Q: Como facer unha cámara estenopeica

Vídeo “How to Make a Box Pinhole Projector” (canal de Youtube NASA Goddard) subtitulado en galego través da plataforma Amara. Tradución: Martin Pawley. Esquema dunha cámara estenopeica. Martin Pawley, adaptado dunha imaxe da NASA.

Question 1

Nadal baixo as estrelas: actividades de astronomía na Coruña como antesala da eclipse total de Sol de 2026

Accepted Answer

Durante este Nadal, a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío organiza e colabora nun amplo programa de actividades divulgativas na cidade da Coruña que combina astronomía, educación, historia e cultura audiovisual. A proposta está pensada para públicos moi diversos —infantil, familiar e adulto— e funciona tamén como un primeiro achegamento á eclipse total de Sol que será visible desde Galicia o 12 de agosto de 2026, a primeira en máis dun século.
O programa estrutúrase arredor dunha exposición infantil sobre constelacións, un obradoiro de planisferios, unha charla divulgativa sobre as eclipses de Sol no cinema e unha visita guiada a fondos históricos de astronomía, en colaboración con diferentes institucións da cidade da Coruña.

O firmamento animado: constelacións, contos e astronomía para a infancia
Dende o 22 de decembro de 2025 ata o 31 de xaneiro de 2026, as bibliotecas municipais infantís do Ágora e do Fórum Metropolitano acollen a exposición O firmamento animado, unha mostra pensada especificamente para achegar a astronomía ás nenas e nenos máis pequenos a través da narración oral, a ilustración e a observación do ceo.
A exposición presenta dez constelacións visibles dende Galicia que teñen nome de animais, cada unha delas acompañada dun conto orixinal. O obxectivo é introducir conceptos astronómicos básicos —como o recoñecemento de patróns no ceo ou a idea de constelación— desde unha perspectiva lúdica e adaptada ás primeiras idades.
O firmamento animado baséase no libro didáctico elaborado por alumnado da Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Santiago de Compostela, coordinado polo seu profesorado e por monitoras do Grupo de Traballo Satélites da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío, coa colaboración e supervisión da Casa das Ciencias (Museos Científicos Coruñeses – Concello da Coruña). O proxecto, presentado en 2023, foi crecendo ao longo destes anos e inclúe tamén guías didácticas e astronómicas, así como materiais complementarios (audios, imprimibles…) pensados para o seu uso en contextos educativos.
A exposición pode visitarse gratuitamente nos horarios habituais das bibliotecas infantís e non require inscrición previa. Ademais, trátase dunha exposición que prestamos de balde: centros educativos, centros cívicos e entidades interesadas poden solicitala para a súa exhibición temporal, encargándose unicamente da recollida e devolución do material.
Obradoiro de planisferios: aprender a orientarse no ceo
O sábado 27 de decembro ás 12:00, a Biblioteca da Casa Consulado acollerá un obradoiro práctico e participativo no que as persoas asistentes construirán un planisferio celeste, unha ferramenta sinxela pero fundamental para aprender a recoñecer as constelacións visibles desde Galicia ao longo do ano.
Durante a sesión explicarase como varía o firmamento co paso das horas e das estacións, e ofreceranse tamén nocións básicas para a observación segura da eclipse total de Sol de 2026.
A actividade está orientada a público familiar (as nenas e nenos deben ir acompañados de persoas adultas) e todo o material necesario será achegado pola organización.
O eclipse no cinema: ciencia, técnica e imaxinario audiovisual
O luns 29 de decembro ás 19:30, o planetario da Casa das Ciencias acollerá a charla &#8220;Eclipses no cinema&#8221;, impartida por Martin Pawley, crítico e programador cinematográfico e coordinador dos grupos de traballo sobre contaminación luminosa e diversidade da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío.
A sesión propón un percorrido por distintas películas nas que aparece a ocultación do Sol pola Lúa, desde exemplos puramente narrativos ata casos singulares como Barrabás, que contén unha escena filmada durante unha eclipse total real, un enorme desafío técnico para o cinema da época. A actividade celébrase en colaboración coa Agrupación Cultural Alexandre Bóveda e terá entrada libre ata completar capacidade.
Libros antigos de astronomía: a memoria escrita do ceo
O sábado 3 de xaneiro ás 12:00, a Biblioteca da Casa Consulado ofrecerá unha visita guiada centrada no seu fondo antigo de astronomía, con volumes dos séculos XVIII e XIX e mesmo anteriores.
A través destes libros —de Sacrobosco a Ramón María Aller, pasando por Lalande, Lacaille, John Herschel ou Flammarion— poñerase en valor a histórica relación da biblioteca e da cidade co estudo do ceo. A actividade está orientada a persoas maiores de 14 anos e adultas e require inscrición previa gratuíta a través da biblioteca.

Question 2

O medio ambiente e a saúde protagonizan o VI Encontro da Noite

Accepted Answer

-A actividade é gratuíta, con entrada libre até completar a capacidade do recinto en cada caso.
A Agrupación Astronómica Coruñesa Ío organiza un ano máis o Encontro da Noite, xornada divulgativa sobre contaminación luminosa, protección da noite e posta en valor da paisaxe nocturna que conta co apoio do Concello da Coruña a través dos Museos Científicos Coruñeses. Igual ca o ano pasado, en 2025 a xornada desdóbrase en dúas sesións.

A primeira parte do Encontro da Noite, o próximo sábado 18 de outubro pola tarde, celebrarase no local da A. C. Alexandre Bóveda (primeiro andar do edificio do Circo de Artesáns, r/ Santo André, 36 &#8211; 1º, A Coruña). comezará ás 18h cunha conversa arredor do libro &#8220;La Tierra exhausta. Conversaciones sobre crecimientos e colapsos&#8221; entre o autor, Joaquim Semprere, e o xornalista especializado en temas ambientais e membro da Agrupación Ío Juan F. Samaniego.  No libro &#8220;La Tierra exhausta&#8221;, editado por Pasado & Presente, seis personaxes, preocupados polas ameazas que pesan sobre o futuro, encóntranse ao longo de 17 tardes para conversar sobre a crise ecolóxica, a emerxencia climática, a transición enerxética, as desigualdades, o colonialismo e algúns temas máis. Os temas tratados son controvertidos e formulan preguntas decisivas: hai que deter o crecemento económico? Como afrontar as emerxencias para saír delas o mellor posíbel? En que punto da historia estamos?
Joaquim Sempere (Barcelona, 1941) é doutor en Filosofía pola Universidad de Barcelona e licenciado en Socioloxía pola Universidade de Nanterre. Dende 1992 até a súa xubilación foi profesor de Socioloxía e Socioloxía Ambiental na Universidade de Barcelona. O seu traballo puxo o foco no papel da ciencia nos conflitos socioambientais.
Despois, ás 19h, a cronobióloga da Universidad de Murcia Marián Rol de Lama impartirá unha conferencia co título &#8220;Cuando encender la noche perjudica la salud&#8221;, na que explorará como a luz artificial pola noite afecta a saúde das persoas. María de los Ángeles Rol de Lama é doutora en Bioloxía pola Universidade Complutense de Madrid. É catedrática de Fisioloxía na Universidade de Murcia, onde dirixe o laboratorio de Cronobioloxía e Sono.
Durante a sesión haberá un posto da libraría Azeta para que as persoas interesadas en adquirir o libro de Joaquim Sempere ou algún dos libros sobre cronobioloxía e a ciencia do sono escritos por profesionais do CronoLab, o laboratorio da Universidad de Murcia.

A segunda parte do &#8220;Encontro da Noite&#8221; acontecerá o martes 4 de novembro ás 19:30no Planetario da Casa das Ciencias, no Parque de Santa Margarida na Domus. O astrónomo e divulgador estadounidense John C. Barentine impartirá a charla &#8220;A protección do espazo&#8221;, que pon o foco no Center for Space Environmentalism, un organismo que naceu este mesmo ano co obxectivo de protexer o medio espacial contra as diversas ameazas presentes e futuras: superpoboación de obxectos en órbita, lixo espacial, impacto ambiental da astronáutica, usos comerciais do espacio e límites éticos á exploración doutros mundos. A conferencia será impartida en inglés.
John C. Barentine é doutor en astronomía pola Universidade de Texas e traballou como astrónomo en diversos observatorios así como na International Dark-Sky Association. É director executivo e consultor principal de Dark Sky Consulting, LLC., entidade que asesora nas áreas de contaminación luminosa, calidade do ceo e astronomía. Escribiu os libros &#8220;The Lost Constellations&#8221; e &#8220;Uncharted Constellations&#8221;, sobre as constelacións que poboaron os atlas do pasado mais non se manteñen na clasificación actual.

Question 3

A estrela Rosalía entra na Casa de Rosalía

Accepted Answer

Imaxe: Rocío Castro (Casa de Rosalía)
Imaxe: Rocío Castro (Casa de Rosalía)
Dende hai uns días na Casa de Rosalía hai un novo elemento museográfico que explica de maneira sucinta a localización da estrela Rosalíadecastro e o proceso que levou ao seu nomeamento, impulsado pola nosa agrupación coa colaboración da Agrupación Cultural Alexandre Bóveda e a Fundación Rosalía de Castro. E está situado, ademais, nun espazo de privilexio, o cuarto da escritora, xusto enfronte da súa cama, o leito de morte dende o cal Rosalía pediu que lle abriran a fiestra para ver o mar. A filla, Gala, confirmou moitos anos despois que daquela se vían dende a casa as velas dos barcos que navegaban o Ulla, un río que se enche polas marés da Arousa e que aínda hoxe chaman &#8220;mar&#8221; na Terra de Iria, segundo conta o web da entidade.
A coidadora da Casa entre 1971 e 1998, a fascinante Maruxa Villanueva, introduciu a tradición de poñer a diario unha rosa ou unha camelia fresca na almofada da cama, costume que se mantén aínda hoxe. Dende alí agora vese un mapa do ceo, a paisaxe da noite que Rosalía contou e cantou nos seus textos.

Question 4

“O firmamento animado”, nova edición en branco e negro para centros escolares

Accepted Answer

Ao abeiro do proxecto de Aprendizaxe-Servizo que levou á creación do libro didáctico de astronomía O firmamento animado, a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío presenta hoxe unha nova versión en branco e negro, especialmente pensada para o seu uso nos centros educativos. Esta edición busca facilitar a impresión e o aproveitamento de recursos en aulas de infantil e primaria, mantendo todo o contido pedagóxico e visual que caracteriza á publicación orixinal.
O FIRMAMENTO ANIMADO
“O firmamento animado” naceu da colaboración entre a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío, a Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Santiago de Compostela e os Museos Científicos Coruñeses. O libro consta de tres apartados principais:

Guía didáctica: recomendacións para o seu uso en distintas idades e contextos de aula.

Guía astronómica: achega aos conceptos básicos sobre as constelacións e a súa localización no ceo galego.

Contos ilustrados: un viaxe máxico por dez constelacións que representan animais, proxectando a fantasía e a crenza cultural cara ao espazo.

VERSIÓN EN BRANCO E NEGRO E FICHAS PARA COLOREAR
A novidade principal desta edición é o deseño en branco e negro, que permite a reprodución a baixo custo sen perda de calidade. Ademais, a partir de hoxe hai dispoñibles na web de Agrupación Ío un conxunto de fichas para colorear cada unha das dez constelacións, co fin de completar as actividades en aula e reforzar o recoñecemento das constelacións e os seus nomes en galego.

Descarga do libro (versión B&N): https://agrupacionio.com/nueva/wp-content/uploads/2025/04/O-FIRMAMENTO-ANIMADO-2025-versión-blanco-e-negro.pdf

Descarga as fichas para colorear: https://agrupacionio.com/nueva/wp-content/uploads/2025/04/O-FIRMAMENTO-ANIMADO-2025-constelacións-branco-e-negro.pdf

Dende o equipo de coordinación do proxecto estamos convencidas de que esta versión en branco e negro abrirá novas posibilidades de uso nas escolas e servirá para achegar o ceo á rapazada de xeito lúdico e sostible. Podes acceder á totalidade de recursos do proxecto O firmamento animado dende a sección de materiais didácticos deste sitio web.
CRECE A FAMILIA DE “O FIRMAMENTO ANIMADO”
Con esta nova edición e a colección de fichas en branco e negro aumenta a familia de “O firmamento animado”, mais non acaba aquí, pronto anunciaremos novos recursos e actividades. Agardamos contar coa vosa participación e achegas para continuar mellorando estes materiais didácticos.

Question 5

Consellos de saúde visual durante as eclipses do Sol

Accepted Answer

Consellos de seguridade visual durante as eclipses de Sol da doutora Chantal Cousineau-Krieger, do Instituto Nacional do Ollo, que forma parte dos Institutos Nacionais de Saúde dos EEUU. Subtitulado en galego do vídeo orixinal feito por Martin Pawley a través da plataforma Amara.

Question 6

Como facer unha cámara estenopeica

Accepted Answer

Vídeo &#8220;How to Make a Box Pinhole Projector&#8221; (canal de Youtube NASA Goddard) subtitulado en galego través da plataforma Amara. Tradución: Martin Pawley.
Esquema dunha cámara estenopeica. Martin Pawley, adaptado dunha imaxe da NASA.

Question 7

Os planetas, protagonistas da paisaxe este Nadal

Accepted Answer

A paisaxe celeste das próximas semanas ten uns indiscutíbeis actores principais: os planetas. Os cinco compañeiros da Terra na súa viaxe arredor do Sol que podemos recoñecer a ollo nu fan acto de presenza ao longo da noite en condicións óptimas para a súa visión, unha escusa perfecta para erguer a nosa ollada por riba da contaminación ornamental tan frecuente nestas datas.
O ceo da Coruña o 24 de decembro ás 20:00.
Xa dende o solpor chama inevitabelmente a atención o inmenso brillo de Venus con magnitude por debaixo de -4 na constelación de Capricornio (recordemos que o brillo dos corpos celestes é máis alto canto máis pequeno sexa o número que indica a súa magnitude). Ao longo das próximas semanas irá desprazándose cara á constelación do Augadeiro, onde atopamos, cunha aparencia ben máis discreta, a Saturno. Venus e Saturno irán achegando as súas posicións devagariño para entrar en conxunción na terceira semana de 2025.
Xúpiter pasou hai uns días pola oposición, que é cando acada o maior brillo anual e se mantén visíbel toda a noite. As condicións para a súa observación seguen sendo, pois, moi boas, e o localizamos ademais nunha zona privilexiada, entre os cornos do Touro e a pouca distancia de Aldebaran, un dos seis vértices do chamado “hexágono do inverno” que completan Capella, no Auriga, Pollux (ou Castor) nos Xemelgos, Procyon no Can Menor, Sirius no Can Maior e Rigel en Orión. E dentro dese hexágono, Betelgeuse, unha superxigante vermella camiño da súa explosiva morte. Gústame sempre recordar que Rigel e Betelgeuse, por pertenceren ao reducido grupo das estrelas máis grandes, teñen vidas breves, duns cantos millóns de anos, fronte aos miles de millóns de anos dunha estrela mediana ou os billóns dunha anana vermella. As dúas estrelas máis brillantes de Orión non existían cando apareceron na Terra os primeiros grandes simios.
O ceo da Coruña o 25 de decembro á 1:30 a.m.
Na contorna do hexágono, na constelación do Cangrexo, brilla a “roxa estrela” coa que naceu Rosalía de Castro segundo escribiu nun dos seus poemas, o planeta Marte. Marte estará en oposición arredor do 16 de xaneiro, así que día a día irá medrando a súa luminosidade e pasará máis tempo no ceo. Para vermos o último planeta, Mercurio, hai que agardar ao final da noite. Os últimos días de 2024 achegan unha oportunidade espléndida para velo, cun brillo notábel (magnitude -0,4) e coa máxima separación respecto do Sol, feito que amplía a xanela de tempo para a súa observación. A esas horas xa colleu altura suficiente sobre o horizonte a constelación do Serpentario, cuxa estrela Marfik serve de referencia para localizarmos con binoculares a estrela Rosalíadecastro.
Horizonte sueste da Coruña o 25 de decembro ás 8:00 a.m.
Dentro da súa colección de materiais didácticos, a Agrupación Ío vén de editar un moníptico dedicado aos planetas do sistema solar. O moníptico presenta os oito planetas a escala de tamaño, de xeito que se recoñecen visualmente de maneira realista as súas dimensións relativas. No reverso sitúanse sobre unha liña de acordo coa súa distancia, tamén a escala, respecto do Sol. Para cada planeta indícanse, ademais, diferentes datos: a súa distancia media ao Sol, a súa masa, o diámetro ecuatorial, os seus períodos de rotación e translación e o número de satélites coñecidos que posúen. O moníptico sobre planetas (canda outros nosos, como o da estrela Rosalíadecastro ou o que fala sobre contaminación luminosa) está a disposición do público no planetario da Casa das Ciencias e na rede de bibliotecas municipais da Coruña (Fórum, Ágora, Castrillón, Sagrada Familia, Rosales, Durán Loriga, Estudos Locais, Monte Alto e punto de servizo de Mesoiro), así como no local da Agrupación Cultural Alexandre Bóveda e na Casa de Rosalía en Padrón.

Question 8

"A noite é necesaria", novo moníptico sobre contaminación luminosa

Accepted Answer

Ao abeiro do V Encontro da Noite, que se desenvolveu ao longo de dúas sesións o 5 de outubro e o 30 de novembro, o grupo de traballo sobre contaminación luminosa da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío preparou un novo moníptico que se suma á colección de materiais didácticos en galego desenvolvidos pola entidade. Co título &#8220;A noite é necesaria&#8221; e con deseño de Marta Cortacans, o moníptico dá conta dos efectos da contaminación luminosa na saúde humana e sobre todo no medio ambiente e pon en valor a importancia cultural e científica da paisaxe nocturna. Compartimos a continuación os contidos deste recurso divulgativo.
A NOITE É NECESARIA
Non hai nin haberá nunca solucións tecnolóxicas máxicas: o único xeito de reducir a contaminación luminosa é reducir as emisións globais de luz. E pode facerse moi facilmente, pois as vilas e cidades están hoxe escandalosamente sobreiluminadas. Bastaría unha modesta rebaixa anual da iluminación na Coruña para recuperarmos nuns poucos anos a paisaxe da Vía Láctea e, ao mesmo tempo, cumprirmos de sobra as necesidades para unha correcta visión.
A observación do ceo serviunos durante miles de anos para orientarnos polo espazo e polo tempo. Observando a posición das estrelas aprendemos a desprazarnos e a navegar polo planeta. Cando comprendemos os ritmos celestes elaboramos calendarios guiándonos polas fases da Lúa, polo Sol ou pola aparición de certas estrelas. En todas as culturas a paisaxe nocturna alimentou un inmenso patrimonio cultural inmaterial. Ademais, o firmamento inspirou sempre a creación de ciencia e arte.

