto que concluíu ollando a recreación do ceo do planetario con Martin Pawley como guía.
Podedes ler nesta ligazón a nota de prensa completa publicada no sitio web da Real Academia Galega. A listaxe cos nomes das constelacións pode consultarse aquí (PDF, 154 KB).

Question 26

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Outubro #2

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Outubro #2
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) Acéptanse candidaturas para facerse membro da IAU
2) Gravacións do obradoiro “Ceos escuros e tranquilos para a ciencia e a sociedade”
3) Serie de charlas en liña da IAU “Astrónom@s no inicio da carreira”
4) Paquete de ferramentas dixitais SpaceEU
5) A Universidade de Leiden publica propostas de investigación rexeitadas
6) Microaxudas COVID-19 de Science Sandbox
7) Mesa redonda da Sociedade Astronómica Africana sobre o Premio Nobel de Física 2020
8) 31 de outubro, Día da Materia Escura
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
A nosa oficina está empezando a planificar as iniciativas de divulgación impulsadas pola IAU en 2021 e temos que dicir que sería unha gran satisfacción que participedes nalgúns destes eventos, así que prestade atención pois iremos desvelando máis noticias nas próximas semanas.
Neste número do boletín, estamos felices de compartir varias charlas pasadas e próximas, incluída unha sobre o Premio Nobel de Física 2020 e unha serie sobre astrónomos e astrónomas no inicio da súa carreira. A Universidade de Leiden, nos Países Baixos, comparte dous valiosos recursos coa comunidade. Por último, o Día da Materia Escura celébrase nuns poucos días e neste número damos conta desta efeméride.
Desexámosvos os ceos máis despexados e boa saúde,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) Acéptanse candidaturas para facerse membro da IAU
A Unión Astronómica Internacional (IAU) acepta solicitudes de novas incorporacións como membros individuais, junior e honorarios. Os e as solicitantes deben cumprir algúns requisitos de elexibilidade para a súa aceptación. As solicitudes deben recibirse antes do 15 de decembro de 2020.
Máis información: https://iau.org/news/announcements/detail/ann20035/
2) Gravacións do obradoiro “Ceos escuros e tranquilos para a ciencia e a sociedade”
A Oficina das Nacións Unidas para Asuntos do Espazo Exterior (UNOOSA) publicou as gravacións do obradoiro “Ceos escuros e tranquilos para a ciencia e a sociedade” que se celebrou conxuntamente coa Unión Astronómica Internacional (IAU). O obradoiro reuniu astrónomos e astrónomas, profesionais da industria e público xeral para discutir o impacto das tecnoloxías emerxentes sobre os nosos ceos escuros e tranquilos.
Podedes velos aquí: https://www.youtube.com/playlist?list=PLaOqa4cng0GFqc1epTy3XTInKqoLjVqlS
3) Serie de charlas en liña da IAU “Astrónom@s no inicio da carreira”
O grupo de traballo de astrónomos e astrónomas junior da IAU está a desenvolver actualmente a serie de charlas en liña da IAU “Astrónomos e astrónomas no inicio da carreira”. A serie comezou o 15 de outubro e prolongarase até novembro. É necesario inscribirse en cada charla. Calquera astrónomo ou astrónoma no inicio da súa carreira pode unirse.
