{"id":3301,"date":"2016-11-08T13:11:08","date_gmt":"2016-11-08T13:11:08","guid":{"rendered":"http:\/\/agrupacionio.com\/?p=3301"},"modified":"2021-09-07T09:51:14","modified_gmt":"2021-09-07T09:51:14","slug":"contaminacion-luminosa-reto-investigacion-cientifica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/contaminacion-luminosa-reto-investigacion-cientifica\/","title":{"rendered":"Contaminaci\u00f3n luminosa: un reto para a investigaci\u00f3n cient\u00edfica"},"content":{"rendered":"<p>por <strong>Salva Bar\u00e1<\/strong><\/p>\n<figure id=\"attachment_3302\" aria-describedby=\"caption-attachment-3302\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3302 size-medium\" src=\"http:\/\/agrupacionio.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ISS-A-Coru\u00f1a-Blog-300x277.jpg\" alt=\"A Coru\u00f1a dende a ISS, detalle. Fonte: NASA (ISS045-E-161487)\" width=\"300\" height=\"277\" srcset=\"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ISS-A-Coru\u00f1a-Blog-300x277.jpg 300w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ISS-A-Coru\u00f1a-Blog.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3302\" class=\"wp-caption-text\">A Coru\u00f1a dende a ISS, detalle. Fonte: NASA (ISS045-E-161487)<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cando o astr\u00f3nomo Merle F. Walker, a comezos da d\u00e9cada dos 70, constataba con abraio os demoledores efectos da (mala) iluminaci\u00f3n nocturna sobre as posibilidades de observar as estrelas, pouco pod\u00eda imaxinar que a contaminaci\u00f3n luminosa entrar\u00eda alg\u00fan d\u00eda a formar parte da axenda cient\u00edfica. Hoxe, investigadoras e investigadores de moi diversas \u00e1reas do co\u00f1ecemento e de todos os recantos do planeta xuntan os seus esforzos para co\u00f1ecer mellor as causas e consecuencias deste problema e as estratexias que se poden po\u00f1er en pr\u00e1ctica para minimizar os seus efectos.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Esta investigaci\u00f3n \u00e9 esencialmente cooperativa e interdisciplinar. As causas da contaminaci\u00f3n luminosa te\u00f1en as s\u00faas ra\u00edces nunha resposta incorrecta \u00e1 necesidade humana de iluminaci\u00f3n, favorecida por unha desbaldidora e insostible cultura da luz e unha industria especializada en xerar novas demandas al\u00e9n das razoablemente necesarias. Os seus efectos negativos afectan directamente ao medio ambiente, \u00e1 sa\u00fade humana, \u00e1 xesti\u00f3n da enerx\u00eda, \u00e1s econom\u00edas locais, ao patrimonio cultural inmaterial&#8230; Non \u00e9 pois de estra\u00f1ar que a colaboraci\u00f3n entre investigadores de diferentes especialidades sexa intensa. Os interrogantes son m\u00faltiples, urxentes e importantes: necesitamos co\u00f1ecer mellor como se propaga a contaminaci\u00f3n luminosa a trav\u00e9s dunha atmosfera cambiante para acabar afectando a lugares situados a ducias e mesmo centos de quil\u00f3metros das vilas e cidades que a orixinan; como afecta a iluminaci\u00f3n artificial nocturna aos procesos metab\u00f3licos, reprodutivos e de procura de alimento das diferentes especies biol\u00f3xicas, \u00e1s s\u00faas migraci\u00f3ns e orientaci\u00f3n, \u00e1s relaci\u00f3ns predador-presa e \u00e1 din\u00e1mica global das poboaci\u00f3ns e ecosistemas.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Precisamos avanzar no co\u00f1ecemento da complexa relaci\u00f3n entre a iluminaci\u00f3n artificial e a sa\u00fade humana, un campo de investigaci\u00f3n tremendamente activo dende que en 2002 o equipo de <a href=\"https:\/\/vivo.brown.edu\/display\/dberson\">David Berson<\/a>, na universidade de Brown, descubrise as c\u00e9lulas retinianas que achegan ao cerebro a informaci\u00f3n espec\u00edfica sobre os niveis de luz ambiente, informaci\u00f3n que \u00e9 esencial para a regulaci\u00f3n circadiana. C\u00f3mpre investigarmos en fontes de luz m\u00e1is efectivas e sostibles, al\u00e9n de intentar aumentar a mera eficiencia enerx\u00e9tica. E necesitamos continuar desenvolvendo instrumentos de medida, fiables e de baixo custo, que permitan monitorizar con precisi\u00f3n os niveis de contaminaci\u00f3n luminosa a nivel do chan, complementando as\u00ed os datos que xa recibimos dende diferentes sat\u00e9lites situados en \u00f3rbita terrestre, entre eles a Estaci\u00f3n Espacial Internacional.