A CONTAMINACIÓN LUMINOSA MATA
A vida na Terra desenvolveuse sometida a un ciclo regular no que se suceden o día e a noite, a luz e a escuridade. Dende hai pouco máis dun século, o uso humano da luz artificial empezou a varrer a escuridade do planeta e isto ten consecuencias no medio ambiente.
As aves migratorias adoitan voar de noite e algunhas empregan a luz das estrelas para orientarse. Por culpa da luz artificial, desvíanse dos seus camiños e perden tempo e enerxía indispensables para completar a súa viaxe. Millóns de paxaros morren ademais cada ano ao chocar contra edificios iluminados.
A luz pola noite altera os ciclos biolóxicos das árbores, que tamén precisan descansar. Por culpa da luz artificial, as árbores non detectan correctamente os cambios estacionais e florecen antes de tempo ou perden as follas demasiado tarde.
Os insectos fican atraídos pola luz artificial e pasan horas dando voltas ao seu redor. Os que non morren por esgotamento perden un tempo decisivo que deberían dedicar a alimentarse, aparearse ou facilitar a reprodución vexetal, pois son as abellas, abellóns, bolboretas, avelaíñas&#8230; quen polinizan entre o 80 e o 90% das plantas con flores.
A iluminación das liñas de costa e as grandes fontes de luz no medio do océano (barcos, plataformas petrolíferas etc) borran a escuridade que precisa toda a vida mariña. Por exemplo, cada noite o zooplancto ascende centos de metros para alimentarse e descende de novo ao fondo pola mañá. A maior migración diaria que rexistra o noso planeta vese afectada pola presenza de luz artificial.
Ao longo do ciclo de 24h o noso corpo experimenta variacións periódicas da temperatura, a presión sanguínea ou a produción de hormonas: é o “ritmo circadiano”. O principal marcador externo que pon en hora a diario o noso reloxo é a luz natural. A melatonina, unha hormona que regula o ciclo sono-vixilia e estimula o sistema inmunolóxico, prodúcese só cando hai escuridade; a presenza de luz reduce a súa secreción. A exposición excesiva á luz artificial pola noite está asociada con diversas enfermidades.

Question 9

Annette Krop-Benesch presenta o xogo de mesa "Viaxe pola noite iluminada"

Accepted Answer

Presentación preparada pola bióloga alemá Annette Krop-Benesch para o V Encontro da Noite, cuxa primeira parte se celebrou na Coruña hoxe sábado, 5 de outubro de 2024. Vídeo con subtítulos en galego. Na sección sobre contaminación luminosa do noso web podes descargar o xogo de mesa &#8220;Viaxe pola noite iluminada&#8221;, cuxa versión impresa producimos co apoio de Deleite.

Question 10

A Agrupación Ío presenta un xogo de mesa en galego sobre contaminación luminosa

Accepted Answer

-Darase a coñecer na Coruña o sábado 5 de outubro durante o V Encontro da Noite
Created with GIMP
O sábado 5 de outubro pola mañá (de 11:30 a 13:45) a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío celebra a primeira parte do V Encontro da Noite, xornada divulgativa sobre contaminación luminosa, preservación da escuridade natural nocturna e posta en valor do patrimonio ambiental e cultural da noite. Esta primeira parte da xornada desenvolverase no local da A. C. Alexandre Bóveda (no edificio do Circo de Artesáns, rúa de Santo André, 36, primeiro andar) e conta co apoio do Concello da Coruña e os Museos Científicos Coruñeses e a colaboración da A. C. Alexandre Bóveda, que nos presta o seu local. A segunda parte do V Encontro da Noite terá lugar o 30 de novembro na Domus.
A xornada deste sábado comezará ás 11:30 coa presentación de “Viaxe pola noite iluminada”, un xogo de mesa creado pola bióloga alemá Annette Krop-Benesch xunto cos seus fillos Benjamin e Viviane. Ao avanzarmos a través das casas do xogo imos aprendendo os problemas que no medio natural causa a luz artificial, dende unha avelaíña atrapada pola luz dun farol a un escaravello peloteiro que se perde ao non ver no ceo a Vía Láctea ou calquera dos millóns de aves migratorias que cada ano chocan contra edificios iluminados. O coordinador do grupo de traballo sobre contaminación luminosa da Agrupación Ío preparou a versión galega do taboleiro de xogo e as súas instrucións, que dende este sábado contarán con copias impresas grazas ao apoio da empresa láctea Deleite. As persoas que se inscriban e asistan ao V Encontro da Noite levarán de agasallo unha copia do xogo. A autora, Annette Krop-Benesch, fará vía vídeo unha breve introdución.

Despois da presentación do xogo, o investigador e antes profesor da Universidade de Santiago de Compostela Salva Bará falará da necesidade de poñer límites á iluminación global e como unha redución asumíbel dos niveis actuais de iluminación permitiría recuperarmos incluso nas cidades unha paisaxe nocturna de gran calidade. Pechará a mañá Susana Malón, CEO de Lumínica Ambiental, empresa especializada en auditoría enerxética, iluminación exterior e contaminación luminosa. Susana exporá exemplos prácticos de boas intervencións de iluminación en espazos urbanos que contribúen a reducir notabelmente a contaminación luminosa.
A actividade é gratuíta, mais recoméndase a inscrición previa a través deste formulario.

Question 11

"Un refuxio nas estrelas", actividades sobre astronomía no Sáhara

Accepted Answer

A Agrupación Astronómica Coruñesa Ío colabora un ano máis coas actividades de divulgación da astronomía que o proxecto Amanar &#8211; GalileoMobile desenvolve para as nenas e os nenos que pasan o verán en España dentro do programa &#8220;Vacaciones en paz&#8221;, que en Galicia coordina SOGAPS. Como preámbulo a esas accións, a semana que vén o GT Diversidade da nosa agrupación organizou un conxunto de tres actividades en colaboración con dúas das persoas que impulsaron o proxecto Amanar, Jorge Rivero (ICE-CSIC) e Andrea Rodríguez Antón (INCIPIT-CSIC).
O martes 30 de xullo ás 19:30 na Domus proxectaremos o documental &#8220;Refugio en las estrellas&#8221;, dirixido por Felipe Carrelli e Demetrio Rodrigues, sobre a causa do pobo saharauí e as actividades de divulgación de astronomía desenvolvidas nos campos de refuxiados. Haberá presentación e coloquio coa participación de Jorge Rivero e Andrea Rodríguez Antón, así coma o investigador e tradutor saharauí Lahsen Selki Sidi Buna, director do Museo Nacional do Pobo Saharauí na wilaya de Smara, un dos campos de refuxiados de Alxeria. A entrada é libre até completar capacidade.
O mércores 31 de xullo pola mañá no local da A. C. Alexandre Bóveda (Santo André, 36 &#8211; 1º) poderedes disfrutar da experiencia de realidade virtual “Estrelas do deserto”, que emprega o esplendor do ceo e a paisaxe para presentar o coñecemento astronómico cultural saharauí. A duración aproximada é de 15 minutos. As prazas son MOI limitadas e se adxudicarán por orde. Será obrigatoria a inscrición a través dun formulario que se abrirá o martes 30 de xullo no noso web, www.agrupacionio.com. A cada persoa se lle indicará unha hora concreta para a experiencia. -> FORMULARIO DE INSCRICIÓN
O mesmo mércores 31 de xullo mais pola tarde, ás 18:00, haberá unha sesión de planetario en directo na Casa das Ciencias sobre o ceo do Sáhara, que servirá para coñecermos mellor o ceo a esa latitude e algunhas curiosidades sobre a astronomía cultural saharauí. A entrada é libre até completar capacidade.
Estas actividades contan co apoio do Concello da Coruña e os Museos Científicos Coruñeses e a colaboración da A. C. Alexandre Bóveda.
Amanar é un proxecto organizado por GalileoMobile, unha iniciativa de divulgación sen ánimo de lucro que achega a astronomía á rapazada e a mocidade de todo o mundo, con especial énfase nas rexións que teñen poucas oportunidades para acceder a actividades científicas. O proxecto Amanar está especificamente dirixido á comunidade saharauí e comprende tanto accións de formación para o profesorado nos campamentos de refuxiados en Alxeria como actividades de divulgación astronómica e visitas a museos, planetarios ou observatorios para as crianzas que veñen en verán a España dentro do programa Vacacións en Paz.

Question 12

"Viaxe pola noite iluminada", un xogo de mesa sobre a contaminación luminosa

Accepted Answer

A bióloga alemá experta en contaminación luminosa Annette Krop-Benesch creou, coa colaboración dos seus fillos Benjamin (10) e Viviane (8), un xogo de mesa que axuda a aprendermos máis sobre este grave problema ambiental. Martin Pawley, coordinador do grupo de traballo sobre contaminación luminosa da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío, preparou a tradución ao galego do taboleiro de xogo e as instrucións, que xa están dispoñíbeis tamén en inglés, alemán, francés, holandés e portugués, e en breve terán versións en español, catalán, euskera, italiano, hebreo e romanés. Todas as versións poden descargarse en PDF no sitio web do proxecto. Agardamos contar, de cara ao outono, con copias impresas deste xogo.

Question 13

Presentación do libro "O firmamento animado"

Accepted Answer

A Agrupación Astronómica Coruñesa Ío, en colaboración cos Museos Científicos Coruñeses e a Universidade de Santiago de Compostela, ten o pracer de anunciar a presentación do libro &#8220;O firmamento animado&#8221;. O acto celebrarase o xoves 4 de xullo de 2024, ás 19.30h, no Planetario da Casa das Ciencias, situado no Parque de Santa Margarida, A Coruña.
No evento participarán as persoas autoras do libro e as coordinadoras do proxecto, que explicarán en detalle o proceso de creación desta publicación e os seu contido. &#8220;O firmamento animado&#8221; é o resultado dun proxecto de Aprendizaxe Servizo no que colaboraron a Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Santiago de Compostela e a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío, co apoio dos Museos Científicos Coruñeses.
O libro é un material didáctico de astronomía dirixido a nenos e nenas de educación infantil e primeiros cursos de primaria. Contén tres apartados: unha guía didáctica con recomendacións para o seu uso, unha guía astronómica para achegarse aos coñecementos básicos de astronomía sobre as constelacións e os contos con ilustracións que transpórtanos a unha viaxe máxica polo firmamento, recorrendo 10 constelacións visibles dende Galicia que representan animais.
A asistencia ao acto é de balde, pero é obrigatoria a inscrición previa a través do formulario en liña dispoñible en https://forms.gle/NUa64Pa3ReJ8K9V7A. A actividade vai especialmente dirixida a profesorado e profesionais da educación, así como monitores e divulgadores de astronomía. Para máis información, poden contactar a través do correo electrónico formacion@agrupacionio.com.
Esperamos contar coa súa presenza para celebrar a posta en marcha deste proxecto educativo e cultural.
Agrupación Astronómica Coruñesa Ío
Museos Científicos Coruñeses
Universidade de Santiago de Compostela

Question 14

Dispoñíbel en liña e en galego o documental "Noites do norte, ceos estrelados"

Accepted Answer

A maneira de prólogo do IV Encontro da Noite presentamos no local da Agrupación Cultural Alexandre Bóveda o documental, subtitulado en galego, &#8220;Northern Nights, Starry Skies&#8221; (Noites do norte, ceos estrelados), creado polo fotógrafo nativo americano Travis Novitsky, membro da nación Anishinaabe. O filme fala do impacto da contaminación luminosa sobre a saúde, o medio ambiente e o patrimonio cultural e pon en valor a importancia da preservación da noite. A través da plataforma Amara compartimos dende hoxe con todas as persoas interesadas a tradución que fixo para nós Marta García-Piñuela.

Question 15

A Agrupación Ío organiza a charla "Mecánica celeste: de Newton á Teoría do Caos"

Accepted Answer

A conferencia, que se enmarca dentro do ciclo “Coruña Científica”, será impartida por Xabier Pérez Couto, investigador predoutoral no Centro de Investigación e Tecnoloxía Matemática de Galicia (CITMAga) e socio da Agrupación Ío, 
A Agrupación Astronómica Coruñesa Ío, en colaboración cos Museos Científicos Coruñeses e o Concello da Coruña, organiza para o xoves 28 de decembro ás 19:30 unha conferencia que, co título &#8220;Mecánica celeste: de Newton á Teoría do Caos&#8221;, fará un percorrido histórico de como evolucionou a mecánica celeste até a actualidade.
Hai xa máis de tres séculos que Isaac Newton demostrou como, a partir da lei da gravitación universal, podemos comprender e predicir moi fácilmente a órbita da Terra arredor do Sol. Porén, xurdiulle un gran desafío: que acontece cando no canto de dous corpos en órbita, teño tres, como a Lúa? Este problema, coñecido formalmente como o Problema dos Tres Corpos, é tan complexo que o propio Newton morreu sen resolvelo. A resposta ao enigma aparecería dous séculos máis tarde da man de Henri Poincaré, un matemático que sentaría as bases da Teoría do Caos aplicada á mecánica celeste a comezos do s. XX. Hoxe, o Caos enriqueceu a nosa comprensión da dinámica da natureza e estendeu a súa influencia máis aló da astronomía a áreas tan diversas como a meteoroloxía e a ecoloxía.
A actividade é aberta e gratuíta até completar a capacidade da sala e non require inscrición previa. As entradas empezarán a repartirse a partir das 19:15 na entrada da Casa das Ciencias. Polo contido científico da charla, non está recomendada para persoas menores de 14 anos.

Question 16

A Agrupación Ío organiza a charla "O teatro das estrelas. Historias de planetarios e cinema"

Accepted Answer

A conferencia, que se enmarca dentro do ciclo &#8220;Coruña Científica&#8221;, celebra o centenario dos planetarios a través do cinema e será impartida por Martin Pawley, crítico e programador de cinema e coordinador dos grupos de traballo sobre contaminación luminosa e diversidade da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío.
A Agrupación Ío, en colaboración cos Museos Científicos Coruñeses e o Concello da Coruña, organiza un ano máis arredor do Nadal diversas actividades, entre elas conferencias sobre cuestións relacionadas coa cultura astronómica. A primeira delas terá lugar o xoves 21 de decembro ás 19:30 no planetario da Casa das Ciencias e leva por título &#8220;O teatro das estrelas. Historias de planetarios e cinema&#8221;.
Hai cen anos, o 21 de outubro de 1923, fíxose en Munich a primeira demostración do uso dun planetario, o Modelo I de Zeiss, antepasado do proxector que dende 1985 se usa no planetario da Coruña. A idea mesma de proxectar estrelas nunha cúpula non existiría se antes non se inventara o cinema, que nos anos 10 e 20 era xa a arte popular por excelencia. Mais tamén é xusto recordar que os planetarios acabaron por estar presentes en non poucos filmes ao longo da historia como escenario perfecto para o coñecemento científico, para encontros románticos e mesmo para algún asasinato de película. Nesta charla repasaremos a inesperadamente estreita relación entre os planetarios e o cinema.
A actividade é aberta e gratuíta até completar a capacidade da sala e non require inscrición previa. As entradas empezarán a repartirse a partir das 19:15 na entrada da Casa das Ciencias.

Question 17

A Agrupación Astronómica Coruñesa Ío organiza a charla Astronomía en Hogwarts na Casa das Ciencias

Accepted Answer

A actividade, que está pensada para fans da saga Harry Potter, será impartida pola profesora Paula Neira e terá lugar no planetario da Casa das Ciencias o sábado 11 de novembro ás 19.30 h 
No marco da Semana da Ciencia, que abarca do 11 ao 19 de novembro, a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en colaboración cos Museos Científicos Coruñeses organizan a charla Astronomía en Hogwarts, que terá lugar o sábado 11 de novembro no planetario da Casa das Ciencias ás 19.30 h, con entrada gratuíta ata completar aforo. É posible realizar reserva previa de entradas ata o venres ás 19.30 h a través deste formulario en liña: https://forms.gle/jWzf9HCTam1JTCc48
A maxia de Harry Potter transcende as páxinas dos libros e as pantallas de cine para somerxerse nun universo repleto de referencias astronómicas. Nesta conferencia destinada aos lectores da saga, explorarase como en Harry Potter entrelázase de xeito fascinante coa astronomía, enriquecendo a experiencia dos seus seguidores.
A materia de Astronomía en Hogwarts é un punto de partida. A través das clases nocturnas na Torre de Astronomía, os xuvenís magos e bruxas adentaranse no estudo das estrelas, planetas e constelacións. Ademais, revisaremos como os obxectos astronómicos desempeñan un papel fundamental na historia. Dende as enigmáticas estrelas fugaces que iluminaron a noite na que Voldemort asasinou aos pais de Harry ata o amencer na épica batalla de Hogwarts, descubriremos como o firmamento convértese nunha testemuña na loita contra as forzas escuras.
Os nomes das personaxes tampouco son aleatorios e moitos teñen raíces astronómicas. Un exemplo é Sirius Black, cuxo nome deriva da estrela máis brillante no ceo nocturno. Outro caso é o apelido Lupin de Remus, vinculado á constelación do Lobo, que revela a súa licantropía.
Tamén falarase dos espazos tan astronomicamente especiais como o impresionante teito do Gran Comedor, que nos transporta a un ceo estrelado, ata a presenza constante de esferas armilares e de certos obxectos máxicos como o lunascopio, co que evitaremos andar con cartografías do noso satélite.
A actividade será dirixida por Paula Neira, docente e investigadora na área das Ciencias da Comunicación, gran amadora da astronomía e da saga potteriana.

Question 18

A Agrupación Ío gaña o Premio da Crítica de Galicia 2023 na categoría de Iniciativas Culturais e Científicas

Accepted Answer

O xurado da XLVIª edición dos Premios da Crítica da Galicia da modalidade de Iniciativas Culturais e Científicas, formado por  Anxo Angueira, presidente da Fundación Rosalía, profesor da  Universidade de Vigo;  Ana Isabel Boullón, membro da RAG e profesora da USC;  Arturo de Lombera Hermida, profesor da USC, responsábel do proxecto A Cova de Eirós, gañador da edición anterior; Xurxo Martínez González, investigador, técnico de Normalización Lingüística do concello de Redondela;  Eva Mejuto, escritora e técnica de cultura; María Solar, escritora e xornalista cultural e  Ledicia Costas, secretaria, en representación dos Premios da Crítica, acordou entre as propostas presentadas declarar finalistas: aCentral Folque, Federación Galega pola Cultura Marítima e Fluvial (Culturmar), Agrupación Astronómica Coruñesa Ío e Fundación Eduardo Pondal.
Tras as derradeiras deliberacións, acordou outorgar por maioría o premio á Agrupación Astronómica Coruñesa Ío. O xurado salientou o labor de divulgación relacionado coa astronomía, así como o traballo de galeguización da onomástica astronómica e o fito de lograr o nomeamento da estrela Rosalía de Castro. Tamén quixo destacar &#8220;o labor de visibilizar as científicas galegas, así como a súa defensa da noite fronte á contaminación luminosa&#8221;.
A entrega dos Premios da Crítica de Galicia tivo lugar nun acto celebrado hoxe 28 de outubro en Vigo, no Auditorio do Centro Social Afundación. Asistiron ao acto en representación da Agrupación Ío Denébola Álvarez Seoane, Begoña Duro e Martin Pawley.