Podes ver o grupo de traballo de membros junior da IAU en twitter para obter información actualizada: https://twitter.com/IAUJuniorMember
4) Paquete de ferramentas dixitais SpaceEU
SpaceEU, un proxecto financiado con fondos europeos, lanzou o paquete de ferramentas dixital “Engage with Space” dirixido a escolas, centros xuvenís, museos, universidades, ONG e espazos de aprendizaxe informal, para atraer os grupos coas marabillas do espazo. O paquete inclúe unha exposición, así como actividades de educación e divulgación.
Máis información: https://www.space-eu.org/toolkit?fbclid=IwAR0EPoORnBw-hgrrY_TskMCxA8nfg_QxjH09_JOVbdxTXg0rJi9-psnQRU4
Grazas a Jorge Rivero por compartir esta noticia.
5) A Universidade de Leiden publica propostas de investigación rexeitadas
O grupo Astronomía e Sociedade da Universidade de Leiden fixo públicas as propostas de investigación rexeitadas para a comunidade poida deseñar propostas de máis éxito.
Podedes ler máis información aquí: https://www.universiteitleiden.nl/en/news/2020/10/how-the-scientific-community-can-learn-from-failures
Grazas a Pedro Russo por compartir esta noticia.
6) Microaxudas COVID-19 de Science Sandbox
Science Sandbox reparte 25.000 dólares en subvencións a organizacións sen ánimo de lucro nos EEUU enfocadas no compromiso científico que afronten desafíos operativos e de persoal debido á pandemia da COVID-19. As organizacións deben ter recoñecido o status 501 (c) (3) e estar en liña coa misión de Science Sandbox. As solicitudes deberán presentarse até o 26 de outubro.
Máis información: https://www.simonsfoundation.org/2020/10/12/announcing-covid-19-microgrants-for-nonprofits-that-promote-science-engagement
7) Mesa redonda da Sociedade Astronómica Africana sobre o Premio Nobel de Física 2020
A Sociedade Astronómica Africana organizou unha mesa redonda sobre o Premio Nobel de Física 2020 concedido a Roger Penrose, Reinhard Genzel e Andrea Ghez polas súas contribucións á investigación do buraco negro.
Podedes vela aquí: https://youtu.be/-6DpJfHuYmA
8) 31 de outubro, Día da Materia Escura
O Día da Materia Escura celebrarase o 31 de outubro. Este día celebra un dos asuntos máis misteriosos do universo. A nosa NOC Arxentina Beatriz García participará nalgúns eventos en liña.
Sitio web oficial do Día da Materia Escura: https://www.darkmatterday.com/
Anuncio da NOC Arxentina: http://sion.frm.utn.edu.ar/NOC-Argentina/
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Recursos
Actividades para imprimir do Observatorio Las Cumbres:
Ligazón: https://lco.global/education/resources/print/
Libro de banda deseñada de ALMA
Ligazón: http://kids.alma.cl/follow-almas-discoveries-along-with-talma/
Modelo en papel do Large Millimeter Telescope (LMT)
Ligazón: https://langtm.org/images/gtm_modelo_3D.pdf
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2020!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós! Se estás organizando actividades a gran escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 27

