{"id":11489,"date":"2020-11-15T21:00:06","date_gmt":"2020-11-15T21:00:06","guid":{"rendered":"http:\/\/agrupacionio.com\/?p=11489"},"modified":"2020-11-16T10:25:56","modified_gmt":"2020-11-16T10:25:56","slug":"galego-a-luz-pura-das-noites-de-novembro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/galego-a-luz-pura-das-noites-de-novembro\/","title":{"rendered":"A luz pura das noites de novembro"},"content":{"rendered":"<p>Hai unhas semanas entramos no horario de inverno, que nos deixa aos galegos e galegas cunha hora civil menos afastada -mais segue est\u00e1ndoo, e moito- da hora solar. O 21 de novembro, data de referencia para o mapa, o Sol sae na Coru\u00f1a arredor das 8:35 e ponse pouco despois das seis da tarde. A nosa estrela acada ese d\u00eda a m\u00e1xima altura, que se corresponde co mediod\u00eda solar, \u00e1s 13:19, 79 minutos despois do mediod\u00eda civil. Galiza comparte horario con Berl\u00edn, mais al\u00ed o mediod\u00eda solar si cae pr\u00f3ximo ao momento en que as agullas do reloxo sinalan o n\u00famero 12.<\/p>\n<p>Seguen minguando os d\u00edas e medrando as noites e as\u00ed xa antes das oito do ser\u00e1n temos noite pecha: non queda no ceo nin o m\u00e1is m\u00ednimo remanente de luz solar. A diferenza do comezo do ver\u00e1n, cando a observaci\u00f3n do firmamento nos obriga, literalmente, a agardar que cambie o d\u00eda, durante os pr\u00f3ximos meses experimentaremos o privilexio de non ter que trasnoitar para gozar do ceo estrelado. Mesmo dispo\u00f1emos de tres horas completas antes da hora de recollida que imp\u00f3n a normativa da loita contra a COVID-19, sen contar as oportunidades que cada un te\u00f1a logo de observar desde a xanela da s\u00faa casa. A\u00ednda coa <a href=\"http:\/\/agrupacionio.com\/gl\/contaminacion-luminica\/\">contaminaci\u00f3n luminosa<\/a> das vilas e cidades, especialmente absurda coas restrici\u00f3ns que trae a pandemia, conv\u00e9n recordar que no ceo sempre hai algo que contemplar e as fiestras da casa son unha estupenda plataforma de iniciaci\u00f3n. E non s\u00f3 a simple vista, a ollo nu; \u00e9 momento, tam\u00e9n, de tirar proveito astron\u00f3mico dos binoculares, quen os te\u00f1a.<\/p>\n<p>Os prism\u00e1ticos m\u00e1is com\u00fans, os 10&#215;50, isto \u00e9, de dez aumentos e con lentes de cincuenta mil\u00edmetros de di\u00e1metro, desc\u00f3brennos un universo novo cando miramos con eles en direcci\u00f3n ao ceo. Aos astr\u00f3nomos e astr\u00f3nomas amadores \u00e9 frecuente que nos pregunten \u201cque telescopio \u00e9 mellor mercar para ir aprendendo\u201d e a resposta nosa adoita ser sempre a mesma: os primeiros pasos na observaci\u00f3n \u00e9 mellor dalos s\u00f3 cos ollos e m\u00e1is tarde val\u00e9ndonos da axuda duns prism\u00e1ticos. Uns prism\u00e1ticos para iniciarse han ser, con certeza, m\u00e1is baratos ca o m\u00e1is ru\u00edn dos telescopios, eses que se ofrecen nas grandes superficies como agasallo cient\u00edfico para festas e comu\u00f1\u00f3ns e que acaban as m\u00e1is das veces enterrados nun faiado. Os prism\u00e1ticos, ademais, man\u00e9xanse de maneira intuitiva, non requiren moita aprendizaxe; \u00e9 doado reco\u00f1ecermos que a imaxe ampliada que nos dan se corresponde claramente cunha zona do ceo que vemos a ollo espido. E os binoculares, ademais, son (relativamente) lixeiros, f\u00e1ciles de levar connosco, o cal \u00e9 importante se temos en conta que a mi\u00fado teremos que desprazarnos fuxindo das luces na busca de ceos escuros, de m\u00e1is calidade. Como xa contei no <a href=\"http:\/\/agrupacionio.com\/gl\/galego-outono-caprichoso-e-belo\/\">caderno de setembro<\/a>, cuns prism\u00e1ticos localizamos ben a mancha difusa coa que identificamos a galaxia de Andr\u00f3meda, mais tam\u00e9n podemos ver os sat\u00e9lites de X\u00fapiter, un planeta presente no ceo a primeira hora da noite na constelaci\u00f3n do Seteiro, igual ca Saturno; percorrermos a L\u00faa, en particular o \u201cterminador\u201d, a fronteira entre a zona iluminada e a zona escura, para apreciarmos as formas da s\u00faa superficie, con cr\u00e1teres e monta\u00f1as, ou entret\u00e9rmonos co c\u00famulo das Pl\u00e9iades, no Touro.