Question 19

Nin "súper", nin "blue": a "superlúa azul" do 31 de agosto

Accepted Answer

A próxima madrugada, xa no 31 de agosto, temos lúa chea. Segundo se le en moitos medios, trátase dunha “superlúa azul” que non se repetirá até o ano 2037. Mais o feito é que a tal lúa nin é tan “súper” nin é “azul”, ou “blue” no orixinal inglés, ou non o era antes de 1946. Vaiamos por partes.
1. Non é (tan) “súper”.
Imaxe: Sriram.aeropsn, CC BY-SA 3.0. Fonte: wikipedia.
Para o sistema visual humano non só é importante o tamaño das cousas, senón tamén a distancia á cal se atopan. Podemos ver sen dificultade unha formiga que pasea a carón dos nosos pés, mais non a veríamos se estivese a medio quilómetro. Eses dous parámetros, as dimensións reais e a distancia á que está algo, podémolos relacionar a través do “tamaño angular”, o ángulo que forman os extremos dun obxecto vistos desde o noso ollo. O noso sistema visual é capaz de recoñecer obxectos cun tamaño angular de 1 minuto de arco, isto é, a sexaxésima parte (1 de 60) dun ángulo de 1 grao, que á súa vez é 1 parte de 360 do arco completo que debuxa unha circunferencia. As mans sérvennos de referencia para medir ángulos de forma aproximada. Co brazo estirado, unha cuarta -a distancia máxima entre o extremo do polgar e o dedo maimiño- abrangue vinte graos, o puño pechado dez graos e o grosor do dedo maimiño levantado un grao.
Imaxe: adaptada de Sriram.aeropsn. Dominio público. Fonte: wikipedia.
A nosa estrela, o Sol, ten un diámetro de 1,4 millóns de quilómetros e contén, por si só, o 99,86% de toda a masa do sistema solar; no noso barrio celeste é, con diferenza, o corpo maior. A Terra está, en promedio, a 150 millóns de quilómetros de distancia do Sol. A combinación desa distancia media e do diámetro solar real dános un tamaño angular para o Sol visto dende a Terra de algo máis de medio grao (31-32 minutos de arco). A Lúa ten un diámetro de 3474 quilómetros, mais está a “só” 384000 quilómetros, do que resulta que o seu tamaño angular no ceo é, tamén, de algo máis de medio grao. A Lúa é 400 veces máis pequena ca o Sol, mais está 400 veces máis perto, e en consecuencia os seus tamaños aparentes no ceo son semellantes. Esa casualidade é a que permite as eclipses totais de Sol, de feito.
Mais a órbita da Lúa arredor da Terra non debuxa unha circunferencia, senón unha elipse, así que a distancia da Lúa á Terra non é sempre a mesma. Oscila entre un valor máximo, no apoxeo, e un valor mínimo, no perixeo. O rango de distancias móvese entre 356400 e 406700 km, e en consecuencia os tamaños angulares entre 0,5584º (33,5 minutos de arco) e 0,4894º (29,36 minutos de arco). A Lúa no perixeo máis próximo ten un diámetro un 14% maior ca o da Lúa no apoxeo máis afastado: hai, entre a Lúa “máis súper” e a Lúa “máis mini”, apenas 4 minutos de arco de diferenza.
Imaxe: adaptado de Tomruen para wikipedia, CC BY-SA 3.0
Recuperemos a referencia do maimiño: co brazo estirado, o dedo pequeno tapa 60 minutos de arco, ou sexa, dúas lúas cheas (ou dúas veces o Sol, mais lembrade que mirar o Sol sen protección é moi perigoso). Esa Lúa “enorme” da que se fala nas redes sociais medirá, máis ou menos, a metade do grosor do dedo pequeno, hoxe, mañá e no que nos quede de vida. Entre a Lúa máis súper e a Lúa máis mini a diferenza é a quinceava parte do grosor dese dedo. É para tanto? Teoricamente, o sistema visual é capaz de distinguir eses catro minutos de arco de diferenza, mais aí chocamos con outra limitación do noso cerebro: dásenos moito mellor “comparar” ca “medir”. Poderíamos ser quen de distinguir entre dúas Lúas cal é un pouco maior se as tiveramos xuntas no ceo, mais non podemos comparar o tamaño da Lúa de hoxe co tamaño dunha Lúa do mes pasado ou de hai seis meses, que xa non recordamos. Nin sequera podemos comparar “visualmente” o tamaño da Lúa cando sae co que lle vemos unhas horas despois, máis alta no ceo.
Por que, entón, tanta teima con que “se ve inmensa a lúa chea”, para alén do feito obvio de que o disco da Lúa iluminado por completo chame per se a atención, tan redondiño e brillante como é? Nunha lúa chea, o noso satélite sitúase en liña coa Terra e o Sol, mais oposto a este, así que a vemos asomar sobre o horizonte no pór do Sol e sae do ceo contra o abrente. Asoma ao inicio da noite, e iso garante unha audiencia notábel da que non van dispoñer, con certeza, as lúas minguantes, ben máis interesantes para observar con prismáticos, pois é no terminador, a separación entre a zona de luz e sombra, onde podemos recoñecer volumes no satélite. Ademais, cando a Lúa está perto do horizonte a sensación que nos dá é de que é “máis grande”, debido a unha ilusión óptica, a “ilusión lunar”, para a cal non hai unha explicación definitiva e concluínte. Que é unha ilusión é doado de comprobar: a mesma Lúa, unhas horas despois, xa non nos parecerá tan inmensa, e ademais podemos constatar que seguirá medindo medio dedo maimiño.
2. Non é “blue”.
A lúa chea desta madrugada é a segunda do mes de agosto, logo da que houbo o día 1. Posto que o intervalo medio entre dúas lúas cheas é de 29,5 días, non é frecuente que haxa dúas nun mesmo mes; supostamente, esa segunda lúa chea do mes tería dereito a alcume propio, o de “blue moon”, lúa azul, que por suposto non implica que se vaia ver de ningún xeito desa cor. Mais o caso é que nin sequera iso é certo, ou non o foi até que un colaborador da revista “Sky and Telescope” meteu a zoca en 1946.
Imaxe: páxina do Maine Farmer&#8217;s Almanac de 1937. Fonte: Sky & Telescope, marzo de 1999.
Segundo parece, non hai significativas referencias dun uso tradicional, nin sequera na cultura anglosaxoa, da expresión “blue moon” cun sentido astronómico (si como símbolo de algo absurdo ou imposíbel, de aí a expresión “once in a blue moon”). Consta o uso no exemplar de 1937 do Maine Farmers’ Almanac, que, escuso dicilo, non era unha publicación mundialmente lida, precisamente. Na folla correspondente ao mes de agosto indícase o 21 como “blue moon” e aparece un breve texto de acompañamento no que se indican algúns nomes dados ás lúas cheas polos “early English ancestors” a razón de tres por estación, esas lúas do lobo (wolf), da colleita (harvest) ou do cazador (hunter) coas que agora nos torturan as axencias de noticias. Calquera lúa chea que non encaixara con esas 12 xerais, ou, en particular, cando nunha estación se deran catro lúas cheas en vez das tres habituais, unha delas sería “blue”, mais non se especifica cal nin como. No caso de 1937, o almanaque converte en “blue” a de agosto, que é a terceira de catro.
O número de xullo de 1943 da revista “Sky and Telescope” fixo mención disto sen explicitar criterio para nomear como “blue” unha lúa. Foi finalmente un artigo de marzo de 1946 de J.Hugh Pruett o que interpretou mal a información do almanaque. Nos anos con 13 lúas cheas habería 11 meses cunha lúa chea e un mes con dúas e “This second in a month, so I interpret it, was called Blue Moon”. Pruett supuxo, seguramente sen ter acceso ao Maine Farmers’ Almanac orixinal e partindo apenas da revista de 1943, que a “blue moon” era simplemente a segunda dun mesmo mes. Non era así segundo a única fonte real dispoñíbel e no fondo tanto daba, porque durante décadas ninguén, tampouco nos Estados Unidos, prestou atención ás “blue moons”. Todo isto cóntao moi ben Philip Hiscock nun artigo da Sky & Telescope de marzo de 1999, &#8220;Once in a Blue Moon&#8221;. Non foi até os anos 80 que empezou a popularizarse aló o termo co significado errado, que acabou chegando a nós sen ningunha necesidade. Postos a usarmos nomes sen xustificación histórica, mellor inventémolos de noso.
Martin Pawley

Question 20

A biblioteca da Agrupación Ío

Accepted Answer

Listaxe ordenada por data de publicación (de máis recente a menos). Actualizada a 25 de agosto de 2023.
Revista Astronomía. Exemplares en papel dende 2015 até a actualidade.
Que nada te quite el sueño (Ángeles Bonmatí)
Editorial Crítica, 2023. Castelán.
Astronomía no visual (Enrique Pérez Montero)
Editorial Pirámide, 2023. Castelán.
Pequeños héroes: Isaac Newton (Pedro Duque)
Shackleton Books, 2023. Castelán.
AstronautA. Pioneras de la exploración espacial (Amelia Ortiz Gil)
Institució Alfons el Magnànim, 2022.  Castelán.
Vera Rubin. Una vida (Jacqueline Mitton e Simon Mitton)
Shackleton Books, 2022. Castelán.
Un universo gravitacional (Mónica G. Salomone, Ángel Gómez Roldán)
Shackleton Books, 2021. Castelán.
Viaje al centro de un agujero negro (Iván Martí Vidal)
Institució Alfons el Magnànim, 2021. Castelán.
Einstein y la intuición (Antonio Acín das Maschio)
Shackleton Books, 2021. Castelán.
El instante mágico (Marcus Chown)
Blackie Books, 2021. Castelán.
Perspectiva galáctica (Álex Mendiolagoitia)
Autoedición – FMPBooks, 2021. Castelán.
¿Estamos solos? En busca de otras vidas en el Universo (Carlos Briones)
Editorial Crítica, 2020. Castelán.
Tras la Luna. Explorando los límites del espacio. Catálogo exposición MUNCYT
MUNCYT, 2020. Castelán.
Fotografiar lo invisible (Vicent Peris)
2020. Castelán.
Gravedad (Marcus Chown)
Blackie Books, 2019. Castelán.
La aceleración del universo (Pilar Ruiz Lapuente)
Libros de la Catarata, 2019. Castelán.
Midiendo el cielo y la tierra (Fernando J. Ballesteros)
El País, 2019. Castelán.
El gran salto al abismo (Jesús Sáez Carreras)
Next Door Publishers, 2019. Castelán.
Enanas marrones (Cruz Gálvez)
Libros de la Catarata, 2018. Castelán.
El firmamento con prismáticos desde el campo (Álex Mendiolagoitia)
Autoedición – FMPBooks, 2018. Castelán.
El firmamento con prismáticos desde la ciudad (Álex Mendiolagoitia)
Autoedición – FMPBooks, 2018. Castelán.
Hicimos la luz&#8230; y perdimos la noche. Efectos biológicos de la luz (Emilio J. Sánchez Barceló)
Editorial Universidad de Cantabria, 2017. Castelán.
Las palabras del cielo (Daniel Kunth)
Gedisa, 2017. Castelán.
Dibujo astronómico (Leonor Ana)
Marcombo, 2016. Castelán.
Breve historia de la astronomía (Michael Hoskin)
Alianza Editorial, 2016. Castelán.
Mitología del firmamento (Eratóstenes)
Alianza Editorial, 2016. Castelán.
Como son el universo y los planetas (VV. AA.)
Libsa, 2015. Castelán.
Cuestiones curiosas de astronomía (David Galadí-Enríquez)
Alianza Editorial, 2014. Castelán.
Una luna azul I. Astronomía (Ramón Vilalta López)
Autoedición, 2013. Castelán.
Otra luna azul. Astrofísica y cosmología (Ramón Vilalta López)
Autoedición, 2013. Castelán.
Esos astrónomos locos por el cielo (Paul Couteau)
Servizo de publicacións USC, 2013. Castelán.
Cometas y asteroides (Pedro José Gutiérrez Buenestado)
Libros de la Catarata, 2012. Castelán.
Exoplanetas (Álvaro Giménez)
Libros de la Catarata, 2012. Castelán.
Titán (Luisa M. Lara)
Libros de la Catarata, 2010. Castelán.
El lado oscuro del universo (Alberto Casas)
Libros de la Catarata, 2010. Castelán.
Las matemáticas del sistema solar (Manuel de León, Juan Carlos Marrero, David Martín de Diego)
Libros de la Catarata, 2009. Castelán.
El jardín de las galaxias (Mariano Moles Villamate)
Libros de la Catarata, 2009. Castelán.
Astronomía práctica e outras cousas (Ramón Vilalta López)
Toxosoutos, 1999. Galego.

Question 21

O Proxecto Amanar achega un ano máis a ciencia á rapazada saharauí en España

Accepted Answer

O Proxecto Amanar, creado en 2019 co obxectivo de inspirar a través da astronomía ás nenas e nenos procedentes dos campos de refuxiados saharauís preto da cidade de Tinduf (Alxeria), volve nunha nova edición no verán de 2023. Durante os meses de xullo e agosto, o equipo de Amanar, grazas ao apoio e coordinación de institucións e asociacións locais, levará a cabo actividades educativas coa rapazada que reside temporalmente no verán con familias de acollida españolas dentro do programa &#8220;Vacacións en Paz&#8221;. As actividades, gratuítas e abertas tamén a todos os membros das familias de acollida, terán lugar na Coruña, Barcelona, Granada, Madrid, Sagunto e Tenerife.
O Proxecto Amanar naceu como un proxecto divulgativo para inspirar á comunidade saharauí a través da observación do Universo e o desenvolvemento de habilidades científicas, así como para fomentar o sentido de unidade baixo o mesmo ceo. O programa de actividades para o ano 2023 incluirá visitas a observatorios astronómicos, planetarios e museos científicos, así como sesións de observación con telescopios, charlas e obradoiros. Durante os eventos, tanto os nenos e nenas saharauís como as súas familias de acollida terán a oportunidade de explorar o Cosmos e desenvolver a súa creatividade da man de persoas expertas en astrofísica e comunicación. Toda a información, incluíndo datas e horarios, será comunicada a través da páxina web de Amanar e nas canles oficiais dos responsábeis locais: Agrupación Astronómica Coruñesa Ío (A Coruña), Instituto de Astrofísica de Andalucía (Selecta), ESA CESAR (Madrid), Instituto de Astrofísica de Canarias (Tenerife), Instituto de Ciencias do Espazo (Barcelona), Observatorio da Universidade de Valencia (Valencia) e Asociación Sapiencia (Sagunto, Valencia).
Foto de grupo actividades en escola nos campos de refuxiados saharauis en 2019. Créditos: GalileoMobile /Felipe Carelli.
O Proxecto Amanar, ideado pola asociación GalileoMobile, contou ao longo da súa traxectoria co apoio crecente de institucións científicas internacionais, tales como a Oficina da Astronomía para o Desenvolvemento (OAD) e a Oficina de Divulgación da Astronomía (OAO) da Unión Astronómica Internacional (IAU), o Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC), o Cherenkov Telescope Array Observatory (CTAO), o Gran Telescopio de Canarias (GTC), a Colaboración Virgo, Universe Awareness (UNAWE), Galileo Teacher Training Programme (GTTP), o Observatorio da Universidade de Leiden, a Europlanet Society ou a Asociación Canaria de Solidaridad con el Pueblo Saharauí, entre outros. En 2019, ano de lanzamento, realizáronse actividades nas Illas Canarias, así como nos propios campos de refuxiados en Alxeria. En 2020 e 2021, debido ás restricións da pandemia, o programa se reformuló como un taller online con profesores de Tinduf a través de WhatsApp. En 2022, retomáronse as actividades presenciais en España e expandíronse a localidades peninsulares. En total, as actividades de Amanar alcanzaron ao redor de 750 nenos e nenas, 85 profesores e 200 persoas do público xeral.
Amanar foi seleccionado en 2019 como &#8220;Proxecto especial&#8221; dentro das actividades do centenario da IAU e galardoado co Premio Falling Walls en 2020.
Podedes ler máis sobre o proxecto e as últimas noticias sobre as iniciativas do programa de verán 2023 de Amanar na páxina web do Proxecto Amanar.