A campaña "Estrela Rosalía", mención de honor nos Prismas 2020

Accepted Answer

Os Museos Científicos Coruñeses veñen de anunciar o fallo dos premios Prismas Casa das Ciencias á Divulgación 2020. Na categoría de &#8220;proxecto singular&#8221; obtivo unha mención honorífica a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío pola campaña &#8220;Estrela Rosalía&#8221;. O xurado estivo presidido por Pilar Perla, coordinadora do suplemento Tercer Milenio do Heraldo de Aragón e das Xornadas de Divulgación Innovadora D+i, e composto ademais por Lucas Sánchez Sampedro (director de Scienseed), Laura Chaparro Domínguez (xornalista científica), Susana Ladra González (profesora da UDC), Joana Cristina Silva Magalhaes (investigadora do INIBIC e comunicadora científica) e David Ballesteros (divulgador científico, responsable creativo en Ceo Aberto SL). Na acta o xurado recoñece a campaña Estrela Rosalía polo «seu grande impacto nos medios de comunicación, a súa orixinalidade e conseguir que o entusiasmo dunha iniciativa popular puxera no firmamento o nome da escritora galega máis universal».
Compartimos a nosa ledicia coa Fundación Rosalía de Castro e a Agrupación Cultural Alexandre Bóveda, parceiros nosos na campaña, e con todas as persoas que axudastes a difundila e a conseguirmos unha estrela para Rosalía de Castro. E recordade que a divulgación da cultura científica non se detén e que todos os materiais de campaña están dispoñíbeis, tanto en versión dixital como en formato físico.

