{"id":11435,"date":"2020-10-13T11:45:10","date_gmt":"2020-10-13T11:45:10","guid":{"rendered":"http:\/\/agrupacionio.com\/?p=11435"},"modified":"2020-10-27T15:55:04","modified_gmt":"2020-10-27T15:55:04","slug":"galego-ou-ti-roxa-estrela","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/galego-ou-ti-roxa-estrela\/","title":{"rendered":"Ou ti!, roxa estrela"},"content":{"rendered":"

Entre os planetas do sistema solar que est\u00e1n m\u00e1is lonxe do Sol ca a Terra hai tres que podemos observar a ollo nu: Marte, X\u00fapiter e Saturno. O mellor momento para velos \u00e9 cando est\u00e1n \u201cen oposici\u00f3n\u201d, ou sexa, en li\u00f1a coa Terra e o Sol, co noso planeta no medio. Nesas condici\u00f3ns o planeta en cuesti\u00f3n pode verse toda a noite co brillo m\u00e1ximo anual, como aconteceu este ver\u00e1n con X\u00fapiter e Saturno, que pasaron pola oposici\u00f3n en xullo. Estacionados na constelaci\u00f3n do Seteiro, foron os grandes protagonistas dos \u00faltimos meses, mais agora xa s\u00f3 os temos no ceo durante o crep\u00fasculo vespertino e as primeiras horas da noite; contra o final de mes, ret\u00edranse arredor das once.<\/p>\n

Colle o relevo Marte, cuxo brillo, moi modesto en xaneiro, non deixou de medrar desde ent\u00f3n para acadar estes d\u00edas o seu maior valor anual, con magnitude -2,6. Durante unhas semanas superar\u00e1 en brillo ao xigante X\u00fapiter, mais cunha cor claramente diferente: Marte \u00e9 o \u201cplaneta vermello\u201d, unha aparencia que se debe \u00e1 oxidaci\u00f3n dos minerais de ferro abundantes no seu solo. Desta volta, no seu maior achegamento \u00e1 Terra sit\u00faase a 62 mill\u00f3ns de quil\u00f3metros de n\u00f3s, o cal significa que a s\u00faa luz, reflexo do Sol, tarda 206 segundos en chegarnos: estamos vendo Marte con 3,4 minutos de atraso.<\/p>\n

Esta menor distancia fai das oposici\u00f3ns de Marte, que suceden cada dous anos, a situaci\u00f3n ideal para lanzar misi\u00f3ns espaciais ao noso veci\u00f1o. En ruta est\u00e1n xa o orbitador Esperanza<\/em><\/a> dos Emiratos \u00c1rabes Unidos, a misi\u00f3n chinesa Tianwen<\/em><\/a>, (\u201cpreguntas celestes\u201d, na nosa lingua), que colocar\u00e1 unha sonda en \u00f3rbita e un veh\u00edculo motorizado na superficie, e a misi\u00f3n da NASA Marte 2020, que levar\u00e1 outro veh\u00edculo m\u00e1is, Perseveranza<\/em><\/a>, que se suma ao a\u00ednda activo Curiosidade<\/em>, e un pequeno helic\u00f3ptero, Enxe\u00f1o<\/em><\/a>. En febreiro estar\u00e1n chegando ao seu destino. O proxecto da Axencia Espacial Europea e a rusa RosCosmos ExoMars<\/em><\/a> previsto inicialmente para este ano deber\u00e1 esperar \u00e1 seguinte oposici\u00f3n marciana, en 2022.<\/p>\n

Para familiarizarse coa paisaxe estrelada conv\u00e9n tomalo con calma e ir aprendendo, devagar, algunhas referencias \u00fatiles. Se esquecemos os planetas, vagabundos da noite, todo o ceo \u201cm\u00f3vese en bloque\u201d, pois no curso das nosas vidas -nin de moitas, moitas vidas- as estrelas non van cambiar as s\u00faas posici\u00f3ns relativas unhas das outras. Deste xeito, o firmamento que observamos hoxe non difire moito do que observaremos ma\u00f1\u00e1 ou pasadoma\u00f1\u00e1 pola mesma hora; o que aprendamos hoxe, en suma, vale para os pr\u00f3ximos d\u00edas. Vale, de feito, para sempre.<\/p>\n

En Galiza temos a sorte de contar cun asterismo moi pr\u00e1ctico para inici\u00e1rmonos: o Carro, unha parte especialmente doada de reco\u00f1ecer da Osa Maior. As estrelas que a forman son ben vis\u00edbeis mesmo no ceo contaminado das cidades e ten a vantaxe de que aqu\u00ed nunca se pon por baixo do horizonte: todas as noites e a todas as horas da noite est\u00e1 o Carro \u00e1 vista. Se collemos as d\u00faas estrelas da parte de atr\u00e1s da caixa do Carro, Merak e Dubhe, e prolongamos a s\u00faa distancia cinco veces, chegamos a unha estrela non moi rechamante, mais que ten a peculiaridade de que non a vemos moverse: a Polar. O eixo de xiro da Terra apunta nunha direcci\u00f3n no norte na que hai unha estrela que podemos ver cos ollos sen axuda, cousa que non sucede no hemisferio sur. A Polar sin\u00e1lanos o norte e a s\u00faa altura sobre o horizonte nos recorda a latitude en que vivimos.<\/p>\n

\"\"
Imaxe: Martin Pawley a partir de Heavens Above.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Imaxe do Carro obtida a partir de Heavens Above.<\/figcaption><\/figure>\n

O mapa do ceo est\u00e1 calculado para as 23 horas do s\u00e1bado 17 de outubro na Coru\u00f1a, mais \u00e9 v\u00e1lido para toda Galiza. Cada semana o ceo \u201cadianta\u201d media hora, aproximadamente, co cal servir\u00eda tam\u00e9n para as 23:30 do 10, as 22:30 do 24 ou as 22:00 do 31.<\/p>\n

Ind\u00edcase o ali\u00f1amento que localiza a Polar a partir do Carro. En amarelo, a posici\u00f3n dos planetas Marte, X\u00fapiter e Saturno ese d\u00eda.<\/p>\n

A imaxe da dereita recolle os nomes das sete estrelas que forman o Carro. A car\u00f3n de Mizar pode observarse (con boa visi\u00f3n) outra estrela m\u00e1is d\u00e9bil, Alcor.<\/p>\n

\n
\n

* * * * *<\/p>\n

Publicado orixinalmente na secci\u00f3n \u201cO ceo do mes\u201d do caderno \u201cAprender\u201d do\u00a0N\u00f3s Diario<\/a>, n\u00famero 12, s\u00e1bado 10 de outubro de 2020. Texto e imaxes: Martin Pawley (Agrupaci\u00f3n Astron\u00f3mica Coru\u00f1esa \u00cdo).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Entre os planetas do sistema solar que est\u00e1n m\u00e1is lonxe do Sol ca a Terra hai tres que podemos observar a ollo nu: Marte, X\u00fapiter e Saturno. O mellor momento para velos \u00e9 cando est\u00e1n \u201cen oposici\u00f3n\u201d, ou sexa, en li\u00f1a coa Terra e o Sol, co noso planeta no medio. Nesas condici\u00f3ns o planeta en cuesti\u00f3n pode verse toda a noite co brillo m\u00e1ximo… <\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11436,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[146],"tags":[375,374],"class_list":["post-11435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomia-visual-gl","tag-nos-diario","tag-o-ceo-do-mes"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11435"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11462,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11435\/revisions\/11462"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}