Question 22

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía: Maio #2

Accepted Answer

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Maio 2023 #2
Neste boletín:
Nota editorial
Asunto destacado: resumo do mes “Ceos escuros e tranquilos”
1) IAU CPS celebra o apoio dos ministerios de ciencia do G7 sobre ceos escuros e tranquilos
2) Posto de oficial de divulgación internacional da IAU OAO
3) Participa no Simposio 386 da IAU: Ceo escuro e patrimonio astronómico para impulsar o turismo astronómico en todo o planeta
4) Celebración IPS do Centenario do Planetario
5) 6ª Edición do Día Internacional da Luz
6) Global Hands-On Universe 2023
7) Novas NOC
8) Oportunidades
9) Recursos interesantes
10) Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía en linguas diferentes do inglés
11) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Nota editorial
Prezadas amizades e colegas,
Con este número, rematamos o noso mes de Ceos Escuros e Tranquilos. Como comentamos no asunto destacado, aínda queda moito por facer, aínda hai moito que aprender e aínda hai moitas formas de participar, incluso máis aló do mes de maio. Queremos darlles as grazas especialmente ás moitas persoas de todo o mundo, incluídos os nosos socios de medios e divulgación, que traballan para preservar os nosos ceos escuros e tranquilos. O que facedes é esencial. Grazas polo voso esforzo incansábel para manter este preciado recurso.
Para continuar a conversa máis aló do mes de maio, podedes participar no Simposio 386 da IAU, aproveitar os ceos escuros como un recurso para impulsar o astroturismo ou aprenderdes máis sobre a posición do G7 sobre ceos escuros e tranquilos, celebrar o centenario dos planetarios -os nosos oasis do ceo escuro- ou presentar como achegades os ceos escuros e tranquilos ás escolas na Conferencia Global Hands-On Universe 2023. Para asegurarvos de que este tema forme sempre parte das nosas conversas, súmate ao equipo OAO.
Neste boletín tamén hai algunhas oportunidades e recursos que invitan a reflexionar, incluíndo unha colaboración arte/ciencia de SETI e un artigo que defende que o xornalismo e a comunicación científica traballe xunta contra a propagación da desinformación.
Como sempre, as Coordinacións Nacionais de Divulgación da IAU están a traballar duro nas súas comunidades para difundir a ciencia da astronomía. Temos orgullo de colaborar con estes incríbeis equipos de comunicación.
Que teñades uns ceos escuros e tranquilos,
Kelly Blumenthal, en nome do equipo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Asunto destacado: resumo do mes “Ceos escuros e tranquilos”
Cando chega ao seu fin o mes “Ceos escuros e tranquilos”, queremos darlles as grazas de corazón a todas as persoas que participaron nos nosos eventos e proxectos. Dámoslles as grazas especialmente a Jeff Dai, Sten Odenwald, Eden Orion, Jae-Chul Sim e todo o equipo KAAS polo seu extraordinario traballo no desenvolvemento dos tres obradoiros de astrofotografía de teléfonos intelixentes OAO-AWB que realizamos durante as dúas primeiras semanas de maio. Estes obradoiros están dispoñíbeis gratuitamente para o público nas seguintes ligazóns:
Eden Orion (inglés)
Sten Odenwald (inglés)
Jae-Chul Sim (coreano e inglés)
Cada obradoiro abarca o mesmo contido, mais preséntase de diferentes formas. Animámosvos a investigalos todos para atopar o que mellor vos funcione. A principios de xuño publicarase unha guía de recursos.
Aínda estamos buscando persoas para participar na nosa Enquisa Global Iniciativas de Contaminación Luminosa. Comentádenos como loita o voso país contra a contaminación luminosa, ademais dos movementos liderados por organizacións sen ánimo de lucro ou activistas.
Tamén queremos invitar a todas as persoas a que se inscriban e se comprometan a loitar contra a contaminación luminosa na súa comunidade. Coa vosa participación, enviarémosvos un modelo de correo electrónico para iniciar unha conversa sobre a preservación do ceo escuro coa vosa lexislación local, ademais dun certificado que che designa como Protector do Ceo Escuro e Tranquilo.
Temos un último evento para compartir contigo este mes: o Seminario IAU OAO sobre ceos escuros e tranquilos para 2023, a relevancia cultural da protección do ceo escuro e tranquilo, que terá lugar o 31 de maio ás 13:00 UTC. Escoitaremos a Masaaki Hiramatsu (NAOJ), Manuel Grullon (NOC República Dominicana), Lya Osborn (Light Justice), Duane Hamacher (Universidade de Melbourne), Krystal de Napoli (Monash University) e Bon Mott (artista, educador e comisario). con sede en Melbourne, Australia), Jessica Heim (Universidade do Sur de Queensland; IAU CPS) e Aparna Venkatesan (Universidade de San Francisco). Esta apaixonante colección de conferenciantes achegará temas de conversación que van desde o activismo de base, o patrimonio cultural, as constelacións de satélites e o desenvolvemento do medio espacial. Agardámosvos en directo o 31 de maio ás 13:00 UTC para este Seminario.
1) IAU CPS celebra o apoio dos ministerios de ciencia do G7 sobre ceos escuros e tranquilos
O G7 (formado por Canadá, Francia, Alemaña, Italia, Xapón, Reino Unido e Estados Unidos) reuniuse en Xapón para discutir unha serie de temas, incluíndo a promoción do uso seguro e sostíbel do espazo exterior. Os ministerios de Ciencia manifestaron o seu apoio aos esforzos da IAU, en particular, a IAU CPS, para protexer o ceo escuro e tranquilo.
Podedes ler máis sobre os resultados da reunión do G7 neste anuncio.
2) Posto de oficial de divulgación internacional da IAU OAO
O OAO busca unha persoa motivada para unirse como oficial de alcance internacional. O posto é a tempo completo e estará baseado no OAO, que está situado no Observatorio Astronómico Nacional de Xapón, Campus de Mitaka, en Tokio, Xapón.
Facede clic nesta ligazón para obter máis información, elixibilidade e detalles sobre como enviar a vosa solicitude.
3) Participa no Simposio 386 da IAU: Ceo escuro e patrimonio astronómico para impulsar o turismo astronómico en todo o planeta
As persoas participantes no simposio IAU386 presentarán os resultados da investigación e compartirán experiencias que melloren a preservación e a utilización do ceo escuro. Unídevos aos debates sobre mecanismos para impulsar o astroturismo en todo o mundo e estratexias para utilizar e investir en recursos do ceo escuro sen explotar.
Para obterdes máis información sobre este Simposio, consultade o sitio web.
4) Celebración IPS do Centenario do Planetario
En 1923, o primeiro proxector de planetario foi construído en Jena, Alemaña. Dous anos despois, en 1925, abriu as súas portas ao público o primeiro planetario. Entre 2023 e 2025, a International Planetarium Society (IPS) liderará unha serie de celebracións en planetarios de todo o mundo. Por exemplo, un concurso de arte de carteis para conmemorar o centenario.
Máis información sobre o concurso de carteis IPS aquí.
Facede clic aquí para obterdes máis información sobre as celebracións do centenario que teñen lugar en todo o mundo e como podedes participar.
5) 6ª Edición do Día Internacional da Luz
A 6ª edición do Día Internacional da Luz da UNESCO segue a ver celebracións durante todo o ano en todo o mundo. Foi un pracer acoller o día da luz cunha mensaxe esperanzadora do director xeral da UNESCO: “A luz está na encrucillada de todos os compoñentes do mandato da UNESCO. Desde facer a ciencia máis aberta e promover as carreiras na investigación, especialmente para as mulleres, até asumir compromisos coa educación, coa diversidade cultural e a diversidade do patrimonio, e até a distribución gratuíta da información, todos os esforzos da nosa organización comparten unha única visión: un futuro máis brillante”.
Como seguen tendo lugar moitos eventos, recomendamos encarecidamente ás organizacións que os rexistren. Aínda que esquecerades rexistrarvos con antelación, aínda podedes! Tamén podedes seguir rexistrando novos eventos para 2023. Ningún evento é demasiado pequeno: calquera cousa que poidades facer para axudar a acadar os obxectivos do #LightDay2023 é moi valiosa. Engadirémolo ao calendario e aseguraremos que a vosa contribución non se esqueza. Tamén vos invitamos a compartir a vosa experiencia na organización do evento deste ano mediante a guía de enquisas rápidas.
Ampliamos o noso agradecemento e dámosvos as grazas por organizar todos os incríbeis eventos e polo enorme esforzo e apoio continuo para que a celebración mundial sexa un gran éxito.
6) Global Hands-On Universe 2023
Global Hands-On Universe, unha das redes internacionais para a educación en astronomía, celebrará a súa conferencia, que inclúe encontros presenciais por primeira vez en tres anos. Este evento híbrido terá lugar na Universidade de Kagoshima, situada no extremo sur de Kyushu, Xapón. Calquera persoa interesada na educación e divulgación da astronomía pode asistir e presentar.
Facede clic aquí para obter máis información e rexistrarvos en GHOU 2023!
7) Novas NOC
a) Bahrein
En homenaxe ao Día Internacional da Luz, a nosa NOC de Bahrein, Myriam Alqassab, organizou un obradoiro sobre luz e astronomía.
b) Benin
O noso NOC de Benín, Pide Aristide Ahanhanzo, traballou cun supervisor cultural na cidade de Porto-Novo, Benín. Debateron sobre astronomía nas escolas e teatros co fin de motivar o alumnado nas ciencias espaciais a través do teatro, os micrófonos abertos e a música.
c) Canadá
O noso NOC de Canadá, Steven Pellarin, organizou e ofreceu unha charla sobre contaminación luminosa, ademais dunha observación guiada por láser polas constelacións e unha festa de estrelas para as persoas visitantes do Parque Nacional Point Pelee.
d) Senegal
O equipo NOC Senegal, dirixido por Salma Sylla, organizou a cuarta edición dos seus obradoiros de astrofísica NASE (Network for Astronomy School Education). Ao longo de dous días, estes obradoiros abarcaron temas como o espectro solar e as manchas solares, a vida das estrelas, a astronomía máis aló do espectro visíbel e a expansión do universo.
e) Libia e Marrocos
Este mes, o noso NOC de Libia, Amjed Khurwat, axudou a organizar o primeiro campamento espacial do país, que utilizou un telescopio do proxecto Telescopios para todas as persoas 2022. Un membro do equipo NOC de Marrocos, Hassan Talibi, tamén contribuíu a este evento trascendental cunha charla sobre a conexión entre o ciclo lunar e a cultura islámica.
8) Oportunidades
a) Un sinal no espazo
Que pasaría se recibimos unha mensaxe dunha civilización extraterrestre? Daniela de Paulis, unha artista interdisciplinar e operadora de radio con licenza que actualmente exerce como Artista Residente no Instituto SETI e no Observatorio Green Bank, reuniu un equipo internacional de persoas expertas (xente que investiga en SETI, ciencias espaciais e artistas), para poñer en escena o seu último proxecto, “A Sign in Space”. Esta presentación de teatro revolucionaria e global ten como obxectivo explorar o proceso de decodificación e interpretación dunha mensaxe extraterrestre que implica a comunidade SETI en todo o mundo, profesionais de diferentes campos e o público máis amplo. Este proceso require unha cooperación global, que une a conversa arredor de SETI, a investigación espacial e a sociedade en múltiples culturas e áreas de especialización.
Para obterdes máis información sobre “A Sign in Space”, visitade o seu sitio web.
b) Unídevos ao Simposio SciComm Inclusivo 2023
Calquera de vós (xornalistas, artistas, TikTokers, persoas que organizan eventos comunitarios, docentes, persoal de bibliotecas e museos; en definitiva, calquera persoa que comunique sobre áreas CTEM) pode presentar unha proposta para o Simposio SciComm Inclusivo 2023, que terá lugar tanto en persoa como en liña. O Simposio SciComm inclusivo de 2023 abarcará tres temas principais: “A lingua importa”, “Prácticas prometedoras para medir o éxito e os resultados” e “Construír confianza e relacións”.
Podedes obter máis información e envíar o voso resumo no sitio web do Inclusive SciComm Symposium.
9) Recursos interesantes
a) Asunto destacado de investigación: “O tradutor vs o crítico: unha dicotomía defectuosa nunha era de desinformación” [Contido en inglés]
Este artigo propón novas formas de que as persoas que fan xornalismo e comunicación científica superen as diferenzas, fomenten a confianza e traballen xuntas para combater a desinformación. Podedes ler o “SciComm Bite” aquí e o artigo orixinal aquí.
b) Xa está dispoñíbel a edición de xuño de 2023 do boletín informativo da Royal Astronomical Society of New Zealand [Contido en inglés]
A RASNZ é unha sociedade dedicada a ampliar o noso coñecemento da astronomía, fomentar o interese do público pola ciencia e facer avanzar a astronomía cara a novas fronteiras. Podedes ler o boletín de xuño de RASNZ para obterdes máis información sobre as súas actividades e oportunidades en Nova Zelanda.
c) Astronomy PH Volume 8 Number 1 xa dispoñíbel [Contido en inglés]
Astronomy PH é un e-zine colaborativo sen ánimo de lucro que se centra na astronomía filipina e na comunicación de áreas CTEM ao público en xeral. Desde 2016 ofrece unha plataforma gratuíta e non partidista para comunicar a astronomía ao público. Podedes descargar o último número de Astronomy PH nesta ligazón e todas as edicións anteriores nesta ligazón.
10) Traducións do boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía do inglés a outros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Chinés (Simplificado)
Tradución grazas ao Dr Chen Cao, Sociedade Astronómica Shandong (SDAS) de China.
Español
Traducións grazas a Andrea Ahumada, do Observatorio Astronómico da Universidad Nacional de Córdoba, e Ileana Andruchow, do Instítuto de Astrofísica de La Plata, da Universidad Nacional de La Plata. Poden atoparse aquí as traducións dos anteriores boletíns, feitas por Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés
Traducións grazas ao Grupo Haitiano de Tradución da Astronomía (GTHA) da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo)
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astronomía Amadora ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía.

11) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Queres facer achegas ao boletín informativo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía? Estamos sempre na procura de material sobre divulgación e comunicación da astronomía de todo o mundo para incluíla no noso seguinte boletín. Se tedes algún evento astronómico, ofrecedes un posto ou oportunidade de traballo, un recurso educativo ou calquera outra cousa que poida ser de interese para a comunidade da divulgación astronómica, enviádenos un correo a public@oao.iau.org con máis información.

Por favor, enviade as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podedes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 23

A Agrupación Ío organiza a cuarta edición do "Encontro da Noite"

Accepted Answer

Created with GIMP
O próximo sábado 20 de maio a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío organiza a cuarta edición do Encontro da Noite, unha xornada divulgativa sobre contaminación luminosa, protección da noite e posta en valor da paisaxe nocturna. A actividade conta co apoio do Concello da Coruña a través dos Museos Científicos Coruñeses e ten como escenario principal a Sala Leonardo da Vinci da Domus (Rúa Ángel Rebollo, 91, A Coruña).
Para abrir a xornada ás 11:00 Sergio París Gómez, ornitólogo, técnico e educador ambiental do CEIDA, onde coordina o proxecto &#8220;Aves ártabras&#8221;, impartirá unha comunicación co título “Non vaias cara a luz, cincenta. O impacto da contaminación lumínica nas aves mariñas”. As pardelas e os paíños son aves mariñas presentes como reprodutoras nun reducido número de illotes galegos e forman parte do grupo de aves máis ameazado do planeta. De hábitos moi oceánicos e moi vulnerábeis en terra, entre as ameazas que afectan á súa conservación atópase a contaminación luminosa, debido á atracción que a iluminación artificial da costa provoca cada ano en centos de polos recén emancipados, o que afecta a súa supervivencia. O CEIDA iniciou en 2022 unha campaña de concienciación sobre esta problemática nas vilas costeiras de Galicia.
“Criaturas nocturnas: el origen ancestral de nuestra fascinación por los búhos” é o título da palestra que impartirá ás 12:00 o Profesor de Investigación do CSIC na Estación Biolóxica de Doñana Juan José Negro, que investigou, entre outras cousas, os efectos da contaminación luminosa sobre a biodiversidade e traballou con aves nocturnas coma os bufos e as avenoiteiras. A relación dos humanos modernos cos bufos, as aves nocturnas por excelencia, é de amor-odio. Hai culturas nas que os bufos son criaturas de mal agoiro, aínda que nas sociedades occidentais reconciliámonos con eles e, en xeral, hai un grande aprezo por estas aves dende a infancia. En realidade, os humanos tivemos relación coas aves nocturnas dende a prehistoria. Os primeiros gravados de bufos en covas datan de hai 30000 anos e en Iberia, na Idade do Cobre, graváronse misteriosas lousas con figuras de bufos. Máis adiante, o bufo forma parte integral das cultural grecorromanas e é representado en moedas e na iconografía. Este tránsito dos bufos pola nosa cultura derivou mesmo na &#8220;ululofilia&#8221;, que ten hoxe a súa máxima expresión no coleccionismo da figuras de bufo.
A sesión da mañá rematará ás 13:00 coa intervención da experta en literatura infantil e xuvenil, mestra xubilada, crítica literaria e tradutora María Xesús Fernández, que na conferencia &#8220;As letras da noite&#8221; exporá unhas breves reflexións, a xeito de sutís pinceladas, sobre unha relación que forma parte da cultura universal: a longa e estreita complicidade entre a literatura, tanto a culta como a popular, e a noite.
A sesión de tarde comezará ás 17:15 coa intervención do pintor e ilustrador Xosé Cobas, que baixo o título &#8220;A noite no meu imaxinario&#8221; fará un percorrido persoal polos escenarios da noite en momentos puntuais da súa vida e como estes forneceron unha parte do seu imaxinario. Nese imaxinario aparece a noite con matices diferenciadores e percepcións distintas: as noites da infancia, as da adolescencia, as da madurez. Nunha linguaxe sinestésica serían noites cromáticas, dende os laranxas e os azuis até os negros máis profundos.
Ás 18:15 é a quenda da investigadora postdoutoral de CIBERFES no Laboratorio de Cronobioloxía da Universidad de Murcia María Ángeles Bonmatí, que presentará o seu libro &#8220;Que nada te quite el sueño&#8221;, publicado en marzo por Editorial Crítica. No libro, a autora debulla a presenza do sono na arte, cóntanos como dormen outros animais e explica que ocorre no noso cerebro mentres durmimos. Tamén indaga nos cambios que experimenta o sono ao longo da vida e nas alteracións que nos impiden durmir o suficiente, para poñer o foco na inmensa importancia que o sono (e soñar) ten para a nosa saúde e benestar.
Completaremos a xornada na Domus ás 19:15 coa participación do escritor e deputado na Assembleia da República Rui Lage. Na súa palestra &#8220;Poética do firmamento&#8221; explorará a dimensión poética que hai na física do ceo nocturno arredor do seu libro &#8220;Firmamento&#8221; e doutros libros e poemas sobre a noite e o cosmos.
Pola tarde haberá na Domus un posto da libraría coruñesa Azeta no cal se poderán adquirir exemplares dos libros presentados e tratados na xornada. Todas as charlas serán de entrada libre até completar a capacidade do recinto.
Para rematar a xornada faremos un paseo para observar insectos nocturnos en colaboración co Grupo Naturalista Hábitat. Esta actividade en concreto ten prazas limitadas e requirirá inscrición previa o xoves 18 de maio. Máis información, aquí.
O IV Encontro da Noite ten, ademais, unha actividade previa a maneira de prólogo: a proxección do documental &#8220;Northern Nights, Starry Skies&#8221; en versión orixinal con subtítulos en galego. Esta proxección terá lugar o martes 16 de maio, Día Internacional da Luz, no local da Agrupación Cultural Alexandre Bóveda, ás 19:30.