Question 28

Ou ti!, roxa estrela

Accepted Answer

Entre os planetas do sistema solar que están máis lonxe do Sol ca a Terra hai tres que podemos observar a ollo nu: Marte, Xúpiter e Saturno. O mellor momento para velos é cando están “en oposición”, ou sexa, en liña coa Terra e o Sol, co noso planeta no medio. Nesas condicións o planeta en cuestión pode verse toda a noite co brillo máximo anual, como aconteceu este verán con Xúpiter e Saturno, que pasaron pola oposición en xullo. Estacionados na constelación do Seteiro, foron os grandes protagonistas dos últimos meses, mais agora xa só os temos no ceo durante o crepúsculo vespertino e as primeiras horas da noite; contra o final de mes, retíranse arredor das once.
Colle o relevo Marte, cuxo brillo, moi modesto en xaneiro, non deixou de medrar desde entón para acadar estes días o seu maior valor anual, con magnitude -2,6. Durante unhas semanas superará en brillo ao xigante Xúpiter, mais cunha cor claramente diferente: Marte é o “planeta vermello”, unha aparencia que se debe á oxidación dos minerais de ferro abundantes no seu solo. Desta volta, no seu maior achegamento á Terra sitúase a 62 millóns de quilómetros de nós, o cal significa que a súa luz, reflexo do Sol, tarda 206 segundos en chegarnos: estamos vendo Marte con 3,4 minutos de atraso.
Esta menor distancia fai das oposicións de Marte, que suceden cada dous anos, a situación ideal para lanzar misións espaciais ao noso veciño. En ruta están xa o orbitador Esperanza dos Emiratos Árabes Unidos, a misión chinesa Tianwen, (“preguntas celestes”, na nosa lingua), que colocará unha sonda en órbita e un vehículo motorizado na superficie, e a misión da NASA Marte 2020, que levará outro vehículo máis, Perseveranza, que se suma ao aínda activo Curiosidade, e un pequeno helicóptero, Enxeño. En febreiro estarán chegando ao seu destino. O proxecto da Axencia Espacial Europea e a rusa RosCosmos ExoMars previsto inicialmente para este ano deberá esperar á seguinte oposición marciana, en 2022.
Para familiarizarse coa paisaxe estrelada convén tomalo con calma e ir aprendendo, devagar, algunhas referencias útiles. Se esquecemos os planetas, vagabundos da noite, todo o ceo “móvese en bloque”, pois no curso das nosas vidas -nin de moitas, moitas vidas- as estrelas non van cambiar as súas posicións relativas unhas das outras. Deste xeito, o firmamento que observamos hoxe non difire moito do que observaremos mañá ou pasadomañá pola mesma hora; o que aprendamos hoxe, en suma, vale para os próximos días. Vale, de feito, para sempre.
En Galiza temos a sorte de contar cun asterismo moi práctico para iniciármonos: o Carro, unha parte especialmente doada de recoñecer da Osa Maior. As estrelas que a forman son ben visíbeis mesmo no ceo contaminado das cidades e ten a vantaxe de que aquí nunca se pon por baixo do horizonte: todas as noites e a todas as horas da noite está o Carro á vista. Se collemos as dúas estrelas da parte de atrás da caixa do Carro, Merak e Dubhe, e prolongamos a súa distancia cinco veces, chegamos a unha estrela non moi rechamante, mais que ten a peculiaridade de que non a vemos moverse: a Polar. O eixo de xiro da Terra apunta nunha dirección no norte na que hai unha estrela que podemos ver cos ollos sen axuda, cousa que non sucede no hemisferio sur. A Polar sinálanos o norte e a súa altura sobre o horizonte nos recorda a latitude en que vivimos.
Imaxe: Martin Pawley a partir de Heavens Above.
Imaxe do Carro obtida a partir de Heavens Above.
O mapa do ceo está calculado para as 23 horas do sábado 17 de outubro na Coruña, mais é válido para toda Galiza. Cada semana o ceo “adianta” media hora, aproximadamente, co cal serviría tamén para as 23:30 do 10, as 22:30 do 24 ou as 22:00 do 31.
Indícase o aliñamento que localiza a Polar a partir do Carro. En amarelo, a posición dos planetas Marte, Xúpiter e Saturno ese día.
A imaxe da dereita recolle os nomes das sete estrelas que forman o Carro. A carón de Mizar pode observarse (con boa visión) outra estrela máis débil, Alcor.