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Galiza e a rexi\u00f3n Norte de Portugal contan con investigadores e investigadoras implicadas no problema da contaminaci\u00f3n luminosa nas universidades da Coru\u00f1a, Vigo, Polit\u00e9cnica de Porto e Santiago de Compostela. Hai nesta \u00faltima un laboratorio de investigaci\u00f3n espec\u00edfico, dende o que se coordinan diversas campa\u00f1as de medida da calidade do ceo. Galiza conta tam\u00e9n cunha das <a href=\"http:\/\/www.meteogalicia.es\/Caire\/brillodoceo.action?request_locale=gl\">principais redes<\/a> existentes a nivel mundial para a medida e monitorizaci\u00f3n do brillo antropox\u00e9nico do ceo nocturno. Esta rede, operada por MeteoGalicia en colaboraci\u00f3n coa USC, est\u00e1 formada por detectores instalados en catorce estaci\u00f3ns meteorol\u00f3xicas que proporcionan informaci\u00f3n, en aberto e en tempo real, sobre os niveis de contaminaci\u00f3n luminosa en localizaci\u00f3ns distribu\u00eddas ao longo da banda atl\u00e1ntica e nas monta\u00f1as orientais do noso pa\u00eds.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A contaminaci\u00f3n luminosa \u00e9 tam\u00e9n un vizoso campo de iniciativas de ciencia cidad\u00e1. Calquera persoa interesada pode contribu\u00edr ao esforzo cient\u00edfico colectivo usando simplemente a s\u00faa vista ou axud\u00e1ndose de instrumentos de baixo custo. Campa\u00f1as como <a href=\"https:\/\/www.globeatnight.org\/\">Globe at Night<\/a>, <a href=\"https:\/\/guaix.fis.ucm.es\/splpr\/TimeLine\">TimeLine<\/a>, ou <a href=\"http:\/\/www.citiesatnight.org\/\">Cities at Night<\/a>, as d\u00faas primeiras con materiais en galego, permiten achegar datos fundamentais \u00e1 comunidade cient\u00edfica para co\u00f1ecer a situaci\u00f3n actual e poder monitorizar a s\u00faa evoluci\u00f3n temporal a medio e longo prazo.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p><em>Salva Bar\u00e1 \u00e9 <a href=\"http:\/\/webspersoais.usc.es\/persoais\/salva.bara\/\">profesor titular da \u00e1rea de \u00d3ptica da USC<\/a>. O artigo foi escrito para o caderno \u201cA Fondo\u201d dedicado \u00e1 contaminaci\u00f3n luminosa que publicou o semanario <a href=\"http:\/\/sermosgaliza.gal\/\">Sermos Galiza<\/a> o 22 de setembro de 2016. No arquivo do noso blog podes ler tam\u00e9n <a href=\"http:\/\/agrupacionio.com\/gl\/libros-recomendados-salva-bara\">esta listaxe de libros recomendados<\/a> polo autor sobre contaminaci\u00f3n luminosa.<br \/>\n<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>por Salva Bar\u00e1 Cando o astr\u00f3nomo Merle F. Walker, a comezos da d\u00e9cada dos 70, constataba con abraio os demoledores efectos da (mala) iluminaci\u00f3n nocturna sobre as posibilidades de observar as estrelas, pouco pod\u00eda imaxinar que a contaminaci\u00f3n luminosa entrar\u00eda alg\u00fan d\u00eda a formar parte da axenda cient\u00edfica. Hoxe, investigadoras e investigadores de moi diversas \u00e1reas do co\u00f1ecemento e de todos os recantos do planeta&#8230; <\/p>\n<p class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/contaminacion-luminosa-reto-investigacion-cientifica\/\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3302,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[182,131,185],"class_list":["post-3301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-contaminacion-luminosa-gl","tag-a-fondo-contaminacion-luminosa","tag-salva-bara","tag-sermos-galiza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3301"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12128,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3301\/revisions\/12128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}