Question 24

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía: Maio #1

Accepted Answer

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Maio 2023 #1
Neste boletín:
Nota editorial
Asunto destacado: seminario da OAO sobre a relevancia cultural da protección do ceo escuro e tranquilo
1) Convocatoria de posto de oficial de divulgación internacional da IAU OAO
2) XVIII Edición do Festival Nacional de Astronomía Popular
3) III Certame de Astrofotografía IAU OAE
4) Premios Rexionais TWAS para 2023
5) Desconto para docentes de EclipseGlasses.com
6) Novas NOC
7) Oportunidade
8) Recursos interesantes
9) Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía en linguas diferentes do inglés
10) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Nota editorial
Prezadas amizades e colegas,
Esperamos que teñades un comezo estelar no mes dos Ceos Escuros e Tranquilos!
Comezamos este mes con dous obradoiros públicos en directo sobre astrofotografía con teléfonos intelixentes e celebraremos un máis o 14 de maio (principalmente en coreano, con subtítulos en inglés e traducións). Tamén seguimos apoiando a nosa Enquisa Global de Iniciativas sobre Contaminación Luminosa e o programa Protector dos Ceos Escuros e Tranquilos. O asunto destacado deste boletín ofrece máis detalles sobre o noso último evento, o Seminario da OAO sobre a relevancia cultural da protección do ceo escuro e tranquilo. Agardamos que poidades unirvos a nós neste evento repleto de estrelas o 31 de maio ás 13:00 UTC. E, se che gusta o que facemos na OAO, valora unirte a nós solicitando o posto de Oficial de Divulgación Internacional.
Neste boletín hai moitas formas de celebrar a astronomía. Animámosvos a participar no Concurso de Astrofotografía da OAE (no que existe unha categoría de astrofotografía co teléfonos intelixentes patrocinada pola OAO). Podedes sumarvos ao Festival Nacional de Astronomía Popular en Alxeria ou aproveitar o desconto dispoñíbel para docentes en EclipseGlasses.com.
Coma sempre, temos algunhas oportunidades e recursos interesantes dispoñíbeis para vós e os vosos equipos mentres desenvolvedes as vosas prácticas de divulgación.
Finalmente, queremos agradecer as nosas coordinacións nacionais de divulgación da IAU todo o traballo que realizan nas súas comunidades. Inspírannos na OAO para crear contido relevante e emocionante.
Aproveitade o tempo para saír e gozar do ceo nocturno este mes (e todos os meses). E por suposto:
Que teñades uns ceos escuros e tranquilos,
Kelly Blumenthal, en nome do equipo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Ceos escuros e tranquilos: Seminario da OAO sobre a relevancia cultural da protección do ceo escuro e tranquilo
Unídevos a nós o 31 de maio de 2023 ás 13:00 UTC no noso “Seminario IAU OAO sobre a protección dos ceos escuros e tranquilos: a relevancia cultural da protección do ceo escuro e tranquilo”. Este evento en liña reunirá profesionais da astronomía, a cultura, as artes, o activismo e a divulgación para compartir a súa conexión co ceo escuro e tranquilo e a súa importancia para as culturas do mundo. Convidamos a toda a xente, desde estudantes e profesionais da astronomía até as persoas que preservan o coñecemento dos pobos orixinarios, a que sintonicen, aprendan e se comprometan con esta importante cuestión.
Recoméndase encarecidamente a inscrición previa para este evento.
Acompañarannos Masaaki Hiramatsu (NAOJ), Manuel Grullon (IAU NOC República Dominicana), Lya Osborn (Light Justice), Duane Hamacher (Universidade de Melbourne), Krystal de Napoli (Universidade de Monash), Bon Mott (artista, educador e comisario en Melbourne, Australia), Aparna Venkatesan (Universidade de San Francisco) e Jessica Heim (Universidade do Sur de Queensland; IAU CPS).
1) Convocatoria de posto de oficial de divulgación internacional da IAU OAO
A OAO busca unha persoa motivada para unirse como oficial de divulgación internacional. O posto é a tempo completo e estará baseado no OAO, que está situado no Observatorio Astronómico Nacional de Xapón, Campus de Mitaka, en Toquio, Xapón.
Para obterdes máis información, elixibilidade e detalles sobre como enviar a solicitude, consultade este anuncio.
2) XVIII Edición do Festival Nacional de Astronomía Popular
Convidámosvos a asistir á 18ª edición do Festival Nacional de Astronomía Popular, do 22 ao 24 de xuño de 2023, en Constantina, Alxeria.
A edición deste ano estará dedicada ao asunto &#8220;Explorar o Universo Invisíbel: un ano da posta en servizo do Telescopio Espacial James Webb&#8221; e conta co apoio da Unión Astronómica Internacional, a Sociedade Astronómica Africana e a Unión Árabe de Astronomía e Ciencia Espacial.
A organización proporcionará aloxamento local gratuíto para a comunidade profesional e amadora que se una ao festival. Para obterdes máis información sobre este evento, consultade o sitio web da conferencia.
3) III Certame de Astrofotografía IAU OAE
A Oficina de Astronomía para a Educación da IAU (OAE) lanzou a terceira edición do seu concurso de astrofotografía. Este ano, a OAE invita a enviar imaxes nas seguintes categorías: fases de Venus, arcos diarios do Sol e gráficos solares, amencer e solpor ao longo do ano e imaxes de calquera obxecto astronómico tomadas exclusivamente con teléfonos intelixentes ou dispositivos móbiles. O prazo de presentación de solicitudes remata o 30 de xuño de 2023 ás 12:00 CET. Os envíos serán avaliados por un panel internacional de persoas expertas en astrofotografía e educación astronómica que terá en conta non só as calidades estéticas e técnicas das imaxes senón tamén o valor educativo de cada entrada no contexto do ensino de primaria e secundaria.
Para máis información sobre o concurso da OAE e para enviardes as vosas fotografías, accedede a este sitio web.
4) Premios Rexionais TWAS para 2023
Os premios rexionais da Academia Mundial de Ciencias para o avance da ciencia en países en desenvolvemento (TWAS, polas siglas en inglés) para 2023 outorgaranse en recoñecemento ás contribucións significativas e innovadoras ao material educativo científico que axuden a mellorar a calidade da educación científica na rexión árabe. Cada gañador do premio rexional TWAS recibirá 3.000 dólares.
Para obterdes máis información sobre o premio e a elixibilidade, consultade o sitio web do premio TWAS.
5) Desconto para docentes de EclipseGlasses.com
De cara ás próximas eclipses, EclipseGlasses.com ofrece un desconto especial para docentes nas súas lentes de eclipse e no filtro para teléfonos intelixentes, Solar Snap. Este filtro, que tamén inclúe unha descarga gratuíta da aplicación Solar Snap, permítevos a vós e o voso alumnado facer fotos dunha eclipse solar con seguridade mentres a experimentas en tempo real. Tedes máis información sobre este desconto do filtro solar no sitio web de EclipseGlasses.
6) Novas NOC
a) Costa de Marfil
O estado de Costa de Marfil pretende lanzar o primeiro satélite marfileño para 2024 e crear unha axencia espacial marfileña. O 18 de maio, o NOC de Costa de Marfil axuda a organizar un evento denominado &#8221;AstroPause&#8221; para discutir as apostas e os retos desta axencia espacial. A charla correrá a cargo do doutor Aka, epistemólogo e filósofo da ciencia.
b) Haití
O equipo NOC de Haití volveu producir un gran vídeo para o público, esta vez sobre o Sol. Está dispoñible en haitiano, con subtítulos en inglés. Podedes atopar o vídeo nesta ligazón.
c) Kuwait
O domingo 23 de abril, o equipo NOC de Kuwait observou a conxunción de Venus e a lúa crecente do mes de Shawwal no Centro Cultural Sheikh Abdullah Al Salem. O evento atraeu grande número de visitantes ao centro, que gozaron vendo este evento astronómico con telescopios e a simple vista.
d) Qatar
O Ministerio de Educación de Qatar anunciou os resultados da súa Olimpíada de Astronomía de Qatar para Escolas 2022-2023, celebrada durante o curso académico 2022-2023. En total, foron 58 as escolas gañadoras en dous proxectos astronómicos, e máis de 40 escolas adquiriron telescopios para cumprir este proxecto. A Olimpíada está supervisada e dirixida pola Oficina Nacional de Coordinación de Divulgación en Qatar, a Unión Árabe para a Astronomía e as Ciencias Espaciais e a Casa do Calendario de Qatar.
7) Oportunidades
a) Bolsas de Investigación en Arqueoloxía da Paisaxe Celeste
As bolsas de investigación en arqueoloxía da paisaxe celeste do Sophia Center/JSA apoian, promoven e fomentan futuros proxectos de investigación de estudantes e persoal investigador no inicio da súa carreira no campo da arqueoloxía da paisaxe celeste. Cada subvención consistirá nun máximo de 500 £ para a execución dun proxecto de investigación. Os proxectos poden formar parte dos seus estudos (se así o permite o seu programa ou unidade), ser pezas de investigación completamente independentes ou proxectos piloto para estudos posteriores.
As solicitudes recíbense de forma continua; podedes facer a solicitude en calquera momento, sempre que aínda existan fondos dispoñíbeis. Para saberdes se aínda hai fondos dispoñíbeis, poñédevos en contacto co doutor Fabio Silva (fsilva@bournemouth.ac.uk) antes de enviar unha solicitude.
Para obterdes máis información sobre esta oportunidade, consultade este documento informativo.
8) Recursos interesantes
a) Novo número de Space Scoops [Contido en inglés]
Aprende sobre galaxias distantes, probabelmente atrapadas durante unha gran fusión. Se queredes axudar a que Space Scoop se traduza a máis idiomas do mundo, envíade un correo electrónico a info@unawe.org
b) Unídevos ao Ecite’s Space Group e facede achegas ao seu boletín 52
O Space Group mellora e amplía a comunicación sobre a ciencia espacial axudando a centros científicos, profesionais espaciais e non especialistas a desenvolver proxectos e eventos colaborativos. Calquera persoa pode unirse ao Space Group dende esta ligazón.
Cando o fagades, engadide as vosas contribucións ao seu boletín 52. Envíade as vosas contribucións a Space Group antes do 19 de maio.
9) Traducións do boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía do inglés a outros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Chinés (Simplificado)
Tradución grazas ao Dr Chen Cao, Sociedade Astronómica Shandong (SDAS) de China.
Español
Traducións grazas a Andrea Ahumada, do Observatorio Astronómico da Universidad Nacional de Córdoba, e Ileana Andruchow, do Instítuto de Astrofísica de La Plata, da Universidad Nacional de La Plata. Poden atoparse aquí as traducións dos anteriores boletíns, feitas por Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés
Traducións grazas ao Grupo Haitiano de Tradución da Astronomía (GTHA) da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo)
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astronomía Amadora ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía.

10) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Queres facer achegas ao boletín informativo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía? Estamos sempre na procura de material sobre divulgación e comunicación da astronomía de todo o mundo para incluíla no noso seguinte boletín. Se tedes algún evento astronómico, ofrecedes un posto ou oportunidade de traballo, un recurso educativo ou calquera outra cousa que poida ser de interese para a comunidade da divulgación astronómica, enviádenos un correo a public@oao.iau.org con máis información.

Por favor, enviade as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podedes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 25

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía: Abril #2

Accepted Answer

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Abril 2023 #2
Neste boletín:
Nota editorial
Asunto destacado: obradoiros de astrofotografía para teléfonos intelixentes
1) Novas das oficinas IAU
2) O Grupo de Traballo da IAU sobre Etnoastronomía e Patrimonio Astronómico Inmaterial acolle o Panel de Astronomía Cultural
3) I-HOW acepta solicitudes
4) Día Internacional da Luz da UNESCO, 6ª edición
5) Tempo de observación en telescopio para proxectos educativos
6) Implícate coa comunidade de transmisións en directo de AWB
7) Novas NOC
8) Oportunidades
9) Recursos interesantes
10) Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía en linguas diferentes do inglés
11) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Nota editorial
Prezadas amizades e colegas,
Mentres nos preparamos para o noso mes de Ceos Escuros e Tranquilos e para o Día Internacional da Luz, queremos chamar a vosa atención sobre os obradoiros de astrofotografía para teléfonos intelixentes que celebramos durante a primeira semana de maio. Rexístrate usando a ligazón do asunto destacado deste boletín para obter as últimas actualizacións e información.
Este boletín vai todo sobre oportunidades. As nosas oficinas irmás estiveron ocupadas nas últimas dúas semanas coa posta en marcha do concurso de astrofotografía da OAE, a convocatoria de propostas da OAD e a súa convocatoria de voluntariado, bolsas e contratos de formación. Tamén estamos felices de promover o traballo dos equipos colegas de LCO e AWB, que ofrecen espazo (o xogo de palabras non é casual) para que a xente aprenda e medre a través dos valiosos recursos que proporcionan. Neste boletín tedes oportunidades para compartir o voso traballo, colaborardes e aprenderdes do traballo doutras persoas. Agardamos que vos beneficiedes destas oportunidades e queremos saber como as aproveitades!
As nosas coordinacións nacionais de divulgación da IAU están traballando arduamente na planificación do mes de Ceos Escuros e Tranquilos, mais tamén temos a sorte de ter unha imaxe emocionante da recente eclipse solar híbrida.
Hai máis noticias interesantes no horizonte!
Que teñades uns ceos escuros e tranquilos,
Kelly Blumenthal, en nome do equipo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Asunto destacado: obradoiros de astrofotografía para teléfonos intelixentes
A astrofotografía (o proceso e o seu produto) é amplamente considerada como unha das mellores formas de involucrar a xente coa astronomía. Porén, o equipo que normalmente se require pode ser moi caro, o que impide que algunhas persoas consideren a actividade como un pasatempo. Os teléfonos intelixentes, por outra banda, son utilizados por unha fracción importante da poboación mundial, polo que son un recurso relativamente accesíbel para moitas persoas (aínda que, por suposto, isto non sempre é certo). En colaboración con AWB, a OAO reuniu algunhas das principais persoas expertas en astrofotografía con teléfonos intelixentes para ofrecer consellos e trucos sobre como usalos para facer fermosas fotografías do ceo nocturno.
Para maximizar o número de persoas en todo o mundo que poden participar, ofrecemos este obradoiro en tres momentos diferentes:
• 3 de maio de 2023 ás 07:00 UTC
• 4 de maio de 2023 ás 15:00 UTC
• 14 de maio de 2023 ás 06:00 UTC
Para rexistrarte nun* destes obradoiros, accede a esta ligazón.
Tamén nos asociamos coa nosa oficina irmá para patrocinar unha categoría de astrofotografía para teléfonos intelixentes no concurso de astrofotografía da OAE,  que se describe máis adiante. Despois de que se anuncien, as imaxes gañadoras e mencións de honra serán presentadas nunha exposición electrónica e unha gala organizadas pola OAO. Seguide as nosas informacións para saberdes máis detalles!
* Tede en conta que o contido destes obradoiros será o mesmo. Non é necesario participar nos tres obradoiros. Se queredes ter a oportunidade de revisar o material ao voso ritmo, as gravacións de cada obradoiro estarán dispoñíbeis inmediatamente despois de que remate o obradoiro.
1) Novas das oficinas IAU
a) A Oficina de Astronomía para a Educación da IAU (OAE) lanzou a terceira edición do seu concurso de astrofotografía. Este ano, a OAE invita a enviar imaxes nas seguintes categorías: fases de Venus, arcos diarios do Sol e gráficos solares, amencer e solpor ao longo do ano e imaxes de calquera obxecto astronómico tomadas exclusivamente con teléfonos intelixentes ou dispositivos móbiles. O prazo de presentación de solicitudes remata o 30 de xuño de 2023 ás 12:00 CET. Os envíos serán avaliados por un panel internacional de persoas expertas en astrofotografía e educación astronómica, que terá en conta non só as calidades estéticas e técnicas das imaxes senón tamén o valor educativo de cada entrada no contexto do ensino de primaria e secundaria. Para máis información sobre o concurso da OAE e para enviar as túas fotografías, accede a este sitio web.
b) Xa está dispoñíbel o boletín informativo da Oficina IAU de Astronomía para o Desenvolvemento de xaneiro a marzo. Este número inclúe moitas oportunidades para que a comunidade se involucre en proxectos da OAD e forme parte da súa comunidade. Facede clic aquí para verdes o último boletín da OAD.
c) A OAD convoca solicitudes para proxectos que utilicen a astronomía para incidir no desenvolvemento sostíbel. A convocatoria de propostas da OAD está aberta a calquera persoa de calquera parte do mundo. As persoas que carezan de formación ou experiencia na redacción de propostas poden solicitar apoio para a redacción. A data límite para solicitar o apoio á redacción de propostas é o 14 de maio de 2023, e a data límite para presentar a solicitude é o 31 de maio de 2023. Para obterdes máis información e un enlace á solicitude da convocatoria, consultade esta páxina web.
d) A OAD ten convocatorias abertas para voluntariado, bolsas e contratos de aprendizaxe. Invitan a presentarse a persoas con toda clase de formación (incluídas a astronomía, enxeñaría, ciencias, humanidades, etc.) e nivel educativo (grao, estudantes de posgrao, posdoutoramento, profesionais, etc.), sempre que poidan motivar a súa contribución á OAD. Non hai prazos para estas oportunidades; as solicitudes serán revisadas de forma continua. Facede clic aquí para obter máis información sobre as oportunidades de OAD.
2) O Grupo de Traballo da IAU sobre Etnoastronomía e Patrimonio Astronómico Inmaterial acolle o Panel de Astronomía Cultural
O Grupo de Traballo da IAU sobre Etnoastronomía e Patrimonio Astronómico Inmaterial acollerá un panel híbrido titulado “Cultural Astronomy: The Meeting Point of Sea, Sky, and Land”, na Sociedade para os Estudos Sociais da Ciencia (4S) que se reúne en Honolulu, Hawai’i, este novembro. Envíade os vosos resumos para o panel antes do 26 de maio. Hai bolsas de viaxe dispoñíbeis, mais non cobren o aloxamento en Honolulu.
3) I-HOW acepta solicitudes
A IAU convoca solicitudes para obradoiros baixo a iniciativa IAU Hands-On Workshops (I-HOW). Trátase dunha iniciativa para formar persoal científico dos países en desenvolvemento para acceder, analizar e utilizar eses datos nos seus proxectos de investigación. Para máis información, consultade o sitio web de I-HOW.
4) Día Internacional da Luz da UNESCO, 6ª edición
É un pracer dar a benvida á participación na sexta edición do Día Internacional da Luz da UNESCO. O Día Internacional da Luz (IDL) é unha celebración anual das Nacións Unidas que aumenta a conciencia sobre a ampla importancia social da ciencia e a tecnoloxía da luz en diversos sectores da sociedade e en diversos campos como as comunicacións, a enerxía e a saúde, así como a arte e a cultura. O IDL celébrase cada ano o 16 de maio, aniversario do primeiro uso do láser polo físico Theodore Maiman. Desde a súa primeira proclamación en 2018 tiveron lugar máis de 2200 eventos en máis de 103 países e víronse eventos de divulgación científica en todo o mundo a todos os niveis que chegaron a unha audiencia global estimada en máis de 2 millóns.
Un obxectivo clave para a sexta edición é recoller información máis profunda sobre os retos aos que se enfrontan as comunidades na organización de eventos, a través da enquisa en liña Organización de eventos IDL. Animámosvos a poñervos en contacto connosco para obter máis información sobre como participar nas celebracións globais. A inscrición para 2023 está aberta. Enchede este sinxelo formulario para obter recoñecemento oficial como un evento IDL. Unídevos a nós nunha celebración mundial máis proveitosa!
Ligazóns importantes:
Páxina web: www.lightday.org
Recursos: https://www.lightday.org/resources
Guía rápida: https://www.lightday.org/quickguide-organising-an-idl-event
Ideas a partir de eventos anteriores: https://www.lightday.org/previous-years
Enquisa de organización de eventos: https://www.lightday.org/survey
Boletín informativo: https://www.lightday.org/newsletter-archive
Cancelo oficial: #LightDay2023
Para obter máis información, poñédevos en contacto co coordinador de comunicacións de IDL, Geethu Paulose, en contact@lightday.org.
5) Tempo de observación en telescopio para proxectos educativos
O Observatorio de Las Cumbres ofrece 1000 horas para proxectos educativos utilizando a súa rede robótica de telescopios de 10 x 0,4 m. Acéptanse solicitudes de proxectos educativos de toda clase, mais son especialmente benvidas as de comunidades desfavorecidas e do mundo en desenvolvemento. As solicitudes deben presentarse antes do 26 de maio de 2023. Facede clic aquí para obter máis información sobre a oportunidade educativa LCO.
6) Implícate coa comunidade de transmisións en directo de AWB
Astronomía sen Fronteiras (AWB) lanzou recentemente unha comunidade de transmisión en directo de astronomía na súa plataforma, que ten como obxectivo reunir xente con experiencia ou interese en transmitir eventos astronómicos en directo. Este método de participación é cada vez máis popular, especialmente durante e despois da pandemia de Covid-19, e a organización traballou en novas formas de explotar este formato exitoso para interactuar con audiencias cada vez maiores. Tras os debates celebrados na conferencia EPSC2022 o pasado setembro e nunha sesión de seguimento en liña, varios equipos de todo o mundo destacaron a necesidade dunha plataforma en liña para fortalecer a rede, compartir materiais e acoller conversas que apoien a transmisión en directo de eventos astronómicos en todo o mundo.
Antes de unirvos á comunidade, debedes visitar o sitio web de AWB e facer clic en &#8220;Convértete en membro&#8221; (é gratuíto!). Despois podedes engadirvos á comunidade &#8220;Astronomy Live-Streaming&#8221; e unirvos á discusión.
O sitio web da comunidade de transmisión en directo de AWB (que require inicio de sesión) pódese atopar aquí.
Coordinan esta comunidade Graham Jones (TimeAndDate), Helen Usher (Open University e Europlanet) e Claudia Mignone (INAF). Poñédevos en contacto con estas persoas para obterdes máis información.
7) Novas NOC
a) Brunei, Timor Oriental e Vietnam
A eclipse solar híbrida do 20 de abril de 2023 foi unha marabilla no noso ceo. As coordinacións nacionais de divulgación de Brunei Darussalam, Timor Leste e Vietnam organizaron varias actividades de divulgación astronómica en Timor Leste para educar o público sobre as marabillas do Universo e concienciar sobre formas seguras de gozar da eclipse solar. Mirade esta imaxe para ver o que viviron en Timor Leste. Máis información sobre os esforzos do equipo neste sitio web.
8) Oportunidades
a) Falling Walls Female Science Talents
Falling Walls Female Science Talents e a Elsevier Foundation buscan talentos excepcionais que realicen investigacións interdisciplinarias e innovadoras no seu campo e contribúan á igualdade de xénero e á diversidade na ciencia e na academia. As mulleres destacadas (incluídas as mulleres trans, queer e as persoas non binarias) serán premiadas en cada unha destas tres categorías: Innovación, Integración de Xénero e Empoderamento. O prazo de presentación de candidaturas remata o 31 de maio de 2023. Para obterdes máis información, consultade o sitio web.
b) Apunta a data! Conferencia do Foro Científico de Xapón este novembro
A quinta conferencia Japan SciCom Forum (JSF) celebrarase do 21 ao 22 de novembro de 2023 de forma presencial no Instituto de Ciencia e Tecnoloxía de Okinawa en Okinawa, Xapón. Aínda están traballando para elaborar un programa para a súa conferencia e están a recibir suxestións de temas, sesións ou conferenciantes. Se queres enviar unha suxestión, escribe a japanscicomforum@gmail.com. O sitio web de JSF actualizarase con máis información nos próximos meses.
9) Recursos interesantes
a) Novo número de Space Scoops [Contido en inglés]
Space Scoop produce artigos sobre as novidades en astronomía e ciencia espacial en linguaxe fácil de entender. Non perdades as actualizacións semanais que inclúen historias de moitas das axencias espaciais do mundo. Aprendede como usar a intelixencia artificial para comprender as primeiras estrelas nesta ligazón e sobre como usar a contorna dunha estrela bebé para comprender o seu crecemento aquí. Se queredes axudar a que Space Scoop se traduza a máis idiomas do mundo, envíade un correo electrónico a info@unawe.org
b) Xa está dispoñíbel a edición de maio de 2023 do boletín informativo da Royal Astronomical Society de Nova Zelanda [Contido en inglés]
A RASNZ é unha sociedade dedicada a ampliar o noso coñecemento da astronomía, fomentar o interese do público pola ciencia e facer avanzar a astronomía cara a novas fronteiras. Podedes ler o boletín informativo de RASNZ de maio para obter máis información sobre as súas actividades e oportunidades en Nova Zelanda.
c) Ferramentas para facer que as reunións sexan máis accesíbeis para as persoas cegas ou con baixa visión [Contido en inglés]
Desenvolvido polo Centro de Investigación en Saúde da Discapacidade da Universidade Johns Hopkins e a Rede Internacional de Persoas Investigadoras con Discapacidade Visual e as súas Aliadas (INOVA), este conxunto de ferramentas baséase en principios de deseño universal e inclúe información para a xente que planifica de reunións, organiza conferencias, as presenta ou asiste a elas, independentemente da súa familiaridade coa cuestión da accesibilidade. Facede clic aquí para acceder a este conxunto de ferramentas de accesibilidade.
10) Traducións do boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía do inglés a outros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Chinés (Simplificado)
Tradución grazas ao Dr Chen Cao, Sociedade Astronómica Shandong (SDAS) de China.
Español
Traducións grazas a Andrea Ahumada, do Observatorio Astronómico da Universidad Nacional de Córdoba, e Ileana Andruchow, do Instítuto de Astrofísica de La Plata, da Universidad Nacional de La Plata. Poden atoparse aquí as traducións dos anteriores boletíns, feitas por Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés
Traducións grazas ao Grupo Haitiano de Tradución da Astronomía (GTHA) da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo)
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astronomía Amadora ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía.

11) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Queres facer achegas ao boletín informativo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía? Estamos sempre na procura de material sobre divulgación e comunicación da astronomía de todo o mundo para incluíla no noso seguinte boletín. Se tedes algún evento astronómico, ofrecedes un posto ou oportunidade de traballo, un recurso educativo ou calquera outra cousa que poida ser de interese para a comunidade da divulgación astronómica, enviádenos un correo a public@oao.iau.org con máis información.

Por favor, enviade as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podedes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 26

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía: Abril #1

Accepted Answer

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Abril 2023 #1
Neste boletín:
Nota editorial
Asunto destacado: Ceos escuros e tranquilos
1) Axudas de mobilidade da IAU OAD
2) 6ª edición do Día Internacional da Luz da UNESCO
3) Jupyter Notebooks máis accesíbeis
4) Dobre anuncio sobre ciencia cidadá
5) Novas NOC
6) Oportunidades
7) Recursos interesantes
8) Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía en linguas diferentes do inglés
9) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Nota editorial
Prezadas amizades e colegas,
Este boletín ofrece oportunidades interesantes para participardes na protección do ceo. Durante o programa “Ceos escuros e tranquilos” do mes de maio teredes a oportunidade de coñecer o problema dobre da contaminación luminosa e a interferencia das constelacións de satélites, descubrir formas de favorecer que as vosas comunidades actúen en favor da protección da noite (sen esquecer os nosos ecosistemas e o noso benestar) contra estas ameazas e dar pasos adiantes nesta loita. Convidámosvos tamén a participar no Día Internacional da Luz (IDL) da UNESCO o 16 de maio. A través do IDL como do noso programa “Ceos escuros e tranquilos” podedes compartir os vosos eventos co mundo e maximizar o alcance das vosas actividades.
A xustiza, a equidade, a diversidade e a inclusión están na cerna do noso esforzo na OAO. Este boletín destaca un proxecto do Space Telescope Science Institute para desenvolver Jupyter Notebooks máis accesíbeis. Isto abre moitas oportunidades para chegar a novos públicos na educación astronómica formal e informal e na divulgación da astronomía. Ademais, destacamos oportunidades de financiamento e implicación na ciencia cidadá, redes CTEM inclusivas, obradoiros, recursos de lingua de signos e moitas cousas máis.
Como sempre, queremos darlles as grazas ás Coordinacións Nacionais de Divulgación por todo o traballo que fan para inspirar as xeracións futuras da astronomía e promover o abraio nas súas comunidades.
Que teñades uns ceos escuros e tranquilos,
Kelly Blumenthal, en nome do equipo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Ceos escuros e tranquilos
Na Oficina de Astronomía da IAU temos o orgullo de presentar a iniciativa “Ceos escuros e tranquilos” deste ano. O proxecto crea conciencia sobre a necesidade de preservar a escuridade do ceo. Os dous adxectivos van xuntos mais teñen significados diferentes. A protección do ceo escuro xorde da redución da contaminación luminosa a través da política, a lexislación e o activismo sobre o espectro electromagnético. A protección do ceo tranquilo refírese á ameaza que supón a interferencia das constelacións de satélites, que é a principal preocupación do noso socio, o Centro IAU para a Protección do Ceo Escuro e Tranquilo contra a Interferencia das Constelacións de Satélites (CPS).
A través deste proxecto, a xente aprenderá a importancia dos ceos escuros e tranquilos para a cultura, o patrimonio e a saúde humana, ademais da saúde dos nosos ecosistemas e a súa importancia para a investigación astronómica.
A Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía (IAU OAO) leva a cabo este proxecto en colaboración con CPS, a Oficina IAU de Astronomía para a Educación (OAE), o Día Internacional da Luz (IDL), a International Dark Sky Association (IDA), Astronomía sen Fronteiras (AWB), a Comisión B7 da IAU, Globe at Night, a Universidade de Hong Kong e outros socios nacionais e rexionais. Se representades unha organización en favor da protección do ceo e tedes interese en colaborar connosco, poñédevos en contacto con public@oao.iau.org.
1) Axudas de mobilidade da IAU OAD
A Oficina IAU de Astronomía para o Desenvolvemento anunciou axudas de mobilidade a través da Royal Astronomical Society para establecer ou fomentar colaboracións de investigación, educación e/ou desenvolvemento entre o Reino Unido e os países onde a investigación astronómica non está ben establecida. A convocatoria é unha colaboración entre a Oficina de Astronomía para o Desenvolvemento e a Royal Astronomical Society. O prazo para as solicitudes remata o 3 de maio de 2023.
Facede clic aquí para obterdes máis información sobre esta oportunidade de financiamento.
2) 6ª edición do Día Internacional da Luz da UNESCO
É un pracer convidarvos a participar na 6a edición do Día Internacional da Luz da UNESCO. O Día Internacional da Luz (IDL) é unha celebración anual das Nacións Unidas que aumenta a conciencia sobre a importancia social da ciencia e a tecnoloxía da luz en diversos sectores da sociedade e en diversos campos como as comunicacións, a enerxía e a saúde, así como a arte e a cultura. O IDL celébrase cada ano o 16 de maio, o aniversario científico do primeiro uso dun láser polo físico Theodore Maiman. Desde a súa proclamación en 2018, tiveron lugar máis de 2200 eventos en 103 países, cunha audiencia global estimada en máis de 2 millóns de persoas.
Un obxectivo clave para a sexta edición é recoller información máis profunda sobre os desafíos aos que se enfrontan as comunidades na organización de eventos, a través da enquisa en liña IDL Event Organiser. Animámosvos a contactar connosco para obter máis información sobre como participar nas celebracións mundiais. A inscrición para 2023 está aberta. Basta encher este sinxelo formulario para obter recoñecemento oficial como evento IDL. Unídevos nunha celebración mundial máis proveitosa!
Ligazóns importantes:
Páxina web: www.lightday.org
Recursos: https://www.lightday.org/resources
Guía rápida: https://www.lightday.org/quickguide-organising-an-idl-event
Ideas a partir de eventos anteriores: https://www.lightday.org/previous-years
Enquisa en liña: https://www.lightday.org/survey
Boletín informativo: https://www.lightday.org/newsletter-archive
Cancelo oficial: #LightDay2023
Para obterdes máis información, poñédevos en contacto coa coordinación de comunicacións de IDL, Geethu Paulose, en contact@lightday.org.
3) Jupyter Notebooks máis accesíbeis
O 10 de marzo de 2023, o Space Telescope Science Institute (STScI) acolleu o “Accesible Notebooks Hackathon”. O evento abriuse con presentacións sobre a historia e o estado actual dos Notebooks na investigación científica, para despois tratar formas de que sexan máis accesíbeis. Despois, os participantes xuntáronse en grupos nunha actividade mini-hack para examinar como se podían facer máis accesíbeis os Notebooks HTML publicados. A gravación da primeira parte do evento está dispoñíbel en YouTube.
Un dos principais motivos de preocupación neste evento foi a inaccesibilidade do editor Jupyter Notebook para os usuarios de lectores de pantalla. Dado que Jupyter Notebooks se converteu nun estándar de facto na investigación científica, a súa falta de accesibilidade é un gran obstáculo para persoas con discapacidade que estudan e investigan en áreas CTEM, incluída a astronomía. Este ano, STScI levou a cabo un proxecto, “Astronomy Notebooks for All”, para mellorar a accesibilidade dos resultados científicos dos Jupyter Notebooks e o 13 de abril de 2023 STScI tamén celebrará un Día da Accesibilidade para concienciar sobre a accesibilidade en astronomía.
Contido cortesía do Dr Patrick Smyth (Iota School), Jennifer Kolter (STScI) e Scott W. Fleming (STScI).
4) Dobre anuncio sobre ciencia cidadá
a) Caza de planetas
O satélite TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) está a proporcionarnos unha enorme cantidade de datos que nos permiten buscar planetas fóra do noso sistema solar. O proxecto de ciencia cidadá Planet Hunters TESS ofrece unha oportunidade para abordar cuestións como a formación do sistema solar.
Este mes están a clasificar o Sector 61. Os datos inclúen medicións de brillo de 20.000 estrelas observadas por TESS. Algunhas destas estrelas son binarias eclipsantes, outras son estrelas variábeis e, por suposto, algunhas teñen planetas que orbitan ao seu redor. Que tipo de planetas atoparedes nesta parte do ceo? Unídevos a TESS na súa busca nesta ligazón.
Se vedes unha estrela ou planeta interesante e queredes investigalo máis a fondo, crearon unha ferramenta en liña para facelo: a ferramenta de análise de curvas de luz para exoplanetas en tránsito (LATTE).
b) Gaia Vari: axudade a descubrir os segredos da Vía Láctea
O novo proxecto de ciencia cidadá Gaia Vari acaba de lanzarse en Zooniverse. O proxecto está financiado pola Axencia Espacial Europea (ESA) e apoia a clasificación de estrelas variábeis de Gaia. Os seus obxectivos principais son formar unha comunidade arredor da misión Gaia e clasificar o conxunto de datos para casos de estrelas variábeis interesantes.
Gaia é unha misión da ESA para inspeccionar a Vía Láctea e os seus arredores co fin de construír o mapa 3D máis preciso da nosa galaxia xamais producido. Mentres a nave espacial explora a nosa galaxia, permite controlar as variacións no brillo de máis de 2.000 millóns de obxectos. A ciencia cidadá axudará a analizar este conxunto masivo de datos clasificando variábeis, identificando obxectos clasificados incorrectamente, descubrindo fontes que mostran un comportamento de variabilidade peculiar e axudando a adestrar e validar a clasificación cara á próxima publicación de datos de Gaia en 2025.
Acaba de comezar a primeira campaña do proxecto. Serán tres campañas en total e cada unha delas revelará novos e fascinantes datos recollidos por Gaia. A inscrición en Zooniverse está aberta a calquera persoa interesada en participar nun proxecto de ciencia cidadá. Para unirvos á aventura científica de Gaia Vari, visitade a páxina Zooniverse do proxecto.
As campañas de Gaia Vari tamén irán acompañadas de materiais didácticos. Apoiarán a ciencia cidadá proporcionando información adicional sobre as estrelas variábeis, titoriais sobre clasificación de estrelas variábeis e ferramentas que poden achegar a astronomía a diferentes públicos.
5) Novas NOC
a) Haití
O noso equipo NOC de Haití produciu dous novos vídeos excelentes para a súa serie de YouTube sobre astronomía. Neste vídeo, o noso NOC, o doutor Rulx Narcisse, fala sobre o Vwe Lakte (Vía Láctea) e neste vídeo fala da principal ferramenta da astronomía: o telescopio. Os dous vídeos están en haitiano, mais pódense traducir automaticamente mediante o servizo de subtítulos de YouTube.
b) Brunei, Timor Oriental e Vietnam
Os nosos coordinadores nacionais de divulgación de Brunei Darussalam, Timor Leste e Vietnam organizarán varias actividades de divulgación astronómica en Timor Leste para educar o público sobre as marabillas do Universo e divulgar formas seguras de gozar da eclipse solar total que terá lugar a finais deste mes. O equipo preparou materiais de presentación en 4 idiomas -tetun (un dos idiomas oficiais de Timor Oriental), indonesio, inglés e portugués- e reuniu 1000 lentes de eclipse solar para os diversos eventos.
6) Oportunidades
a) Obradoiro gratuíto sobre como comunicar o cambio climático coa astronomía
Este obradoiro gratuíto do profesor Travis Rector (Universidade de Alaska, Anchorage) presentará estratexias sobre como facer que estudantes e público saian dunha aula ou charla divulgativa sentindo que teñen información, esperanza e disposición para abordar o problema do cambio climático. Unídevos en liña (de balde) o 28 de abril de 2023. Para obterdes máis información sobre este obradoiro gratuíto sobre o cambio climático e rexistrarvos, facede clic nesta ligazón.
b) Convocatoria Falling Walls 2023
Máis ca nunca, a confianza do público e a implicación na ciencia teñen un papel importante para afrontar os desafíos globais. O compromiso científico pode axudarnos a acadar os Obxectivos de Desenvolvemento Sostíbel das Nacións Unidas e dar forma a sociedades máis inclusivas e iguais. Coa convocatoria global Falling Walls, a organización dá a benvida a proxectos que comprometan activamente o público coa ciencia a través de formatos participativos de todo tipo e tamaño.
Coñecedes ou xestionades unha iniciativa de divulgación científica que envolva o público activamente coa ciencia? Propón candidaturas ou participa na convocatoria global Falling Walls 2023 na categoría “Science Engagement“. A convocatoria xa está aberta! O prazo remata o 1 de maio de 2023.
c) Convocatoria dos Premios Eric e Wendy Schmidt das Academias Nacionais á Excelencia en Comunicación Científica
Os Premios Eric e Wendy Schmidt das Academias Nacionais celebran as contribucións de persoas que se dedican ao xornalismo e a comunicación científica en todo o mundo. Ademais destes premios, desenvolverán unha serie de oportunidades de formación profesional para as persoas recoñecidas a través do programa. Para obterdes máis información sobre a elixibilidade no programa de premios das Academias Nacionais, facede clic nesta ligazón.
7) Recursos interesantes
a) Recursos do obradoiro GlobalSCAPE [Contido en inglés]
O proxecto GlobalSCAPE tiña como obxectivo comprender o panorama global da comunicación científica, centrándose nas voces menos escoitadas de todo o mundo. Como parte deste proxecto, crearon dous obradoiros de comunicación científica: un sobre “Relevancia global na comunicación científica” e outro sobre “Xustiza, equidade, diversidade e inclusión na comunicación científica”. Para descargar os materiais dos obradoiros, incluídas as gravacións, consultade esta web.
b) Artigo destacado de investigación: a negatividade impulsa o consumo de noticias en liña [Contido en inglés]
Nun artigo recente de Nature Human Behaviour Claire E. Robertson, Nicolas Pröllochs, Kaoru Schwarzenegger, Philip Pärnamets, Jay J. Van Bavel e Stefan Feuerriegel analizan a correlación entre a presenza de palabras negativas no titular dun artigo e o alcance do artigo. En base a un amplo estudo de artigos, descubriron que cada palabra negativa adicional nun título aumentaba a taxa de clics nun 2,3%. Podedes ler o artigo, “A negatividade impulsa o consumo de noticias en liña”, aquí.
c) Atlas virtual da Lúa (VMA), Versión 8 [Contido en inglés]
Desde o seu primeiro lanzamento en 2002, o atlas descargouse aproximadamente 1,9 millóns de veces en todo o mundo. Úsase principalmente na astronomía amadora, mais tamén en varios libros e revistas, observatorios, universidades, sitios web e blogs. A nova edición inclúe a incorporación de novos datos, imaxes e mapas, e dous novos módulos para mellorar as posibilidades de procesar datos específicos da Lúa. Podedes obter máis información sobre o “Virtual Moon Atlas” aquí.
d) Termos do currículo científico en lingua de signos do Scottish Sensory Center [Contido en inglés e lingua de signos británica]
Esta aplicación ofrece un glosario de máis de 1000 termos CTEM (incluída a astronomía, a bioloxía, a química, a xeografía, as matemáticas e a física) en lingua de signos británica. Para obterdes máis información sobre este glosario STEM da linguaxe de signos, consultade este sitio web.
e) Unídevos á Rede Internacional CTEM para persoas cegos e con baixa visión [Contido en inglés]
Esta rede ten como obxectivo conectar a persoas cegas ou con baixa visión que se especializan ou estean interesadas en materias CTEM en todo o mundo. Teñen tres áreas de traballo principais: intercambio de información, educación CTEM e carreiras CTEM. Se tedes interese en unirvos ou só queredes saber máis sobre esta Rede BLV internacional, facede clic aquí.
8) Traducións do boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía do inglés a outros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Chinés (Simplificado)
Tradución grazas ao Dr Chen Cao, Sociedade Astronómica Shandong (SDAS) de China.
Español
Traducións grazas a Andrea Ahumada, do Observatorio Astronómico da Universidad Nacional de Córdoba, e Ileana Andruchow, do Instítuto de Astrofísica de La Plata, da Universidad Nacional de La Plata. Poden atoparse aquí as traducións dos anteriores boletíns, feitas por Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés
Traducións grazas ao Grupo Haitiano de Tradución da Astronomía (GTHA) da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo)
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astronomía Amadora ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía.

9) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Queres facer achegas ao boletín informativo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía? Estamos sempre na procura de material sobre divulgación e comunicación da astronomía de todo o mundo para incluíla no noso seguinte boletín. Se tedes algún evento astronómico, ofrecedes un posto ou oportunidade de traballo, un recurso educativo ou calquera outra cousa que poida ser de interese para a comunidade da divulgación astronómica, enviádenos un correo a public@oao.iau.org con máis información.

Por favor, enviade as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podedes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 27

(Español) Primavera temprana, otoño tardío

Accepted Answer

Sentímolo moito, ista entrada atopase unicamente en Español.

Question 28

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía: Marzo #2

Accepted Answer

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Marzo 2023 #2
Neste boletín:
Nota editorial
Asunto destacado: anuncio dos resultados de NameExoWorlds 2022 o 27 de abril
1) Enquisa global IAU OAO sobre iniciativas arredor da contaminación luminosa
2) Guía de fontes de imaxes astronómicas
3) Chamada á astronomía amadora: ciencia cidadá con Gaia
4) Simposio GlobalSCAPE sobre comunicación científica
5) Día Internacional da Luz 2023
6) Novas NOC
7) Oportunidades
8) Recursos interesantes
9) Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía en linguas diferentes do inglés
10) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Nota editorial
Prezadas amizades e colegas,
Na Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía agardamos con entusiasmo o anuncio dos resultados da campaña NameExoWorlds2022. Alégranos poder compartir isto convosco e esperamos que vos unades a nós o 27 de abril para felicitar as candidaturas gañadoras. Seguide as nosas mensaxes para obterdes máis información do equipo OAO sobre este momento único!
Pedimos de novo a vosa participación na nosa Enquisa Global de Iniciativas de Contaminación Luminosa. Xa reunimos un conxunto diverso de información sobre como diferentes países abordan a redución da contaminación luminosa, mais necesitamos a vosa axuda! Compartide o voso coñecemento connosco para promovermos o importante traballo que realizades vós e a vosa comunidade para protexer o noso ceo nocturno.
Neste boletín temos moitas oportunidades para que a xente se involucre na práctica da astronomía, xa sexa a través da ciencia cidadá ou colaborando coa comunidade da comunicación científica. Non esquezades as oportunidades para estudantes das que damos conta. Ademais, compilamos unha colección diversa de recursos, incluída unha experiencia educativa que aproveita a flexibilidade de Minecraft para aprendermos astronomía.
Dámoslles as grazas ás coordinacións nacionais de divulgación polo que fan para o avance da astronomía. Ademais do traballo dos equipos nacionais, vemos que moitos equipos multinacionais comentaban o seu traballo conxunto este mes. Esperamos que atopedes inspiración nas súas experiencias.
Que teñades uns ceos escuros e tranquilos,
Kelly Blumenthal, en nome do equipo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Asunto destacado: anuncio dos resultados de NameExoWorlds 2022 o 27 de abril
A edición NameExoWorlds 2022 animou a formación de equipos que combinaban a astronomía profesional e a amadora, estudantes, profesorado e público en xeral para poñerlle nome a un exomundo: un exoplaneta e a súa estrela anfitrioa. Estes equipos non só debían propoñer nomes para o sistema, senón que co espírito de tender pontes cara a outras comunidades (novos mundos, atrevémonos a dicir) tamén tiñan a tarefa de realizar un acto de divulgación para falarlle ao público sobre os exoplanetas e o seu nome. A edición de 2022 pechou en novembro de 2022 e contou con 603 propostas de 91 países participantes. Entre todas as actividades de divulgación chegouse a case doce millóns de persoas!
Desde novembro, estivemos traballando na análise das propostas coa axuda dos paneis nacionais (formados en gran parte polas coordinacións nacionais de divulgación) e o grupo de traballo do Comité Executivo da IAU sobre a nomenclatura de sistemas exoplanetarios. Os resultados xa case están. O 27 de abril anunciaremos os nomes seleccionados a través da nosa listaxe de correo e as nosas canles de redes sociais. Se aínda non o fixestes, podedes subscribirvos á OAO nesta ligazón e seguirnos en Facebook e Twitter. Moita sorte a todas as persoas que participaron!
1) Enquisa global IAU OAO sobre iniciativas arredor da contaminación luminosa
Como preparación do noso proxecto de divulgación global “Ceos escuros e tranquilos” deste maio, a IAU OAO está a compilar información sobre como se aborda en todo o mundo a loita contra a contaminación luminosa. Nesta enquisa pedímosvos que proporcionedes información breve sobre as iniciativas no voso país e que acheguedes formas prácticas de que a xente poida involucrarse neste esforzo. Isto vai dende cambiar as lámpadas por LED, asinar unha petición, colaborar cos concellos ou unirse a un grupo de presión, o que creades que sería máis relevante para a vosa comunidade. Usaremos esta información como parte dun recurso global sobre contaminación luminosa e como forma de promover iniciativas globais para protexer os nosos ceos escuros e tranquilos.
2) Guía de fontes de imaxes astronómicas
Hai unha versión revisada e actualizada da guía de Andrew Fraknoi sobre onde acceder a imaxes astronómicas en Internet. A nova versión inclúe 26 sitios diferentes onde podedes atopar fotos ou imaxes de alta calidade para mostrar nunha clase, laboratorio ou programa público. Entre eles están os principais observatorios na Terra e no espazo e sitios como o PhotoJournal da NASA, Astronomy Picture of the Day e o relativamente novo AstroPix.
A guía pódese descargar nesta ligazón.
3) Chamada á astronomía amadora: ciencia cidadá con Gaia
A ESA lanzou un novo proxecto de ciencia cidadá chamado Gaia Vari. Segundo o sitio web, &#8220;os seus principais obxectivos son construír unha comunidade arredor da misión Gaia, clasificar o conxunto de datos de series temporais para estrelas variábeis interesantes e invitar a cidadanía a formar parte de publicacións científicas&#8221;.
Para obterdes máis información, premede na ligazón anterior ou consultade esta páxina.
4) Simposio GlobalSCAPE sobre comunicación científica
O 10 de abril a Universidade de Leiden e GlobalSCAPE acollen un simposio sobre comunicación científica cun invitado especial, o profesor de Relacións Públicas da Universidade Estatal de Michigan John Besley. Se vos apuntades poderedes asistir aos debates sobre o proxecto GlobalSCAPE, obradoiros, recursos de comunicación científica e moito máis!
Para obter máis información e rexistrarvos, facede clic aquí.
5) Día Internacional da Luz 2023
Achégase o Día Internacional da Luz! Consultade o último boletín informativo do equipo de IDL, que inclúe historias sobre os proxectos en preparación. Lede e subscribídevos ao seu boletín, mantédevos ao día das novidades no seu sitio web aquí e rexistrade aquí os vosos eventos relacionados coa luz.
6) Novas NOC
a) Barbados
Xunto coa Sociedade Astronómica de Barbados, o NOC de Barbados, David Marshall, acolleu un evento de divulgación centrado nos asteroides. Logo dunha breve presentación, o público xuntouse para observar o ceo nocturno e seguir o paso próximo do asteroide 2023 DZ2. Facede clic aquí para acceder a un vídeo en timelapse das observacións no que se pode ver claramente o asteroide movéndose polo campo de visión.
b) Brasil
A principios deste mes, o equipo NOC do Brasil mantivo un encontro virtual para celebrar as nenas e as mulleres na astronomía. Foron convidadas Jeane de Fátima Moreira Branco, pedagoga e neuroeducadora, e Teresinha Souza, astrónoma afeccionada. A mediación correu a cargo de dúas mulleres do Comité NOC Brasil Josina Nascimento, do Observatorio Nacional, e Gleici Kelly de Lima, estudante de doutoramento en Educación para a Ciencia da UNESP/Bauru. Podedes ver a gravación da emisión en directo nesta ligazón.
c) Exipto
A NOC de Exipto, Somaya Saad, e o Instituto Nacional de Investigación de Astronomía e Xeofísica (NRIAG) recibiron estudantes e público xeral no seu esforzo pola divulgación pública da astronomía. En marzo, máis de 250 estudantes, docentes e público xeral visitaron o Observatorio de Kottamia e o museo do Instituto, ao tempo que se organizou un campamento para seguir os planetas e as constelacións estelares. Moita xente visitou ademais a estación solar, o museo de instrumentos astronómicos antigos e o reloxo de sol do observatorio Helwan.
d) Iraq
O Scientific Care Forum na gobernación de Babilonia, en cooperación co NOC de Iraq e o Equipo Astronómico de Babilonia, organizou unha conferencia sobre a formación do Universo e debateu a teoría do Big Bang. Esta conferencia foi impartida por Haider Matcher Al-Hilali, o xefe do equipo astronómico de Babilonia. Á conferencia asistiron persoas afeccionadas á astronomía.
e) Kuwait
O NOC de Kuwait, Khaled A. Al-jamaan, dirixiu outro obradoiro para crianzas no Centro Cultural Sheikh Abdullah Al Salem. A través deste obradoiro interactivo, a rapazada entre 8 e 11 anos aprendeu máis sobre os foguetes e como lanzalos.
f) Xordania e Bahrein
O NOC de Xordania, a NOC de Bahrein e a Unión Árabe de Ciencias Espaciais e Astronomía uniron forzas este mes para realizar un obradoiro sobre astronomía para principiantes. Este obradoiro forma parte dun ciclo semanal de conferencias en árabe e dirixido ao público xeral.
g) Trindade e Tobago e Barbados
Dentro dun proxecto do plan de financiamento NOC, os equipos NOC de Trindade e Tobago e Barbados traballaron xuntos nun libro sobre a perspectiva caribeña da astronomía para que a mocidade aprenda sobre esta materia, atope inspiración en imaxes do ceo nocturno e valore a posibilidade de dedicarse á astronomía. O proxecto contou ademais cunha serie de actividades como acompañamento do libro, que o equipo está a desenvolver nos seus respectivos países.
h) Colombia, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Panamá e Brasil
Os equipos NOC de Colombia, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Panamá e Brasil prepáranse para un evento incríbel a finais deste ano, en outubro de 2023: unha eclipse anular será visíbel desde grande parte de América Central e do Sur. Consultade o cartel promocional en español, portugués e inglés.
7) Oportunidades
a) Prácticas de verán na Haus der Astronomie
Cada verán, Haus der Astronomie ofrece un programa de prácticas internacionais de verán. As prácticas de verán están pensadas para estudantes dos últimos cursos de bacharelato ou que acaban de rematalo. Durante a súa estadía de tres semanas, as persoas participantes traballarán en diversas observacións e experimentos astrofísicos. Igual que na investigación profesional, non hai un horario fixo, e quen participe ten bastante liberdade para seguir as súas propias ideas.
As solicitudes están abertas até o 15 de abril. Tedes máis información na súa páxina web.
b) II Olimpíada Internacional de Astronomía e Astrofísica (IOAA)
A segunda edición da Olimpíada Internacional Junior de Astronomía e Astrofísica IOAA-Juniors terá lugar en setembro en Volos, Grecia. O obxectivo deste evento é achegar ao alumnado de bacharelato as marabillas do cosmos e promover os seus coñecementos na área de astronomía e astrofísica. Para máis información sobre este evento, consultade a súa páxina web.
8) Recursos interesantes
a) Mulleres astrofotógrafas en Qatar [Contido en inglés]
Os desertos de Qatar ofrecen ceos escuros prístinos, perfectos para a astronomía e a astrofotografía. Neste artigo podedes ler as experiencias dalgunhas mulleres novas e intrépidas que abren camiño para si mesmas e para outras no campo da astrofotografía en Qatar.
b) Galerías de astrofotografía da IAU OAE [Contido en inglés]
Durante os últimos dous anos, a Oficina de Astronomía para a Educación da IAU realizou concursos de astrofotografía coa intención de producir unha galería de imaxes de grande calidade e valor pedagóxico que poidan ser utilizadas libremente. Podedes atopar as persoas gañadoras da edición 2021 aquí e as da edición 2022 aquí.
c) Manifesto de Comunicación Científica [Contido en inglés]
Un grupo de persoas que se dedican á comunicación científica reuniuse no Campus Gutenberg-CosmoCaixa en 2022 e elaboraron un manifesto. A través deste documento, pregúntanlle á comunidade cal é a responsabilidade no fomento da paz e a seguridade. O documento conclúe que a comunicación científica pode converterse nunha ferramenta para axudar a eliminar a desigualdade, a inxustiza, a pobreza e outras ameazas á paz. O Manifesto pola Comunicación Responsábel da Ciencia pódese consultar aquí.
d) Xa dispoñíbel o número 34 da revista RELEA [Resumos en español, portugués e inglés, texto principal en portugués]
Xa está dispoñíbel o número 34 da “Revista Latinoamericana de Educación en Astronomía” (RELEA). Este número presenta artigos que tratan temas de formación e formación do profesorado, divulgación e moito máis.
e) Recursos educativos gamificados de AstronoMine [Contido en inglés]
AstronoMine ofrece recursos educativos sobre astronomía para docentes e unha plataforma de Minecraft onde calquera estudante pode aprender sobre astronomía. Tedes máis información na súa páxina web.
f) Xa está dispoñíbel a edición de abril de 2023 do Boletín informativo da Real Sociedade Astronómica de Nova Zelanda (RASNZ) [Contido en inglés]
A RASNZ é unha sociedade dedicada a ampliar o coñecemento da astronomía, fomentar o interese do público pola ciencia e facer avanzar a astronomía cara a novas fronteiras. Podedes ler o seu boletín para obter máis información sobre as súas actividades e oportunidades en Nova Zelanda.
9) Traducións do boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía do inglés a outros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Chinés (Simplificado)
Tradución grazas ao Dr Chen Cao, Sociedade Astronómica Shandong (SDAS) de China.
Español
Traducións grazas a Andrea Ahumada, do Observatorio Astronómico da Universidad Nacional de Córdoba, e Ileana Andruchow, do Instítuto de Astrofísica de La Plata, da Universidad Nacional de La Plata. Poden atoparse aquí as traducións dos anteriores boletíns, feitas por Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés
Traducións grazas ao Grupo Haitiano de Tradución da Astronomía (GTHA) da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo)
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astronomía Amadora ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía.

10) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Queres facer achegas ao boletín informativo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía? Estamos sempre na procura de material sobre divulgación e comunicación da astronomía de todo o mundo para incluíla no noso seguinte boletín. Se tedes algún evento astronómico, ofrecedes un posto ou oportunidade de traballo, un recurso educativo ou calquera outra cousa que poida ser de interese para a comunidade da divulgación astronómica, enviádenos un correo a public@oao.iau.org con máis información.

Por favor, enviade as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podedes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Question 29

“Astronomía para manter o alento da ciencia”, conferencia na Coruña da astrónoma afgá Amena Karimyan

Accepted Answer

-A entrada é gratuíta por orde de chegada até completar a capacidade do recinto.
-A conferencia, que se enmarca dentro do ciclo “Coruña científica”, terá lugar o xoves 23 de marzo ás 19:30 na Sala Leonardo da Vinci da Domus.
A enxeñeira Amena Karimyan é unha muller apaixonada pola astronomía. Apaixonada, tamén, por aprenderlle astronomía a outras mulleres e nenas do seu país, Afganistán, e por iso en 2018 fundou en Herat co estudante de enxeñaría Sohail Karimi o Grupo Astronómico Kayhana, un colectivo educativo de base. Nun país no que non existía nin unha facultade nin un centro de formación en astronomía, o grupo Kayhana desenvolveu o obxectivo de dar a coñecer as ciencias do ceo e como o estudo da astronomía contribuíu ao progreso da industria, da medicina, de tecnoloxías que hoxe forman parte da nosa vida cotiá e, tamén, á creación de arte e cultura. A través dun plan sistemático de seminarios e obradoiros Kayhana fíxose un oco nas escolas e achegou o coñecemento científico á xuventude afgá e moi en especial ás nenas e mozas. Tiveron que vencer a oposición das colectivos relixiosos extremistas mais acabaron por conseguir permisos para contar ciencia a nenas que querían saber máis, a pesar das inmensas dificultades, mesmo económicas.
O 12 de agosto de 2021 Herat caeu en mans dos talibáns. O seu regreso ao poder impuxo graves restricións á educación e mesmo ordes de destrución dos libros de ciencia nas librarías, trouxo o desaloxo de miles de familias dos fogares e acabou cos mínimos avances conseguidos no ámbito dos dereitos fundamentais. A vida das nenas e as mulleres é dende entón moito máis difícil do que xa era antes, pois ven cuestionado o seu dereito á educación e ao traballo e carecen de mecanismos legais de protección ante a violencia sexual e de xénero. Mais Kayhana segue traballando para o futuro. Dende Alemaña, o país onde tivo que refuxiarse, Amena Karimyan mantén acesa a esperanza. Na súa conferencia, Amena fará unha breve reseña cultural e histórica da astronomía afgá, da historia e o programa educativo do grupo astronómico Kayhana e dos seus obxectivos cara ao futuro.
Amena impartirá a conferencia en lingua persa e haberá tradución consecutiva ao castelán.