* * * * *
Publicado orixinalmente na sección “O ceo do mes” do caderno “Aprender” do Nós Diario, número 12, sábado 10 de outubro de 2020. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupación Astronómica Coruñesa Ío).

Question 29

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Outubro #1

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Outubro #1
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) Acéptanse candidaturas para NOC Nixeria
2) SKA únese ao esquema de financiamento dos NOC
3) Actualidade da conferencia CAP
4) Premio de Doutoramento IAU
5) Informe anual 2019-2020 da Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento
6) Entrevista entre a NOC de Indonesia e a presidenta da IAU, Ewine van Dishoeck en Lagitselatan
7) Campaña de Astrónom@s sen Fronteiras #BaixoasMesmasEstrelas
8) CoAstro: @n Astronomy Condo
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
A semana pasada o noso equipo participou no segundo obradoiro Shaw-IAU dirixido pola nosa oficina irmá, a Oficina de Astronomía para a Educación da IAU (OAE). Queremos felicitar a Markus Pössel e o resto dos nosos compañeiros e compañeiras da OAE polas frutíferas discusións. Tamén queremos dar a benvida aos novos coordinadores e coordinadoras nacionais de educación en astronomía (NAECs), con quen desexamos seguir colaborando.
Na nosa oficina, pechamos recentemente as solicitudes para a primeira fase do noso esquema de financiamento anual para a rede de NOCs. Actualmente tamén estamos seleccionando as persoas gañadoras dos premios Astronomy @ Home e seguiremos con máis novidades respecto diso a principios de novembro.
Desexámosvos os ceos máis despexados e boa saúde,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) Acéptanse candidaturas para NOC Nixeria
A Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU (OAO) acepta solicitudes para o posto de Coordinación da Divulgación Nacional en Nixeria. As e os solicitantes deben ser de Nixeria ou residir no país. Tedes máis información sobre o posto e os requisitos que se exixen aquí: https://iau.org/public/noc/
As persoas interesadas neste posto voluntario deben enviar un correo electrónico a public@oao.iau.org co asunto “NOC Nigeria” antes do 20 de outubro de 2020.
Queremos darlle as grazas ao noso anterior NOC Nixeria Onyeuwaoma Nnaemeka Dom a súa colaboración e apoio á OAO e IAU.
2) SKA únese ao esquema de financiamento dos NOC
A Oficina de Divulgación da Astronomía da IAU (OAO) está encantada de asociarse coa organización Square Kilometer Array (SKA) para ampliar o alcance do esquema de financiamento NOC. Os membros da rede de comunicación e divulgación de SKA (SKACON) agora poderán asociarse aos coordinadores e coordinadoras nacionais de divulgación da IAU (NOC) cun número limitado de subvencións para a divulgación da radioastronomía.
Máis información: https://www.iau.org/public/oao/nocs_funding/
3) Actualidade da conferencia CAP
A conferencia Comunicar astronomía co público (CAP) celebrarase en liña en 2021. A próxima conferencia presencial está prevista que se celebre en Sidney, Australia, en 2022.
Máis información: https://www.communicatingastronomy.org/cap2021/
4) Premio de Doutoramento IAU
A IAU acepta solicitudes para o premio de doutoramento da IAU. O premio está aberto a persoas de calquera país, independentemente de que o país sexa membro ou non da IAU, que defenderon a súa tese entre o 16 de decembro de 2019 e o 15 de decembro de 2020. A data límite para presentarse é o 15 de decembro de 2020.
Máis información: https://www.iau.org/science/grants_prizes/phd_prize/
5) Informe anual 2019-2020 da Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento
A nosa oficina irmá, a Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento da IAU (OAD), publicou o seu informe anual 2019-2020 sobre os seus eventos e actividades.
Podedes lelo aquí: https://cloudcape.saao.ac.za/index.php/s/EJYh1wOqXMo5PDr
6) Entrevista entre a NOC de Indonesia e a presidenta da IAU, Ewine van Dishoeck en Lagitselatan
A nosa NOC de Indonesia falou coa presidenta da IAU, Ewine van Dishoeck, sobre o seu traballo en astronomía, o seu papel como presidenta da IAU e sobre como a IAU apoia a astronomía a nivel mundial. A entrevista fíxose no marco do programa Astro Wicara en langitselatan (portal especializado en información astronómica en Indonesia).
Podedes ver a entrevista aquí: https://langitselatan.com/2020/10/03/astro-wicara-edisi-khusus-prof-dr-ewine-van-dishoeck/
Grazas a Avivah Yamani por compartir connosco esta noticia.
7) Campaña de Astrónom@s sen Fronteiras #BaixoasMesmasEstrelas
Astrónom@s sen fronteiras iniciou unha campaña nas redes sociais para animar a xente a mirar o ceo e sentirse conectada con outras persoas de todo o mundo. Compartirán inspiración e información nas súas redes sociais.
Podes ver o lanzamento da campaña aquí: https://www.facebook.com/astronomerswithoutborders/videos/270027937405837
8) CoAstro: un condominio de astronomía
&#8220;CoAstro: um condomínio de astronomia&#8221; é un proxecto de ciencia cidadá que xunta investigadores e investigadoras, profesorado e estudantes en Portugal. O equipo combina neste proxecto actividades e investigación e, logo de publicar os resultados da primeira fase do programa, abriu xa as solicitudes para a segunda fase.
Máis información aquí: https://condominio.astro.up.pt/
Grazas a Ilídio André Costa por compartir esta información.
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
Eventos
Quinto encontro rexional IAU Oriente Medio e África
Cando: do 10 ao 12 de novembro de 2020
Ligazón: http://mearim.rcsstewa.com/
Clases e conferencias mensuais de Orange County Astronomers
Cando: variábel ao longo de cada mes
Ligazón: https://ocastronomers.org
Recursos
Xogo de exploración de nubes moleculares da Universidade de Massachusetts
Ligazón: https://bit.ly/3f43xrW
Conferencias públicas de introdución á astronomía en farsi
Ligazón: https://www.astrozoom.ir
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2020!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós! Se estás organizando actividades a gran escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 30

