{"id":11715,"date":"2021-02-05T20:44:34","date_gmt":"2021-02-05T20:44:34","guid":{"rendered":"http:\/\/agrupacionio.com\/?p=11715"},"modified":"2021-03-20T13:23:59","modified_gmt":"2021-03-20T13:23:59","slug":"galego-meses-do-inverno-frios","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/galego-meses-do-inverno-frios\/","title":{"rendered":"Meses do inverno fr\u00edos"},"content":{"rendered":"

Nas entregas anteriores desta secci\u00f3n<\/a> puxen o foco no ceo das primeiras horas da noite, por seren estas as m\u00e1is c\u00f3modas e com\u00fans para a observaci\u00f3n. Mais paga a pena examinar o outro extremo da noite, xusto nos minutos previos ao comezo do crep\u00fasculo matutino, para deleit\u00e1rmonos con outras rexi\u00f3ns do firmamento que nos anticipan o ver\u00e1n. Mentres polo oeste se retiran as \u00faltimas estrelas emblem\u00e1ticas do inverno, como Capella no Auriga ou Castor e Pollux nos Xemelgos, o Carro da Osa Maior \u00e9rguese a grande altura sobre o horizonte, con Alkaid apuntando o c\u00e9nit. O Carro, sempre presente nas nosas noites, non s\u00f3 nos permite localizar facilmente a Polar, como contei en outubro, prolongando a li\u00f1a que une Merak e Dubhe; tam\u00e9n podemos valernos del para reco\u00f1ecer a segunda estrela m\u00e1is brillante do ceo galego, Arcturus, na constelaci\u00f3n do Boieiro, \u00e1 cal se chega proxectando o cabezallo do Carro tal e como se indica no mapa. E a\u00ednda m\u00e1is al\u00f3, seguindo esa curva imaxinaria, daremos con Spica, a espiga, na constelaci\u00f3n zodiacal da Virxe, que pecha o \u201ctop 10\u201d por orde de brillo na nosa latitude. A luz que n\u00f3s recibimos dunha estrela depende do brillo intr\u00ednseco que ten esta, isto \u00e9, das s\u00faas caracter\u00edsticas propias, mais tam\u00e9n da distancia que nos separa dela. Unha estrela m\u00e1is afastada pareceranos menos luminosa ca outra semellante que estea m\u00e1is perto, igual que acontece con calquera outra fonte de luz. Arcturus v\u00e9mola notabelmente m\u00e1is brillante ca Spica, mais hoxe sabemos que a segunda \u00e9 moito m\u00e1is luminosa ca a primeira, s\u00f3 que est\u00e1 sete veces m\u00e1is lonxe: Arcturus a 36,7 anos luz, Spica a 260 (un ano luz son 9,46 bill\u00f3ns de quil\u00f3metros, un 9 seguido de doce ceros).<\/p>\n

A car\u00f3n do Boieiro vemos o diadema que d\u00e1 forma \u00e1 Coroa Boreal e m\u00e1is ao leste H\u00e9rcules, unha das constelaci\u00f3ns m\u00e1is reco\u00f1ec\u00edbeis malia non conter estrelas de primeira nin segunda magnitude. Sobre o horizonte leste asoma Altair, na Aguia, e cobraron xa altura suficiente Vega e Deneb, na Lira e o Cisne, os outros dous v\u00e9rtices do \u201ctri\u00e1ngulo de ver\u00e1n\u201d, un asterismo agora s\u00f3 ao alcance dos m\u00e1is madrugadores que nos meses de xullo e agosto presidir\u00e1 as medianoites.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Polo sueste loce o Serpentario; no mapa sinalei cun c\u00edrculo amarelo unha das s\u00faas estrelas, Marfik, non moi rechamante, quizais impos\u00edbel de ver no ceo m\u00e1is contaminado das cidades. Nun ceo escuro \u00e9 doado distinguir as d\u00faas estreli\u00f1as m\u00e1is xuntas que est\u00e1n debaixo dela, e con elas como referencia, case dir\u00eda que mir\u00e1ndoas directamente, Marfik aparecer\u00e1 de esguello nos nosos ollos, fac\u00e9ndomos uso da util\u00edsima visi\u00f3n lateral ou perif\u00e9rica que tanto xogo d\u00e1 en astronom\u00eda. Unha vez atopemos Marfik estaremos en condici\u00f3ns de procurar a estrela Rosal\u00edadecastro<\/a>, nome polo que puxamos desde a Agrupaci\u00f3n \u00cdo e que finalmente a Uni\u00f3n Astron\u00f3mica Internacional aceptou como oficial en decembro de 2019.<\/p>\n

\"\"
Localizaci\u00f3n da estrela Rosal\u00edadecastro con Marfik como referencia. Imaxe: Marta Cortacans.<\/figcaption><\/figure>\n

Con magnitude 7,89, Rosal\u00edadecastro -o nome da estrela escr\u00edbese as\u00ed, todo xunto- non \u00e9 vis\u00edbel a ollo nu, mais si \u00e9 un obxecto acces\u00edbel con prism\u00e1ticos e por suposto tam\u00e9n con telescopio. A imaxe pequena explica cal \u00e9 entre as estrelas que aparecen no campo visual duns binoculares arredor de Marfik. Situada a 240 anos luz, \u00e9 unha anana amarela parecida ao noso Sol e conta cun exoplaneta que d\u00e1 voltas ao seu redor, o agora chamado R\u00edosar, un xigante gasoso algo maior ca X\u00fapiter. R\u00edosar xira moi perto de Rosal\u00eda, a oito mill\u00f3ns de quil\u00f3metros, e por iso tarda s\u00f3 4,1 d\u00edas en completar a s\u00faa \u00f3rbita.<\/p>\n

O mapa est\u00e1 calculado para as 6:00 do s\u00e1bado 13 de febreiro na Coru\u00f1a, mais \u00e9 v\u00e1lido para toda Galiza. Cada semana o ceo \u201cadianta\u201d media hora, aproximadamente, co cal servir\u00eda tam\u00e9n para as 6:30 do 6, as 5:30 do 20 ou as 5:00 do 27. A imaxe pequena amosa a visi\u00f3n aproximada, con prism\u00e1ticos, da contorna da estrela Marfik, na constelaci\u00f3n do Serpentario. Rosal\u00edadecastro \u00e9 a estrela destacada cun c\u00edrculo amarelo nesa imaxe.<\/p>\n

* * * * *<\/p>\n

Publicado orixinalmente na secci\u00f3n \u201cO ceo do mes\u201d do caderno \u201cAprender\u201d do\u00a0N\u00f3s Diario<\/a>, n\u00famero 16, s\u00e1bado 30 de xaneiro de 2021. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupaci\u00f3n Astron\u00f3mica Coru\u00f1esa \u00cdo).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nas entregas anteriores desta secci\u00f3n puxen o foco no ceo das primeiras horas da noite, por seren estas as m\u00e1is c\u00f3modas e com\u00fans para a observaci\u00f3n. Mais paga a pena examinar o outro extremo da noite, xusto nos minutos previos ao comezo do crep\u00fasculo matutino, para deleit\u00e1rmonos con outras rexi\u00f3ns do firmamento que nos anticipan o ver\u00e1n. Mentres polo oeste se retiran as \u00faltimas estrelas… <\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11716,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[146],"tags":[375,374],"class_list":["post-11715","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomia-visual-gl","tag-nos-diario","tag-o-ceo-do-mes"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11715"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11770,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11715\/revisions\/11770"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}