{"id":11505,"date":"2020-12-08T21:32:13","date_gmt":"2020-12-08T21:32:13","guid":{"rendered":"http:\/\/agrupacionio.com\/?p=11505"},"modified":"2021-03-20T13:24:24","modified_gmt":"2021-03-20T13:24:24","slug":"galego-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/galego-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda\/","title":{"rendered":"Chega decembro e a chuvia abunda"},"content":{"rendered":"<p>O 21 de decembro \u00e1s 11:02, hora local, o Sol, na constelaci\u00f3n do Seteiro, pasa polo solsticio de inverno, o cal marca o comezo desta estaci\u00f3n no hemisferio norte e do ver\u00e1n no hemisferio sur. Na Coru\u00f1a, o Sol sae ese d\u00eda \u00e1s 9:03 non lonxe do sueste e ponse nove horas despois un pouco m\u00e1is al\u00f3 da direcci\u00f3n suroeste. O mediod\u00eda, cando o Sol acada a altura m\u00e1xima, acontece arredor das 13:30, e esa altura, xusto \u00e9 dicilo, non \u00e9 moita, apenas 23 graos, que equivale a algo m\u00e1is dunha cuarta co brazo estendido, tres veces menos da elevaci\u00f3n que o Sol chega a ter no noso ver\u00e1n: en inverno, abof\u00e9, seca peor a roupa. A noite pecha, cando xa non queda nin o m\u00e1is m\u00ednimo resto de luz solar no ceo, arranca a iso das oito menos cuarto e est\u00e9ndese at\u00e9 as sete e vinte: once horas e media de absoluta (e necesaria) escuridade natural. Son tantas as horas de noite que algunhas estrelas que desaparecen polo oeste ao solpor podemos velas reaparecer polo leste antes do amencer, como pasa con Vega e Deneb, nas constelaci\u00f3ns da Lira e o Cisne.<\/p>\n<p>O hex\u00e1gono do inverno preside as nosas noites. Chamamos as\u00ed ao asterismo que forman seis estrelas de seis constelaci\u00f3ns diferentes: Capella no Auriga, Aldebar\u00e1n no Touro, Rigel en Ori\u00f3n (a s\u00faa cor azulada contrasta ben co ton vermello de Betelgeuse, no ombro do xigante), Sirio, a estrela m\u00e1is brillante das noites do pa\u00eds, no Can Maior, Proci\u00f3n no Can Menor e, para rematar, calquera dos xemelgos, Castor ou P\u00f3llux (P\u00f3llux ten un pouco m\u00e1is de brillo). En v\u00e9speras de Nadal a iso das dez da noite xa sa\u00edron todas elas, mais paga a pena agardar at\u00e9 despois de medianoite para velas culminar sobre o horizonte sur e ficarmos abraiados coa inmensa beleza desa rexi\u00f3n do firmamento.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-11539 size-full\" src=\"http:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda.jpg\" alt=\"\" width=\"3118\" height=\"3124\" srcset=\"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda.jpg 3118w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-150x150.jpg 150w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-300x300.jpg 300w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-768x769.jpg 768w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-1022x1024.jpg 1022w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-1060x1062.jpg 1060w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-550x550.jpg 550w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-499x500.jpg 499w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-1920x1924.jpg 1920w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2020-12-APRENDER-Cando-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda-1078x1080.jpg 1078w\" sizes=\"(max-width: 3118px) 100vw, 3118px\" \/><\/p>\n<p>Os Xemelgos dan nome a unha das mellores chuvias de estrelas do ano, as Xem\u00ednidas. Neste caso a chuvia non est\u00e1 producida polas part\u00edculas que deixou na s\u00faa \u00f3rbita arredor do Sol un cometa, como adoita ser habitual, sen\u00f3n <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/3200_Phaethon\">un asteroide, o 3200 Faet\u00f3n<\/a>. Esas part\u00edculas, do tama\u00f1o dun gran de area ou m\u00e1is pequenas, atravesan a atmosfera terrestre e, ao viaxaren a grande velocidade, qu\u00e9ntanse moito ao rozar co aire producindo o caracter\u00edstico trazo luminoso das estrelas fugaces, que na Terra Cha chamamos \u201cfilantes\u201d. Cando as part\u00edculas son algo m\u00e1is grandes, o f\u00edo de luz pode persistir durante varios segundos: no lat\u00edn da astronom\u00eda amadora, eses meteoros m\u00e1is rechamantes levan o nome de \u201cb\u00f3lidos\u201d. 2020, algo ti\u00f1a que ter de bo, ser\u00e1 un espl\u00e9ndido ano para vermos Xem\u00ednidas, quen te\u00f1a onde facelo sen incumprir as restrici\u00f3ns, claro, pois a m\u00e1xima actividade, prevista para a noite do 13 ao 14, cadra cunha noite sen L\u00faa. Mellor canto m\u00e1is avanzada a noite, para que o radiante situado nos Xemelgos, isto \u00e9, a zona da que parecen, por perspectiva, proceder os meteoros, estea m\u00e1is alto. O paso das estrelas fugaces \u00e9 sempre imprevis\u00edbel, as\u00ed que conv\u00e9n ter paciencia, agardar a que os ollos se afagan \u00e1 escuridade e ter \u00e1 vista o maior campo pos\u00edbel da b\u00f3veda celeste.