Boletín de divulgación astronómica da IAU: Setembro #2

Accepted Answer

Boletín de Divulgación Astronómica da Unión Astronómica Internacional (IAU)
Setembro #2
Neste boletín:
0) Nota editorial
1) Número especial do CAPjournal sobre comunicación da astronomía en tempo de confinamento
2) Presidencia da IAU: apoio a proxectos que mitiguen os efectos da pandemia
3) Divulgación para o desenvolvemento: Astronomía nunha caixa de zapatos, Canadá
4) Coñece os astrónomos e astrónomas da IAU
5) Campaña de outubro de 2020 de Globe at Night
6) Segundo obradoiro Shaw – IAU sobre astronomía para a educación
7) Ceos escuros e tranquilos para a ciencia e a sociedade
8) Semana Mundial do Espazo 2020
9) Repositorio de actividades e recursos en liña
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
11) Contribucións ao Boletín de Divulgación da IAU
0) Nota editorial
Prezados amigos, amigas e colegas,
A Semana Mundial do Espazo é unha celebración do espazo declarada pola ONU que ten lugar cada ano do 4 ao 10 de outubro. A edición de 2020 está dedicada aos satélites baixo o tema &#8220;Os satélites melloran a vida&#8221;. É unha oportunidade importante para que a nosa comunidade discuta os beneficios dos satélites para a sociedade e resalte o impacto negativo que as constelacións de satélites poden ter sobre as observacións astronómicas e o aspecto prístino do ceo nocturno en zonas escuras. Podedes ler logo algúns dos recursos e actividades dispoñíbeis.
Neste número do noso boletín, animámosvos a que vos unades ao programa Meet the IAU Astronomers! e que organicedes unha charla ou un encontro cun astrónomo ou astrónoma da IAU; que vos sumedes ás campañas Globe at Night de outubro e envíedes unha proposta para o próximo número especial do CAPjournal.
Desexámosvos os ceos máis despexados e boa saúde,
Lina Canas e Izumi Hansen, en nome do equipo da Oficina de Divulgación de Astronomía (OAO) da IAU
1) Número especial do CAPjournal sobre comunicación da astronomía en tempo de confinamento
Neste tempo de confinamento, mentres o mundo loita para conter a propagación da COVID-19, xente de todo tipo e con diversos niveis de experiencia en comunicación pública organizou eventos de astronomía para manterse en contacto coas súas comunidades. Agora, o CAPjournal busca contribucións de grupos ou individuos para un número especial que compartirá as historias detrás desas iniciativas de divulgación que seguen levando ao público ciencia e astronomía durante a pandemia.
Podedes ler o anuncio completo aquí: https://www.iau.org/news/announcements/detail/ann20033/
2) Presidencia da IAU: apoio a proxectos que mitiguen os efectos da pandemia
En resposta ao impacto devastador do COVID-19 na sociedade, a IAU tomou medidas para mitigar algúns destes efectos negativos. Mais os nosos recursos son limitados. Necesitamos urxentemente a vosa axuda para garantir que outros programas valiosos poidan acceder ao financiamento neste momento desafiante. O noso obxectivo é chegar a 40.000 €, o que nos permitiría duplicar os recursos que até agora comprometemos para axudar á comunidade neste momento crítico.
Máis información: https://www.iau.org/news/announcements/detail/ann20030/
3) Divulgación para o desenvolvemento: Astronomía nunha caixa de zapatos, Canadá
O obxectivo deste proxecto financiado pola OAD é achegarlle actividades educativas en diferentes idiomas ás familias con poucos recursos que non teñen acceso a Internet. Proporciónase unha &#8220;caixa de zapatos&#8221; ou caixa pequena e compacta con varias follas de actividades, follas de instrucións (para adultos) e algúns materiais básicos de actividades manuais relacionados coa actividade. Estas caixas distribuiranse nos bancos de alimentos locais da zona do Gran Toronto en Canadá e permitirán que as familias descubran as marabillas do espazo e da astronomía e traballen xuntos en equipo.
Podedes ler máis sobre o proxecto nesta ligazón: http://www.astro4dev.org/blog/2020/09/10/astronomy-in-a-shoebox/
Este proxecto foi financiado pola Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento da IAU, baixo a &#8220;Convocatoria extraordinaria pola COVID-19&#8221;. Tedes máis información sobre a convocatoria aquí: https://www.iau.org/news/announcements/detail/ann20028/
4) Coñece os astrónomos e astrónomas da IAU
Animamos o profesorado, equipos de educación non formal e astrónomos e astrónomas amadores a que organicen encontros virtuais con profesionais da IAU para que falen con estudantes, pais e nais e público xeral sobre a astronomía, a importancia da astronomía para a sociedade e que elixan a astronomía como carreira.
Máis información sobre o programa: https://www.iau.org/public/meettheiauastronomers/
5) Campaña de outubro de 2020 de Globe at Night
Globe at Night é unha campaña mensual de ciencia cidadá que rastrexa os efectos da contaminación luminosa no noso ceo nocturno. A campaña de observación de outubro vai do 8 ao 17 deste mes.
Máis información: https://www.globeatnight.org/
6) Segundo obradoiro Shaw – IAU sobre astronomía para a educación