<\/p>\n<figure id=\"attachment_11490\" aria-describedby=\"caption-attachment-11490\" style=\"width: 3118px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-11490 size-full\" src=\"http:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro.jpg\" alt=\"\" width=\"3118\" height=\"3118\" srcset=\"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro.jpg 3118w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-150x150.jpg 150w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-300x300.jpg 300w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-768x768.jpg 768w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-1060x1060.jpg 1060w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-550x550.jpg 550w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-500x500.jpg 500w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-1920x1920.jpg 1920w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-APRENDER-A-luz-pura-das-noites-de-novembro-1080x1080.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 3118px) 100vw, 3118px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-11490\" class=\"wp-caption-text\">Imaxe: Martin Pawley a partir de Heavens Above.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Xa <a href=\"http:\/\/agrupacionio.com\/gl\/galego-ou-ti-roxa-estrela\/\">aprendemos o mes pasado<\/a> a atopar a Polar trazando unha li\u00f1a imaxinaria desde a caixa do Carro. Se prolongamos ese trazo chegamos a outra das constelaci\u00f3ns circumpolares, que no noso pa\u00eds non desaparecen nunca baixo o horizonte: Casiopea, inconfund\u00edbel pola s\u00faa forma de W ou de M, segundo se mire. Paga a pena seguir as posici\u00f3ns do Carro e Casiopea ao longo dunha mesma noite e de varias noites.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-11491 size-medium\" src=\"http:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Casiopea-300x165.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"165\" srcset=\"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Casiopea-300x165.jpg 300w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Casiopea-768x422.jpg 768w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Casiopea-1024x562.jpg 1024w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Casiopea-1060x582.jpg 1060w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Casiopea-550x302.jpg 550w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Casiopea-911x500.jpg 911w, https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Casiopea.jpg 1506w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>O mapa do ceo est\u00e1 calculado para as 22:15 do s\u00e1bado 21 de novembro na Coru\u00f1a, mais \u00e9 v\u00e1lido para toda Galiza. Cada semana o ceo \u201cadianta\u201d media hora, aproximadamente, co cal servir\u00eda tam\u00e9n para as 22:45 do 14 ou as 21:45 do 28.<\/p>\n<p>Casiopea est\u00e1 resaltada con fondo amarelo; os nomes das s\u00faas estrelas principais ind\u00edcanse na imaxe destacada.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * * * *<\/p>\n<p>Publicado orixinalmente na secci\u00f3n \u201cO ceo do mes\u201d do caderno \u201cAprender\u201d do\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nosdiario.gal\/\">N\u00f3s Diario<\/a>, n\u00famero 13, s\u00e1bado 7 de novembro de 2020. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupaci\u00f3n Astron\u00f3mica Coru\u00f1esa \u00cdo).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hai unhas semanas entramos no horario de inverno, que nos deixa aos galegos e galegas cunha hora civil menos afastada -mais segue est\u00e1ndoo, e moito- da hora solar. O 21 de novembro, data de referencia para o mapa, o Sol sae na Coru\u00f1a arredor das 8:35 e ponse pouco despois das seis da tarde. A nosa estrela acada ese d\u00eda a m\u00e1xima altura, que se&#8230; <\/p>\n<p class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/galego-a-luz-pura-das-noites-de-novembro\/\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11490,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[146],"tags":[375,374],"class_list":["post-11489","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomia-visual-gl","tag-nos-diario","tag-o-ceo-do-mes"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11489","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11489"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11489\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11497,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11489\/revisions\/11497"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11490"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}