<\/p>\n<figure id=\"attachment_11507\" aria-describedby=\"caption-attachment-11507\" style=\"width: 400px\" class=\"wp-caption alignright\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-11507\" src=\"http:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Conxunci\u00f3n21D-300x203.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Conxunci\u00f3n21D-300x203.jpg 300w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Conxunci\u00f3n21D-768x519.jpg 768w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Conxunci\u00f3n21D-1024x692.jpg 1024w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Conxunci\u00f3n21D-1060x717.jpg 1060w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Conxunci\u00f3n21D-550x372.jpg 550w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Conxunci\u00f3n21D-740x500.jpg 740w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Conxunci\u00f3n21D.jpg 1414w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-11507\" class=\"wp-caption-text\">X\u00fapiter e Saturno estar\u00e1n a s\u00f3 0,1\u00ba de separaci\u00f3n o 21 de decembro. Imaxe: Martin Pawley a partir de Stellarium.<\/figcaption><\/figure>\n<p>O primeiro d\u00eda do inverno tr\u00e1enos un agasallo especial: a maior aproximaci\u00f3n aparente dos planetas X\u00fapiter e Saturno <a href=\"https:\/\/www.almanac.com\/great-conjunction-2020-jupiter-and-saturn-meet-solstice\">desde 1623<\/a>. Os dous corpos ir\u00e1n xunt\u00e1ndose ao longo de decembro, mais ese d\u00eda 21 a s\u00faa separaci\u00f3n angular ser\u00e1 de s\u00f3 seis minutos de arco, a quinta parte do largo dunha L\u00faa Chea. Precisaremos un horizonte suroeste despexado para estirar todo o pos\u00edbel a observaci\u00f3n do fen\u00f3meno, desde a tardi\u00f1a e at\u00e9 o final do crep\u00fasculo.<\/p>\n<p>O mapa do ceo est\u00e1 calculado para as 22:00 do luns 21 de decembro na Coru\u00f1a, mais \u00e9 v\u00e1lido para toda Galiza. Cada semana o ceo \u201cadianta\u201d media hora, aproximadamente, co cal servir\u00eda tam\u00e9n para as 23:00 do 7, as 22:30 do 14 ou as 21:30 do 28.<\/p>\n<p>A imaxe pequena amosa unha visi\u00f3n moi ampliada das posici\u00f3ns de X\u00fapiter, Saturno e os seus sat\u00e9lites durante a conxunci\u00f3n do d\u00eda 21. Desaparecen do horizonte contra as oito, polo cal non aparecen xa no mapa mensual.<\/p>\n<div class=\"hentry-wrap\">\n<div class=\"entry-content\">\n<p style=\"text-align: center;\">* * * * *<\/p>\n<p>Publicado orixinalmente na secci\u00f3n \u201cO ceo do mes\u201d do caderno \u201cAprender\u201d do\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nosdiario.gal\/\">N\u00f3s Diario<\/a>, n\u00famero 14, s\u00e1bado 5 de decembro de 2020. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupaci\u00f3n Astron\u00f3mica Coru\u00f1esa \u00cdo).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O 21 de decembro \u00e1s 11:02, hora local, o Sol, na constelaci\u00f3n do Seteiro, pasa polo solsticio de inverno, o cal marca o comezo desta estaci\u00f3n no hemisferio norte e do ver\u00e1n no hemisferio sur. Na Coru\u00f1a, o Sol sae ese d\u00eda \u00e1s 9:03 non lonxe do sueste e ponse nove horas despois un pouco m\u00e1is al\u00f3 da direcci\u00f3n suroeste. O mediod\u00eda, cando o Sol&#8230; <\/p>\n<p class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/galego-chega-decembro-e-a-chuvia-abunda\/\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11539,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[146],"tags":[375,374],"class_list":["post-11505","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomia-visual-gl","tag-nos-diario","tag-o-ceo-do-mes"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11505"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11772,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11505\/revisions\/11772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}