O segundo obradoiro de Astronomía para a Educación Shaw-IAU celebrarase en liña os días 6 e 9 de outubro de 2020. O evento foi organizado pola Oficina de Astronomía para a Educación da IAU (OAE) cun xeneroso financiamento da Fundación Shaw Prize e a súa celebración será totalmente virtual.
O anuncio completo pode lerse aquí: https://www.iau.org/news/announcements/detail/ann20031/
7) Ceos escuros e tranquilos para a ciencia e a sociedade
A Unión Astronómica Internacional (IAU) apoia o obradoiro Ceos escuros e tranquilos para a ciencia e a sociedade. Organizado conxuntamente coa Oficina das Nacións Unidas para Asuntos do Espazo Exterior (UNOOSA) e o Goberno de España, o obradoiro virtual abordará a mitigación da contaminación luminosa para a investigación e o benestar humano. Terá lugar do 5 ao 9 de outubro de 2020. A inscrición pecha o 30 de setembro de 2020.
Máis información: http://research.iac.es/congreso/quietdarksky2020/pages/home.php
8) Semana Mundial do Espazo 2020
A Semana Mundial do Espazo é unha celebración anual do espazo declarada pola ONU, que ten lugar cada outubro entre os días 4 e 10. Os eventos están organizados por institucións de todo o mundo, incluídas axencias espaciais, empresas aeroespaciais, clubs de astronomía e museos. A edición da Semana Mundial do Espazo 2020 está dedicada aos satélites baixo o tema “Os satélites melloran a vida”. É unha oportunidade importante para discutirmos os beneficios dos satélites para a sociedade e resaltarmos o impacto negativo que as constelacións de satélites poden ter nas observacións astronómicas e na preservación do ceo nocturno das rexións que conservan a escuridade.
Podes participar no obradoiro en liña “Ceos escuros e tranquilos para a ciencia e a sociedade”, do 5 ao 9 de outubro de 2020. Un día do obradoiro dedicarase ao impacto das constelacións de satélites na astronomía e ás recomendacións de regulamentos. É necesario rexistrarse.
Tamén podes acceder aos informes “Impacto das constelacións de satélites na astronomía óptica e recomendacións para a súa atenuación”:
Informe principal: https://noirlab.edu/public/products/techdocs/techdoc003/
Apéndices (con todos os informes dos grupos de traballo): https://noirlab.edu/public/products/techdocs/techdoc004/
E vídeo da conferencia de prensa: https://www.youtube.com/watch?v=VCyE8BNYIKM
Tamén podes ler a Declaración da IAU sobre o impacto das constelacións de satélites e o noso Tema IAU. Animámosvos a que vos unades ás discusións.
Descubre máis sobre a Semana Mundial do Espazo 2020 en https://www.worldspaceweek.org/world-space-week-highlights/
9) Repositorio de actividades e recursos en liña – Edición COVID-19
AstroEDU
Leccións sobre astronomía con revisión por pares en varias linguas
Ligazón: https://astroedu.iau.org/en/collections/
Fotografía astronómica do día
Unha nova fotografía astronómica coa súa descrición cada día
Ligazón: https://apod.nasa.gov/apod/
Cruceiro galáctico
Proxecto de ciencia cidadá sobre astronomía
Ligazón: https://galaxycruise.mtk.nao.ac.jp/en/index.html
Podes ver a listaxe completa de recursos e eventos en liña aquí: https://docs.google.com/document/d/1RgKVmO-JkuiWMV55syx3EwUS2-hnYcJ72Ks3HLKex2A/edit?usp=sharing
10) Boletín Informativo de Divulgación de Astronomía da IAU noutros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Español: http://asafile.blogspot.jp/p/blog-page_12.html
Traducións grazas a Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés: https://haitiastronomie.blogspot.com/p/bulletin-dinformationde-luai-sur.html
Traducións grazas a Rulx Narcisse da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego: http://agrupacionio.com/gl/tag/boletin-iau
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano: https://www.astronomiamo.it/DivulgazioneAstronomica/Newsletter-IAU/last
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo): https://drive.google.com/drive/folders/1wN1txv57CLoDbLEEwNjStBMk6CrlkTxu?usp=sharing
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés: http://bit.ly/2xlNyCR
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astrónomos Afeccionados (http://www.jaaa-astro.jp/jaaa-ml.html) ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía (http://www.tenkyo.net/).
Se queres traducir o noso boletín ao teu idioma, por favor escríbenos a public@oao.iau.org.

11) Contribucións ao boletín de divulgación astronómica da IAU – desexamos noticias vosas en 2020!

Na Oficina de Divulgación Astronómica da IAU sempre estamos buscando noticias sobre educación e divulgación astronómica en todo o mundo. Por favor, continuade compartindo as vosas historias con nós! Se estás organizando actividades a gran escala a nivel rexional ou internacional, ofreces postos de traballo de educación e comunicación da astronomía, tes proxectos innovadores ou historias inspiradoras, buscas colaboración ProAm en astronomía ou creaches recursos educativos, fáinolo saber por correo electrónico: outreach@iau.org.
Podedes enviarnos as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Blog

Mantente actualizado