Question 30

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía: Marzo #1

Accepted Answer

Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Marzo 2023 #1
Neste boletín:
Nota editorial
Asunto destacado: Centro de Participación Comunitaria do CPS
1) Enquisa global sobre iniciativas arredor da contaminación global da IAU OAO
2) Obradoiros CAPtraining
3) Día da comunidade &#8220;Big Astronomy&#8221; 2023
4) Xa están abertas as solicitudes dos campamentos astronómicos internacionais da xuventude.
5) Día Internacional da Luz 2023
6) Novas NOC
7) Oportunidades
8) Recursos interesantes
9) Boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía en linguas diferentes do inglés
10) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Nota editorial
Prezadas amizades e colegas,
Neste boletín atoparedes moitas novas oportunidades para aprenderdes da comunidade global de comunicación científica e obterdes recoñecemento tamén polo voso traballo. Por exemplo, hai dous novos obradoiros e guías de recursos dispoñíbeis na canle de YouTube de OAO: CAPtrainings, en colaboración co Telescopio Espacial Webb e o Observatorio Chandra de Raios X. Ademais, animamos a xente nova a participar no Campamento Internacional Astronómico para a Xuventude.
No asunto destacado, presentámosvos unha nova forma de involucrarvos co problema dos ceos escuros e tranquilos: o Núcleo de Participación Comunitaria do Centro IAU para a Protección do Ceo Escuro e Tranquilo da Interferencia das Constelacións de Satélites. Con isto en mente, tamén seguimos coidando o noso proxecto de divulgación global &#8220;Ceos Escuros e Tranquilos&#8221; que terá lugar en maio. Agardamos que nos axudedes na nosa busca por comprender os esforzos mundiais para combater a contaminación luminosa. Se tedes interese en aprender máis, buscade o folleto sobre contaminación luminosa da IAU, dispoñíbel en lingua filipina e outros nove idiomas.
Como sempre, agradecemos ás Coordinacións Nacionais de Divulgación o seu esforzo para achegar a astronomía a todas as persoas. Aínda que hai moitas que non se enumeran aquí, están a facer un traballo importante en comunidades de todo o mundo.
Tamén queremos engadir un agradecemento especial ás persoas que traducen o boletín, que ofrecen o seu tempo e esforzo voluntario para ampliar o alcance do boletín informativo da IAU OAO.
É con estas redes de voluntariado (NOC, tradución e toda a xente que ofrece o seu tempo á OAO) onde a OAO atopa a súa forza. Grazas por todo o que facedes.
Que teñades uns ceos escuros e tranquilos,
Kelly Blumenthal, en nome do equipo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Asunto destacado: Centro de Participación Comunitaria do CPS
O espazo ao redor do noso planeta está cada vez máis poboado. Nos últimos anos lanzáronse miles de novos satélites á órbita baixa da Terra. A maioría están deseñados, lanzados e operados como un grupo cun propósito común, o de ofrecer acceso a Internet de banda larga. As chamadas &#8220;megaconstelacións&#8221; están a alterar o aspecto do ceo nocturno, o que pode ter importantes implicacións tanto para a ciencia como para a sociedade. Por exemplo, poden interferir coas observacións astronómicas e facer que a investigación perda oportunidades para medir eventos cósmicos raros. Os enxames de satélites poden interferir coas prácticas culturais e relixiosas dalgunhas persoas, incluídas as comunidades indíxenas de todo o mundo. Finalmente, os satélites tamén poden ser unha intrusión non desexada para quen observa estrelas e para todas as persoas que aman a tranquilidade das noites escuras.
A astronomía profesional respondeu a estas ameazas e reuníuse con representantes da industria espacial comercial en 2020 e 2021 na serie de obradoiros &#8220;Dark And Quiet Skies&#8221; convocados coa Unión Astronómica Internacional (IAU) e a Oficina de Asuntos do Espazo Exterior das Nacións Unidas. Pretendían comprender o problema e suxerir solucións. Un resultado do proceso foi a creación do Centro da IAU para a Protección do Ceo Escuro e Tranquilo contra a Interferencia das Constelacións de Satélites (CPS).
O Núcleo de Participación Comunitaria do CPS ten como obxectivo establecer un foro xusto para o debate consciente e respectuoso sobre o uso do espazo próximo á Terra e os seus efectos no ceo nocturno, con todas as partes interesadas e as comunidades afectadas. O Núcleo colabora principalmente con comunidades fóra da astronomía profesional, xa que os cambios emerxentes no ceo nocturno afectarán a toda a humanidade. Tamén está a traballar xunto coa Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía para axudar a educar o público sobre o tema e animar a súa participación no traballo do CPS.
Calquera persoa pode unirse ao traballo do Núcleo. A súa primeira gran iniciativa é axudar a educar o público sobre o tema dos satélites e como afectan ao ceo nocturno a través do seu programa de divulgación &#8220;Satellite Constellations 101&#8221;. As persoas participantes poden aprender sobre os satélites ao seu propio ritmo a través dunha serie de vídeos que se espera que estean dispoñíbeis a mediados de 2023. O Núcleo solicitará as opinións das partes interesadas no ceo nocturno a través da redacción de comentarios e reunións de grupos focais. Para obterdes máis información, poñédevos en contacto cos responsábeis do Núcleo en community-engage@cps.iau.org.
1) Enquisa global sobre iniciativas arredor da contaminación global da IAU OAO
Como preparación do noso proxecto de divulgación global Ceos Escuros e Tranquilos deste maio, a IAU OAO está a recompilar información sobre como abordan os países de todo o mundo a loita contra a contaminación luminosa. Nesta enquisa, pedímosvos que proporcionedes información breve sobre as iniciativas no voso país (dirixidas por vós ou por outras persoas) e que acheguedes formas prácticas de que a xente poida involucrarse neste esforzo. Isto vai dende cambiar as lámpadas por LED, asinar unha petición, colaborar cos concellos ou unirse a un grupo de presión… o que creades que é máis relevante para a vosa comunidade. Usaremos esta información como parte dun recurso global sobre contaminación luminosa e como forma de promover iniciativas globais para protexer os nosos ceos escuros e tranquilos.
2) Obradoiros CAPtraining
a) O obradoiro de tratamento de imaxes OAO-JWST xa está dispoñíbel para o público
Este obradoiro trata o proceso de produción dunha imaxe astronómica, desde a recollida de datos no telescopio até a nota de prensa. O obradoiro ofrece unha vía tanxíbel para utilizar os datos reais de telescopios espaciais, así como apreciar o traballo que fan os equipos de procesamento de imaxes para crear as fermosas imaxes que vemos de telescopios espaciais como o JWST.
O obradoiro completo está dispoñible na nosa canle de YouTube aquí.
Tamén podedes atopar a Guía de recursos [en inglés] nesta ligazón.
b) O obradoiro de accesibilidade á imaxe OAO-CXC xa está dispoñíbel para o público
Neste obradoiro, Kim Arcand, do equipo de visualización do Observatorio Chandra de Raios X, xunto con colegas do seu mesmo campo, discuten as formas de facer que as imaxes astronómicas sexan máis accesíbeis para permitir que a comunicación científica chegue a un público máis amplo. O vídeo aborda as descricións das imaxes, as sonificacións, as impresións en 3D e a importancia das traducións e proporciona un camiño para novas formas de uso de datos reais dos telescopios espaciais coas súas audiencias.
O obradoiro completo está dispoñíbel na nosa canle YouYube, aquí.
Tamén podedes atopar a Guía de recursos [en inglés] nesta ligazón.
3) Día da comunidade &#8220;Big Astronomy&#8221; 2023
&#8220;Big Astronomy&#8221; é un espectáculo de planetario (financiado pola National Science Foundation dos Estados Unidos) deseñado para mostrar a diversidade de carreiras e persoas na astronomía. A película está deseñada para planetarios, mais tamén hai dispoñíbel unha versión HD para pantallas planas, xunto con numerosas actividades prácticas, entre elas novas actividades accesíbeis para a comunidade cega e con baixa visión e subtítulos para a comunidade xorda e con discapacidade auditiva. Está dispoñíbel para o público de forma gratuíta ou a baixo custo. Descargade aquí a película no voso formato preferido.
Unídevos a quen produciu este programa de planetario no seu Día da Comunidade o Día da Astronomía, 29 de abril de 2023, e durante todo o mes de abril para organizar eventos nos que se proxecte a película &#8220;Big Astronomy&#8221; ou se desenvolvan actividades prácticas relacionadas.
As organizacións e persoas que organicen un evento do Día da Comunidade &#8220;Big Astronomy&#8221; terán a oportunidade de gañar un destes tres premios:
&#8211;Telescopio computarizado Celestron NEXSTAR 6SE
&#8211;Telescopio solar Meade Coronado P.S.T.
&#8211;Kit completo de Radio JOVE 2.0
Rexistrade o voso evento aquí antes do 10 de maio.
4) Xa están abertas as solicitudes dos campamentos astronómicos internacionais da xuventude.
Imaxinade pasar tres semanas do verán no campo, baixo algúns dos ceos máis escuros de Europa, traballando con xente moza de todo o mundo no proxecto astronómico que elixades. O International Astronomical Youth Camp (IAYC) é un campamento de investigación de verán que ofrece unha atmosfera internacional única para que a mocidade de entre 16 e 24 anos estude o Universo. A celebración da diversidade está profundamente incrustada na cultura do campamento: queremos que o campamento sexa accesíbel para todas as persoas e agradecemos especialmente as solicitudes de minorías en CTEM.
O IAYC é un lugar de intercambio cultural ao tempo que se aprende a deseñar e levar a cabo un pequeno proxecto propio de investigación. A ciencia non consiste en obter a resposta correcta a primeira vez, senón en explorar preguntas e ter oportunidades para equivocarse: o IAYC é o lugar perfecto para cometer erros e tentalo de novo. Pola noite teredes acceso a varios telescopios diferentes, tanto se sodes principiantes como se tedes experiencia. Durante as tardes, traballaredes con outras persoas o voso proxecto de investigación. Os grupos están dirixidos por profesionais da ciencia xoves e céntranse nun tema específico relacionado co espazo e a astronomía. Hai algo para cada persoa, dende estudantes con ambicións até principiantes (non é necesario ningún coñecemento previo de ciencia ou astronomía!).
Para máis información, consultade esta web e inscribídevos antes do 26 de marzo!
5) Día Internacional da Luz 2023
Achégase o Día Internacional da Luz! Consultade o último boletín informativo do equipo de IDL, que inclúe historias sobre os proxectos en preparación. Lede e subscribídevos ao seu boletín, mantédevos ao día das novidades no seu sitio web aquí e rexistrade aquí os vosos eventos relacionados coa luz.
6) Novas NOC
a) Bangladesh
O equipo de Coordinación de Divulgación Nacional da IAU en Bangladesh, en colaboración coa Sociedade Astronómica de Bangladesh, a Sociedade para a Popularización da Ciencia de Bangladesh, o Whiteboard Science Club, a Sociedade Científica da Universidade de Chittagong e Universe Awareness (UNAWE), celebrou o Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia cun obradoiro de dous días para 70 nenas de seis escolas de Chittagong. O obradoiro tiña como obxectivo promover a educación CTEM para as nenas de Bangladesh, especialmente aquelas que se enfrontan a barreiras adicionais para acceder á educación e realizar carreiras nestes campos. Durante o obradoiro, as nenas participaron en concursos e nunha exposición de arte, con premios para as gañadoras. Tamén tiveron a oportunidade de aprender de profesionais da astronomía, o que puido inspirar algunhas delas a escoller a astronomía como carreira.
b) Haití
En homenaxe ás mulleres e nenas na astronomía, o noso Co-NOC de Haití, John Masken Larose, foi mentor dunha estudante, Neïssa Dory, na produción dun vídeo que explica a teoría da deriva continental. Podedes ver o vídeo (en francés) nesta ligazón.
c) Kuwait
O noso NOC de Kuwait, Khaled A. Al-jamaan, organizou un evento -In the Stars- que levou a xente da cidade contaminada pola luz ao medio do deserto de Kuwait para observar un ceo nocturno verdadeiramente escuro. Mirade o vídeo (en árabe) para saberdes máis do evento. O NOC de Kuwait tamén realizou outra sesión na súa serie de obradoiros para crianzas, no que a rapazada de entre 8 e 11 anos aprendeu cousas sobre o noso planeta Terra.
d) Iraq
O noso NOC de Iraq, Ali Jaber Al-Edhari, creou un póster para celebrar unha artista, atleta, estudante e astrónoma afeccionada da súa comunidade. Podedes ver o póster en árabe e en inglés.
e) Qatar
O NOC de Qatar, Hani Dalee, en asociación coa Unión Árabe de Astronomía e Ciencia Espacial, Qatar Calendar, Sociedade Astronómica de Qatar, QU Astronomy Club e QNHG & Engineers&#8217; Paths (Masarat), organizaron un evento para ver a conxunción de Xúpiter e Venus en Rawdat Al-Hamamah.
f) Bahrein e Líbano
Os equipos NOC de Bahrein (Myriam Alqassab) e Líbano (Ahmed Chalaan) realizaron un evento chamado &#8220;A astronomía nas escolas, a miña experiencia na educación&#8221;, que formou parte dunha serie de seminarios web mensuales organizados a iniciativa das oficinas IAU na rexión árabe para a Educación e a Divulgación da Astronomía.
7) Oportunidades
a) Propoñede unha candidatura ao Premio Beetlestone 2023!
O premio Beetlestone chega ao seu sexto ano co obxectivo de recoñecer un traballo extraordinario na educación informal en ciencias. Para nomeardes alguén, completade este breve formulario en liña aquí antes do 15 de maio. Non son necesarias referencias. Para obterdes máis información sobre a elixibilidade e a orientación da candidatura, consultade esta páxina.
b) Oportunidades de investigación da rede PAPSSN: data límite 19 de marzo
O obxectivo xeral da rede PAPSSN é apoiar o desenvolvemento dunha comunidade de estudantes de posgrao cualificada e innovadora e mellorar a súa preparación para o crecente mercado laboral en ciencias planetarias e espaciais en África, así como fomentar a súa capacidade para operar infraestruturas locais, xerar datos locais e relacionarse coa comunidade internacional. Podedes saber máis sobre estas oportunidades aquí.
c) Abertas as solicitudes STEM MentHER
STEM MentHER abriu solicitudes para o seu programa 2023. As candidaturas están abertas para rapazas de secundaria en Gauteng e Western Cape, Sudáfrica. As candidatas seleccionadas serán orientadas por profesionais do ámbito académico e estudantes de posgrao que se identifican como mulleres. Para máis información, consultade esta ligazón.
d) A convocatoria global Falling Walls 2023 xa está aberta
Falling Walls invita os principais actores da ciencia e do mundo académico a que propoñan proxectos científicos innovadores en nove categorías diferentes para ser nomeados como os avances científicos do ano de Falling Walls. Esta é unha boa oportunidade de mostrardes o voso traballo innovador que aborde os desafíos globais. Solicitade agora e presentade a vosa investigación innovadora no Falling Walls Science Summit 2023. Entre as categorías están as ciencias físicas, a enxeñaría, a divulgación científica e as startups. Para máis información, consultade esta ligazón.
e) Solicitade agora un proxecto de Física sen Fronteiras
Physics Without Frontiers (Física sen Fronteiras) ten como obxectivo motivar, formar e educar estudantes de física e matemáticas das universidades de todo o mundo para construír a próxima xeración de profesionais da ciencia. Physics Without Frontiers organiza proxectos que traballan con persoas voluntarias apaixonadas por promover e apoiar a física e as matemáticas. Podedes saber máis e solicitar un proxecto nesta ligazón.
f) Oportunidade de prácticas: World Space Week Association
A World Space Week Association busca dúas persoas que se unan ao seu equipo. Se tedes interese nas comunicacións ou relacións externas, esta é a oportunidade perfecta para adquirirdes experiencia. Para obterdes máis información e unha listaxe de ofertas de traballo, consultade o seu sitio web.
8) Recursos interesantes
a) Xa está dispoñíbel un novo Space Coop [Contido en inglés]
Space Scoop produce artigos sobre as novidades en astronomía e ciencia espacial en linguaxe fácil de entender. Non perdades as súas actualizacións semanais que inclúen historias de moitas das axencias espaciais do mundo. Podedes atopar o Scoop aquí e aquí. Se queredes axudar a que Space Scoop se traduza a máis idiomas do mundo, envíade un correo electrónico a info@unawe.org.
b) Folleto sobre contaminación luminosa [Contido en árabe, indonesio, malaio, chinés, inglés, lingua filipina, polaco, portugués, español e turco]
Esta publicación é unha compilación de importantes descubrimentos feitos por persoas expertas de todo o mundo na área da contaminación luminosa. A información compilouse baixo o paraugas do programa &#8220;Cosmic Light&#8221;, organizado pola IAU durante o Ano Internacional da Luz 2015. O obxectivo deste folleto é dar a coñecer os avances recentes na nosa comprensión da contaminación luminosa, en particular no que respecta ao uso de LEDs, para apoiar a comunidade astronómica e aumentar a conciencia pública sobre a investigación nesta área. O folleto está agora dispoñíbel en lingua filipina nesta ligazón.
c) Asunto destacado de investigación: estas ferramentas axudan as persoas con discapacidade visual a ler datos e revistas
Neste artigo de Nature, a autora describe as barreiras que teñen as persoas cegas e con baixa visión para entrar nos campos CTEM e as ferramentas que poden axudalas a superar esas barreiras. Tedes máis información aquí.
9) Traducións do boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía do inglés a outros idiomas
O noso boletín ten tradución aos seguintes idiomas:
Árabe
Traducións grazas aos membros do Club de Observación Astronómica de Bahrain.
Chinés (Simplificado)
Tradución grazas ao Dr Chen Cao, Sociedade Astronómica Shandong (SDAS) de China.
Español
Traducións grazas a Andrea Ahumada, do Observatorio Astronómico da Universidad Nacional de Córdoba, e Ileana Andruchow, do Instítuto de Astrofísica de La Plata, da Universidad Nacional de La Plata. Poden atoparse aquí as traducións dos anteriores boletíns, feitas por Emilio Zúñiga, da Asociación de Astrónomos Aficionados de León, Nicaragua.
Francés
Traducións grazas ao Grupo Haitiano de Tradución da Astronomía (GTHA) da Sociedade Astronómica Haitiana.
Galego
Traducións grazas a Martin Pawley da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío en España.
Italiano
Traducións grazas a Eleonora Piromalli de AstronomiAmo en Italia.
Portugués (europeo)
Traducións grazas a Catarina Leote, João Ferreira e Jonas Souza a través do grupo de lingua portuguesa da Rede de Tradución Astronómica.
Xaponés
Traducións grazas a Akihiko Tomita a través da Rede de Tradución Astronómica. Se queres recibir a tradución ao xaponés do boletín, subscríbete á Asociación Xaponesa de Astronomía Amadora ou á Sociedade Xaponesa pola Educación e Divulgación da Astronomía.

10) Contribucións ao boletín da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía
Queres facer achegas ao boletín informativo da Oficina IAU para a Divulgación da Astronomía? Estamos sempre na procura de material sobre divulgación e comunicación da astronomía de todo o mundo para incluíla no noso seguinte boletín. Se tedes algún evento astronómico, ofrecedes un posto ou oportunidade de traballo, un recurso educativo ou calquera outra cousa que poida ser de interese para a comunidade da divulgación astronómica, enviádenos un correo a public@oao.iau.org con máis información.

Por favor, enviade as vosas suxestións até o día 4 de cada mes (para o primeiro boletín) e até o 17 (para o segundo boletín). Desexamos recibir noticias vosas!
Tradución: Martin Pawley (Agrupación Ío). Podedes consultar o boletín en inglés nesta ligazón.

Blog

Mantente actualizado