{"id":11421,"date":"2020-09-19T21:28:06","date_gmt":"2020-09-19T21:28:06","guid":{"rendered":"http:\/\/agrupacionio.com\/?p=11421"},"modified":"2021-03-20T13:24:35","modified_gmt":"2021-03-20T13:24:35","slug":"galego-outono-caprichoso-e-belo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/galego-outono-caprichoso-e-belo\/","title":{"rendered":"Outono caprichoso e belo"},"content":{"rendered":"

No seu movemento anual de translaci\u00f3n arredor do Sol, a Terra debuxa unha traxectoria con forma de elipse. A distancia do noso planeta \u00e1 estrela que nos d\u00e1 a vida non \u00e9 sempre a mesma; var\u00eda entre un punto no que estamos m\u00e1is perto, o perihelio, no mes de xaneiro, cando nos situamos a 147 mill\u00f3ns de quil\u00f3metros do Sol, e un punto de m\u00e1ximo afastamento, o afelio, no mes de xullo, no que nos separan 152 mill\u00f3ns de quil\u00f3metros. En Galiza estamos m\u00e1is lonxe do Sol en ver\u00e1n ca no inverno. En Bos Aires sucede o contrario, claro, e iso xa desmente unha idea com\u00fan mais equivocada: a existencia das estaci\u00f3ns nada ten que ver coa nosa distancia ao Sol.<\/p>\n

A Terra d\u00e1 voltas sobre si mesma e iso orixina outra unidade natural de tempo, o d\u00eda. O eixo de xiro non \u00e9 perpendicular ao plano de translaci\u00f3n, sen\u00f3n que est\u00e1 inclinado 23,4\u00ba, como ben representan os \u201cglobos terrestres\u201d que adornan a\u00ednda moitas casas. Xa que logo, ao longo da \u00f3rbita non todas as zonas iluminadas do planeta reciben da mesma forma a radiaci\u00f3n do Sol: a maior parte do tempo, un hemisferio est\u00e1 \u201cinclinado\u201d cara ao Sol e o outro no sentido oposto. Nesas condici\u00f3ns, nun hemisferio os d\u00edas son m\u00e1is longos ca as noites e no outro o contrario. Nun hemisferio o Sol alcanza as maiores alturas do ano sobre o horizonte e no outro, as m\u00e1is baixas. No hemisferio que apunta ao Sol os raios solares caen m\u00e1is verticais e a enerx\u00eda recibida por unidade de superficie \u00e9 m\u00e1is alta, mentres que no outro hemisferio os raios chegan m\u00e1is deitados e a s\u00faa enerx\u00eda espar\u00e9xese sobre unha \u00e1rea maior. Nun caso estamos no ver\u00e1n ou cami\u00f1o del e no outro, no inverno.<\/p>\n

Hai dous momentos nos que os dous hemisferios experimentan o Sol por igual: os equinoccios, a fronteira que sinala cando empezamos a achegarnos ao ver\u00e1n ou ao inverno. Arredor dos equinoccios igu\u00e1lase o tempo que pasa o Sol por riba e por debaixo do horizonte e polo tanto equil\u00edbranse d\u00edas e noites. O 22, terza feira, \u00e1s 15:31 hora local, o Sol pasa polo equinoccio de setembro e comeza o outono no hemisferio norte (e a primavera no hemisferio sur). Dentro de dez d\u00edas os galegos e as galegas gozaremos de 3 horas menos de Sol ca no San Xo\u00e1n, mais tam\u00e9n de 3 horas m\u00e1is das que teremos no Nadal. Para as persoas que amamos a astronom\u00eda, iso significa tam\u00e9n tres horas m\u00e1is de noite das que dispu\u00f1amos en xu\u00f1o.<\/p>\n

\"\"
Imaxe: Marta Cortacans a partir de Heavens Above.<\/figcaption><\/figure>\n

O mapa<\/a> amosa o ceo da Coru\u00f1a -mais vale para todo o pa\u00eds- na medianoite do s\u00e1bado 26 ao domingo 27. O firmamento \u201cm\u00f3vese en bloque\u201d, de tal xeito que a posici\u00f3n relativa das estrelas non cambia, mais var\u00eda a hora \u00e1 cal as vemos. A visi\u00f3n que temos nun momento dado ser\u00e1 id\u00e9ntica, se omitimos os planetas e a L\u00faa, \u00e1 que haber\u00e1 unha semana despois s\u00f3 que media hora antes. A imaxe adxunta valer\u00eda, pois, para o ceo do domingo 20 \u00e1s 00:30 ou o domingo 13 \u00e1 1:00, mais tam\u00e9n para o 3 de outubro \u00e1s 23:30. Pouco a pouco ir\u00e1n aparecendo estrelas polo leste e desaparecendo outras polo oeste, e as\u00ed a paisaxe do ceo ao final da madrugada ser\u00e1 radicalmente diferente. Nesta secci\u00f3n imos tomar como referencia as primeiras horas da noite, de maneira que para descubrirmos outras rexi\u00f3ns celestes deberemos agardar o paso dos meses.<\/p>\n

\"\"
Imaxe: Martin Pawley a partir de Stellarium.<\/figcaption><\/figure>\n

Agora pola medianoite a\u00ednda destacan no ceo as tres estrelas do \u201ctri\u00e1ngulo de ver\u00e1n\u201d, Deneb (case no c\u00e9nit, no Cisne), Vega (a m\u00e1is brillante, na Lira) e Altair (na Aguia). Sobre o horizonte oeste oc\u00faltase o Serpentario, fogar da estrela Rosal\u00edadecastro. No suroeste, na constelaci\u00f3n do Seteiro, loce moito X\u00fapiter e non lonxe del Saturno, con moita menor magnitude. Brillo parecido ao de X\u00fapiter mais con ton vermello teno Marte, nos Peixes, que acadar\u00e1 o mes que v\u00e9n o momento \u00f3ptimo de observaci\u00f3n. Moi alto no ceo se sit\u00faa o gran cadrado de Pegaso; un dos seus v\u00e9rtices \u00e9 a estrela Alpheratz, que conecta coa constelaci\u00f3n de Andr\u00f3meda, sobre a cal \u00e9 doado localizar con prism\u00e1ticos a galaxia hom\u00f3nima, mellor en ceos escuros. Polo nordeste empezan a asomar as constelaci\u00f3ns protagonistas do inverno, co Auriga e o Touro como avanzada celeste.<\/p>\n

* * * * *<\/p>\n

Publicado orixinalmente na secci\u00f3n “O ceo do mes” do caderno “Aprender” do N\u00f3s Diario<\/a>, n\u00famero 11, s\u00e1bado 12 de setembro de 2020. Texto: Martin Pawley (Agrupaci\u00f3n Astron\u00f3mica Coru\u00f1esa \u00cdo). Mapa: Marta Cortacans.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

No seu movemento anual de translaci\u00f3n arredor do Sol, a Terra debuxa unha traxectoria con forma de elipse. A distancia do noso planeta \u00e1 estrela que nos d\u00e1 a vida non \u00e9 sempre a mesma; var\u00eda entre un punto no que estamos m\u00e1is perto, o perihelio, no mes de xaneiro, cando nos situamos a 147 mill\u00f3ns de quil\u00f3metros do Sol, e un punto de m\u00e1ximo… <\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11422,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[146],"tags":[375,374],"class_list":["post-11421","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomia-visual-gl","tag-nos-diario","tag-o-ceo-do-mes"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11421"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11773,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11421\/revisions\/11773"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agrupacionio.com\/nueva\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}